PREMIUMInterview

Joris Linssen: “Echt geluk zit in het feit dat je voor iemand het verschil kunt maken”

null Beeld Bart Brussee
Beeld Bart Brussee

Van zijn stiefvader Louis leerde zanger en tv-presentator Joris Linssen (56) wat groots en meeslepend leven is. “Ik dacht daarbij altijd aan een revolutie en de wereld redden, maar nu weet ik dat juist kleine dingen groots kunnen zijn.”

Astrid TheunissenBart Brussee

In een restaurant in zijn woonplaats Utrecht zit een opgeruimde Joris Linssen. De theaters zijn weer open, dus tourt zijn band Joris Linssen & Caramba met de muzikale voorstelling Dichterbij. Ze spelen Nederlandstalige nummers met een Mexicaans sausje. Heerlijk vindt hij die optredens, en heel fijn: het einde van de lockdown valt mooi samen met de afronding van zijn manuscript van Het boek Louis. Joris schreef een boek over zijn bijzondere stiefvader, die in 2019 overleed. “Louis zei zelf regelmatig dat er over zijn leven wel een boek viel te schrijven”, vertelt Joris vanachter een glaasje Marokkaanse muntthee. “Dat zeggen meer mensen, maar de levensloop van Louis grenst aan het ongelooflijke. Hij was de zoon van een prostituee die van hem beviel in een taxi, hem ten vondeling legde voor een kindertehuis en hem later weer terughaalde. Louis groeide grotendeels op bij pleegouders en in internaten. Wie zijn vader was, wist hij niet. Hij raakte verslaafd aan alcohol en gokken, had schulden en op zijn eenentwintigste werd ook nog zijn moeder vermoord.”

null Beeld

Die man kreeg verkering met jouw moeder. Hoe vond je dat?

“Als kind droomde ik van een groots en meeslepend leven en toen ik zeventien was, kwam er opeens een man bij mijn moeder wonen die zo’n leven had geleid. Op 17-jarige leeftijd zwierf hij door de rosse buurt van Den Haag waar zijn moeder werkte en dook hij met maffiosi het nachtleven in. Ik vond zijn verhalen fascinerend en kon het goed met Louis vinden.”

Hij was ook alcoholist…

“Na de eerste twee jaar waarin hij soms uit drinken ging om na een paar dagen weer thuis te komen, heeft hij 35 jaar niet gedronken. Louis had een onwaarschijnlijke levenskracht. Hij heeft zich letterlijk en figuurlijk opgewerkt uit de goot, en daar heb ik ongelooflijk veel bewondering voor. Er zijn meerdere psychiaters geweest die zeiden: ‘Je had op z’n minst een enge crimineel moeten worden, of gek.’ Maar Louis ging naar de AA, stopte met drinken en hielp daarna ook anderen van de drank af. Omdat hij het heftigste leven had van iedereen, dachten ze: als het Louis is gelukt om te stoppen, moet ons dat ook lukken. Die invloed had hij ook op mij.”

Hoe bedoel je?

“Er was een periode, zo rond mijn twintigste, waarin ik erg veel dronk. Tijdens carnaval maakte ik het een keer echt bont. In plaats van boos te worden, zei hij tegen mij: ‘Je kunt nog zo je best doen, maar jij bént geen alcoholist.’ Dat maakte grote indruk. Hij bedoelde dat ik geen enkele reden had om in de goot te gaan liggen.”

null Beeld

Omdat je een totaal andere jeugd hebt gehad dan hij?

“Absoluut. Ik ben heel erg liefdevol opgevoed. Mijn ouders zijn gescheiden toen ik veertien was, maar ik heb daar geen last van gehad. Ik woonde met mijn vader een paar straten verderop en kwam veel bij mijn moeder en Louis over de vloer. Mijn ouders hebben altijd een goede verstandhouding gehouden en ze stonden altijd pal achter mij en mijn zusje. Hun motto was: maak je eigen fouten en ontdek wat je moet ontdekken, de deur staat toch altijd open. Het was ook grootmoedig van mijn ouders – zeker van mijn vader, die conrector was op mijn middelbare school – om in te stemmen met mijn idee om op de dag van mijn zeventiende verjaardag te stoppen met school.” Lachend: “Ze wisten natuurlijk wel dat ik eigenwijs was.”

Je vond scholen fascistische systemen die van alle leerlingen eenheidsworsten wilden maken, las ik in je boek.

“Ik was anarchist, hè. En anti-autoritair. Ik zong in een punkband en verzette me tegen de burgerlijke samenleving en tegen onrecht. Ik was bezig met internationale solidariteit. Op mijn katholieke school protesteerde ik tegen homofoob gedrag toen een homoseksuele docent werd weggestuurd omdat hij een roze driehoek had opgespeld. Toen de school mijn poging om een concert tegen racisme te organiseren dwarsboomde en ik dat niet mocht opschrijven in de schoolkrant, dacht ik: nu vertrek ik.”

Maar je verveelde je al snel zonder school.

“Mijn vrienden zaten natuurlijk wel op school, haha! Na een halfjaar ben ik naar een andere middelbare school gegaan en heb ik het atheneum afgemaakt. Daarna ben ik geschiedenis gaan studeren.”

Wanneer ben je die idealen als wereldverbeteraar kwijtgeraakt?

“Na die geëngageerde politiekbewuste tijd ontdekte ik de hedonistische levensstijl. Die vond ik ook leuk. We traden veel op met de band en gingen daarna uit.”

Het was band, bus, bier.

“Ja! Intussen zag ik elke revolutie in Latijns- en Midden-Amerika mislukken. Maar ik ben voor mijn gevoel wel trouw gebleven aan mijn idealen. In de tv-programma’s en theatershows die ik maak, kom ik nog steeds op voor mensen die ‘anders’ zijn en die met vooroordelen te kampen hebben, zoals Louis. In Joris’ showroom gaf ik paradijsvogels een podium. Ik beschouw hen als vrijheidsstrijders.”

null Beeld

Was het programma Joris’ showroom ingegeven door Louis?

“Het omarmen van mensen die anders zijn heb ik van mijn ouders meegekregen. Zij namen mijn zusje en mij mee naar hun vrienden in een woongroep. Daarbij vond ik bohemiens altijd al leuker dan van die doordeweekse mensen. Naast Joris’ showroom vind ik Hello goodbye ook een geëngageerd programma. De hele samenleving komt voorbij op Schiphol: bruin, wit, homo, trans, vluchteling. Dat programma laat zien dat ieder mens een verhaal heeft en de moeite waard is, dat ook vluchtelingen echte mensen zijn, met een moeder en een vader.”

Jouw stiefvader kwam vaak een kijkje nemen bij de opnames.

“Ja, dat vond hij leuk. Louis was betrokken bij alles wat ik deed. Overigens is Boeddha in de polder, de serie die ik eind vorig jaar heb gemaakt, wel geïnspireerd op Louis. Hij sprak altijd over loslaten en verlicht worden. Ooit had hij in de trein een boekje gevonden van Krishnamurti, die stelde dat ieder mens zijn eigen goeroe is en dat iedereen zichzelf kan veranderen door een bladzijde in het leven om te slaan. Aan die tekst dacht Louis toen hij op een bankje in het park een gebroken fles aan zijn mond wilde zetten. Dat bleek zijn kantelmoment. Ik had zelf nooit zo veel op met het boeddhisme en deed ook niet aan meditatie, zoals Susan, de dochter van Louis. Ik was nieuwsgierig naar wat een spirituele zoektocht voor beginners zou opleveren.”

En?

“Het was louterend om kennis te maken met verschillende aspecten van het boeddhisme. Ik ontdekte dat ik spiritueler was dan ik dacht. In een gesprek over het soefisme, dat ervan uitgaat dat je mensen onbevooroordeeld en met onbaatzuchtige liefde tegemoet treedt, realiseerde ik me dat ik precies op die manier kandidaten in mijn programma’s benader. Als je open bent en niets voor anderen invult, ontvang je ook openheid.”

Mooi! Mediteer je nu ook?

“Nee, ik wandel om dingen op een rijtje te krijgen en soms fiets ik van Utrecht naar mijn werk in Hilversum. Tijdens die tocht van ruim een uur merk ik dat ik op het ritme van de pedalen goed kan nadenken. Zo’n lange afstand fietsen is in wezen ook een vorm van meditatie, net als hardlopen. Het heeft me veel tijd gekost voordat ik in de beloofde lopersflow kwam, maar nu raak ik na een kilometer of twee in een mini-trance. Dat is fijn, want ik heb het altijd druk met die twee banen, de tv-programma’s en theatertours. Maar ik houd van stress, van druk zijn.”

null Beeld

Zodat je het idee hebt dat je een groots en meeslepend leven leidt?

Lacht. Dan serieus: “Toen ik jong was, dacht ik dat groots en meeslepend bestond uit in de goot liggen of meedoen aan de revolutie en de wereld redden. Gedurende de jaren heb ik ontdekt dat echt geluk zit in het feit dat je voor een iemand het verschil kunt maken. Kleine dingen kunnen juist groots zijn, zoals een pleegkind het gevoel geven dat het ertoe doet. Dat is een veel mooiere sensatie dan iets voor jezelf bereiken.”

Kozen je vrouw en jij voor pleegkinderen omdat ook Louis in pleeggezinnen opgroeide?

“Waarschijnlijk hadden we het ook gedaan als ik Louis niet had gekend. Mijn vader ving als conrector de kinderen op die thuis problemen hadden en nog wachtten op plaatsing in een pleeggezin. En mijn vrouw heeft zelf in een pleeggezin gewoond. Op een gegeven moment concludeerden mijn vrouw en ik: we hebben fijn werk, een mooi huis en leuke dochters, er kan best iemand bij. Daarbij wilden we onze kinderen meegeven dat niet iedereen het even makkelijk heeft in het leven.”

Hoe oud waren jullie meiden toen?

“Ze waren 7 en 9 toen ze een oudere pleegbroer kregen, een puber. Toen hij eenmaal het huis uit was, kregen we een pleegdochter van 15. Wéér een puber. Pubers zijn lekker eigenwijs en eigengereid en zitten in een enerverende periode van hun leven. Dat vinden we mooi. Het was trouwens ontroerend om te zien hoe onze meisjes zich ontfermden over hun pleegbroer- en zus. Ik weet zeker dat het hun leven heeft verrijkt. Natuurlijk zet je het gezinsgeluk op het spel als je iemand binnenhaalt die je niet kent, maar ja, als je kunt kiezen tussen zekerheid en avontuur, kun je maar beter het tweede kiezen, toch?”

Wie is er nu nog thuis?

“Onze eigen kinderen zijn 25 en 27, de oudste pleegkinderen zijn 31 en 34. Dus die zijn allemaal het huis uit. Sinds een jaar hebben we een pleegzoon. Hij is nu 17.”

null Beeld

Hadden jullie soms last van het lege-nestsyndroom?

“Een beetje wel. Toen iedereen het huis uit was, zaten mijn vrouw en ik als twee pensionado’s naar elkaar te kijken, maar we voelden ons nog jong. We hoeven niet per se tijd voor onszelf of tijd voor elkaar. Er mocht wel weer iemand bij, vonden we. Iemand die wat leven in de brouwerij kon brengen.”

Ah! Er kwam een puber om jullie huwelijk te redden?

Lachend: “Nou… Een pleegkind kan ook het einde van je huwelijk betekenen hoor, zeker als je in de opvoeding niet op een lijn zit. Wij hadden al een goed huwelijk, maar hebben door ons pleegkind extra veel gespreksstof gekregen. Onze relatie is er beter door geworden. En wat ook geweldig is: ons gezin is voor de rest van ons leven uitgebreid. Als we met zijn allen bij elkaar zijn, met al die verschillende mensen met hun verschillende achtergronden, ben ik intens gelukkig. Dat is mijn finest hour.”

Nu moet ik denken aan Louis die op zijn sterfbed omringd was door al zijn geliefden.

“Louis zei altijd: ‘Je wordt alleen geboren en gaat alleen dood.’ Maar de man die als baby te vondeling was gelegd, werd tijdens de laatste uren van zijn leven omringd door alle mensen die van hem hielden. Dat was prachtig en dat had hij zelf verdiend. Er gebeurde nog iets bijzonders. Toen Louis ontwaakte uit een comateuze slaap en zich, kijkend naar de mensen aan zijn bed, afvroeg wat er aan de hand was, vertelde ik hem dat hij ging sterven. Opeens zag ik op het gezicht van de man die altijd sprak over loslaten, zelfmedelijden, verdriet en verontwaardiging verschijnen. Maar zo mooi: dat duurde maar zeven tellen. Toen zag ik het ego afbrokkelen. Het altruïsme kwam boven en hij stak zijn beide armen uit naar mijn moeder en zijn dochter Susan. Het was een verlicht moment, zo bijzonder om mee te maken. En het lijkt erop dat mijn moeder en Susan zijn kracht van hem hebben overgenomen. Ze zijn verdrietig maar, tot hun eigen verbazing, ongelooflijk levenslustig.”

Wat zou Louis zeggen over het boek?

“Hij zou het echt fantastisch vinden om in de etalage van de boekhandel te liggen.”

Meer Joris

Joris Linssen (Nijmegen 1966) is programmamaker, tv-presentator (o.a. Taxi, Hello goodbye en Joris’ showroom) en zanger in de mariachi-band Joris Linssen & Caramba. Tot juni tourt de band door het land met de show Dichterbij: een theaterconcert vol mooie muziek, ontroerende teksten en heel veel energie en lol. Joris woont met zijn vrouw Rebecca en zijn pleegzoon in Utrecht.

Het boek Louis € 20,99 (Luitingh-Sijthoff) verschijnt op 29 maart en is al te reserveren via libelle.nl/joris.

Wanneer heb je voor het laatst…

In het Libelle TV-programma Wanneer heb je voor het laatst… geeft Joris antwoord op prangende vragen:

Styling: Ora Bollegraaf | Haar en make-up: Astrid Timmer | M.m.v.: De Zagerij Utrecht, Ted Baker (velours overhemd), Nudie Jeans (jeans), Seidensticker (paars overhemd), Zara (leren jasje, overhemd en blazer)

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden