Nationale Ouderendag

Libelle’s Eva (25) wandelt met de eenzame en demente Toon (69): “Het levert vooral míj veel op”

Toon tijdens een van de wandelingen Beeld Privébeeld Eva
Toon tijdens een van de wandelingenBeeld Privébeeld Eva

Vandaag is het nationale ouderendag. En ja, veel ouderen zijn eenzaam, blijkt uit onderzoek. Om dat te verhelpen zouden ‘we’ meer vrijwilligerswerk moeten doen, maar de drempel is vaak hoog. Libelle-redacteur Eva (25) ziet echter ook dat het háár veel oplevert om vrijwilliger te zijn.

Eva BredaPrivébeeld Eva

Toon* heeft geen benen meer. Bijna geen familie. En bijna geen geheugen. Hij kent mijn naam niet, maar als ik binnenloop licht zijn gezicht op, samen met de vage herinnering aan mij.

Ik ken Toon nu twee jaar. Nadat mijn vader overleed, voor wie ik jarenlang zorgde, zocht ik een nieuwe persoon die mijn zorgen wel wilde hebben. Via een vrijwilligersorganisatie vond ik profielen van tachtigjarige dames die samen wilden breien en van seniore mannen die iemand zochten om nog eens bier mee te drinken en grove Amsterdamse grappen te maken. Maar ik viel voor Toon: zijn geheugen kwijt door dementie, zijn zelfstandigheid kwijt door beenamputaties. En die benen was hij dan weer kwijt doordat zijn geheugen hem vergat te herinneren dat hij dagelijks medicatie moest innemen voor zijn diabetes. Sindsdien zit hij vooral binnen, in een verzorgingshuis waar hij als 69-jarige te jong is om aansluiting te vinden bij de rest, en ook veel te jong is om in een isolement te belanden. Is iemand eigenlijk ooit oud genoeg voor isolement?

Toon in het park. Beeld Privébeeld Eva
Toon in het park.Beeld Privébeeld Eva

Ja ja, vrijwilligerswerk is belangrijk

Twee jaar geleden viel ik voor Toon en sindsdien lopen we om de week een paar uur samen door de natuur. Ik loop, Toon rolt. Ik kan nu wel schrijven hoe goed het voelt om iemand te helpen, hoe belangrijk vrijwilligerswerk is en hoe mooi het zou zijn als mijn generatie wat meer zou omkijken naar Toons generatie, hoe mooi het überhaupt zou zijn als we allemaal wat meer naar elkaar omkijken... Maar eerlijk is eerlijk: dat weten we wel. Toch zie ik hoe de helft van Toons afdeling naar de televisie staart, zelden bezoek ontvangt en afwezig zwaait als ik Toon lachend de lift in duw voor zijn uitje.

Wat heb ík eraan?

Dus laat ik het omdraaien door niet te vertellen wat ouderen eraan hebben, maar wat het míj heeft opgeleverd om vrijwilliger te zijn. Ik weet nu bijvoorbeeld alles over vogels. Toon is een vogelaar en is veel kwijt, maar magischerwijs niet zijn kennis over vogels. Hij leerde me een mannetjesmerel van een tjiftjaf te onderscheiden door enkel te luisteren. Ik weet nu precies waarom de rode kardinaal zijn naam kreeg. En wist je dat roodborstjes in dialect zingen?

Tijdens het wandelen spotten Eva en Toon regelmatig vogels. Hier: een fazant. Beeld Privébeeld Eva
Tijdens het wandelen spotten Eva en Toon regelmatig vogels. Hier: een fazant.Beeld Privébeeld Eva

Toon heeft me geleerd naar de natuur te kijken. Echt te kijken. Er niet alleen doorheen te lopen terwijl vogels langs vliegen, maar te zitten en hun rituelen te volgen. Ik heb een paartje ooievaars eieren zien uitbroeden, hun jongen zien voeren, die jongen zien uitvliegen en ze een jaar later zien terugkomen. Ik maakte de seizoenen niet alleen door mijn raam en tijdens een sporadische fietstocht mee, ik heb ze de afgelopen twee jaar écht gevoeld. Koude voeten, natte voeten, warme voeten, blote voeten, steeds weer kouder, natter.

Als ik tijdens onze wandelingen afdwaal naar to do’s, werk en later, trekt Toon me terug naar het nu en wijst hij naar kleurige bloesems of een hoppend konijntje. Ik ben zijn benen, hij mijn ogen. Ik praat over mooie herinneringen, over waar ik naar uitkijk. Toon heeft amper herinneringen en is zijn besef van later kwijt. Dus vertelt hij over het nu. Over wat hij nu niet meer kan. Verre reizen maken, bijvoorbeeld. “Doe dat zo veel mogelijk als je jong bent”, zegt hij. “Naar Italië kun je ook als je 80 bent. Naar Indonesië niet meer.” Hij heeft spijt van alles wat hij niet heeft gedaan toen hij zijn benen nog had, maar gunt mij de wereld nu ik de mijne nog heb.

Toon, tekenend op een van de uitjes. Beeld Privébeeld Eva
Toon, tekenend op een van de uitjes.Beeld Privébeeld Eva

Het is geen kleine moeite

En zo gaat het steeds: ik wandel, hij kijkt, wij kletsen, ik lieg. “Het is een kleine moeite”, zeg ik namelijk steeds als als hij me bedankt dat ik er ben. Dat is natuurlijk niet waar. Als ‘vrijwilligerswerk’ weer in mijn agenda staat, gaat ieder excuus door mijn hoofd. Ik ben druk, het is rotweer, ik heb geen zin, ik ben 25 jaar - ik heb toch betere dingen te doen? Volle agenda’s, vriendinnen, gas geven. Het is geen kleine moeite om tóch naar Toon te gaan. Omdat afremmen, kijken en in het nu zijn, inspanning vergen. Maar dat hoeft Toon niet te weten. Dus lieg ik dat het een kleine moeite is, maar zeg ik hem ook eerlijk dat ik veel van hem leer en gek op hem ben. “We kunnen het zo goed vinden, jij en ik”, antwoordt hij dan steevast. “Het leven hier voelt soms uitzichtloos, maar ik waardeer het zo dat jij langskomt.” En dan ben ik alle moeite alweer vergeten. Dan zeg ik dat ik er over twee weken weer ben. En dan liegt hij op zijn beurt: “Dat weet ik toch.”

* Om privacyredenen is de naam van Toon gefingeerd

Ook klaarstaan voor ouderen? Meld je aan als vrijwilliger bij een van deze organisaties.

• Houd iemand gezelschap of help met lichte zorgtaken via Maatjevoorouderen.nl

• Word iemands buddy via maatjesgezocht.nl en onderneem samen leuke dingen

• Vind een hulpoproep bij nlvoorelkaar.nl of wehelpen.nl en kijk of je iemand gezelschap kan houden of kan helpen met een klusje

• Help ouderen via ouderenfonds.nl de digitale wereld te leren kennen zodat ze minder geïsoleerd raken en zélf contacten kunnen onderhouden

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden