persoonlijk

Linda’s dochter is depressief en snijdt zichzelf sinds de lockdowns: “Ik ken haar niet meer terug”

Libelle Beeld Getty Images/Westend61
LibelleBeeld Getty Images/Westend61

De mentale gezondheid van jongeren was nog nooit zo slecht als tijdens de pandemie. Linda (50) houdt haar hart vast voor de komende lockdown. Zij heeft haar dochter in de afgelopen anderhalf jaar zien afglijden. “Depressie, eetstoornis, snijden, ik herken haar niet meer terug.”

Eva BredaGetty Images/Westend61

Linda: “Afgelopen zomer zat mijn 17-jarige dochter Kimiko naast mij op de bank voor de televisie. Het was warm, Kimiko droeg korte mouwen en ineens viel mijn oog erop: sneeën. Op haar arm. Ik schrok me rot. Ik wist dat het slecht met haar ging sinds de lockdowns. Steeds hoorde ik het op het nieuws: ‘Jongeren kampen massaal met mentale klachten sinds de coronacrisis.’ Shit man, daar zit ik middenin, dacht ik dan. Maar dat ze zichzelf sneed, was een shock voor me.

Stress

Voor de pandemie ging het goed met Kimiko. Ze zit in het autistisch spectrum, waardoor ze soms moeite heeft met dagelijkse dingen. Prikkels, planning, de weg vinden: het bezorgt haar een heleboel stress. Maar op haar mbo-opleiding bloeide ze helemaal op. In no time had ze vriendinnen, ging ze zelfstandig Amsterdam in en moeiteloos haalde ze haar vakken. Het ging zo goed met haar.

Lockdown

Maar toen kwam corona. De lockdowns vielen haar zwaar. Haar opleiding was niet heel gestructureerd, waardoor ze in één klap zonder lessen, zonder daginvulling en zonder écht sociaal contact thuiszat. En vooral dat laatste is cruciaal in het leven van tieners. Toen begon het. Het had toen nog geen naam: haar somberheid, haar futloosheid en de manier waarop ze zich continu terugtrok. Maar achteraf zie ik dat ze in een depressie zat.

Schreeuw om hulp

En toen zag ik de sneeën op haar arm. Grote sneeën, gemaakt met een kartelmes. Ze moet hebben gewild dat ik het zag. Misschien was het een schreeuw om hulp, anders zou je zoiets altijd proberen te verbergen. Ik raakte in paniek. Maar ik probeerde zo rustig mogelijk te reageren om haar niet af te schrikken en vroeg naar de wonden. Toen kwam alles eruit: hoe somber ze was. Dat het snijden een uitlaatklep was, een manier om haar emoties te controleren. Dat als ze de pijn van het snijden voelde, ze even niet haar verdriet hoefde te voelen. ‘Het is als een coke verslaving’, zei ze. ‘De drang wordt steeds groter en op een gegeven moment móet het gewoon even.’ Snijden was voor Kimiko een uitweg, ze wilde namelijk niet meer leven, vertelde ze me. Mijn adem stokte. Ik had helemaal niet door dat haar verdriet zo diep zat. Daar wil je als moeder niet aan denken.

Wachtlijst

Dag in dag uit hing ik met psychologen aan de lijn. Steeds vertelde ik hetzelfde verhaal, in de hoop dat iemand ondanks de lange wachtlijsten plek had voor mijn dochter. Ondertussen probeerde ik thuis zo normaal mogelijk te doen. Mijn andere twee dochters mochten niet de dupe worden van deze situatie. Maar vanbinnen was ik in paniek. Ik wilde Kimiko helpen. Stiekem doorzocht ik haar kamer en gooide ik scheermesjes weg uit de badkamer. Woest, werd ze dan. Maar wat moest ik anders? Als moeder wil je altijd je kind redden.

Coach

Omdat ik moest leren dat het Kimiko’s proces is en niet het mijne, ben ik met een coach gaan praten. In die gesprekken leerde ik dat het belangrijk is dat ik er altijd voor Kimiko ben, maar dat het niet aan mij is om haar situatie op te lossen. Dat kán ik simpelweg niet voor haar doen, het is aan haar. Gelukkig vonden we ook een psycholoog voor Kimiko met wie ze haar problemen aan kon pakken. En met resultaat, want na een tijdje leek het beter te gaan met haar. Althans, ze stopte met snijden. Ik mocht haar er niet aan herinneren dat de littekens op haar arm vervaagden. ‘Dan wordt de neiging weer groter om te snijden’, zei ze dan. Dus ik hield mijn mond. Maar ik was zo opgelucht.

Controle

Voor een welverdiende break na alle turbulentie, besloot ik Kimiko twee weken geleden een weekendje mee te nemen naar mijn ouders in Spanje. Geen moeilijke gesprekken, even zorgeloos ontspannen nu het beter met haar ging, was de insteek. Maar toen ik ineens de hele dag bij haar in de buurt was, zag ik dat het helemaal niet beter ging. Ze snijdt zichzelf dan niet meer, maar is de hele dag bezig met eten. Of niet eten, eigenlijk. Haar ontbijt laat ze staan om zich rond het middaguur uitgehongerd op de lunch te storten. Daar eet ze zich vol, waarna ze de rest van de dag weer angstvallig calorieën telt. Het is zo naar om te zien, maar het is allemaal een kwestie van controle, denk ik. Of het nou gezond is of niet, zij bepaalt wat er met haar gebeurt. En ik denk dat ze dat fijn vindt.

Hulp

Ik hoop dat de therapie Kimiko ook hierbij kan helpen. Écht kan helpen. Want vooralsnog lijkt het alsof de ene overlevingsstrategie wordt opgevolgd door de andere. Volgens mij staat Kimiko er nog niet voor open haar problemen bij de kern aan te pakken. Ik wacht op de dag dat ze daar wel klaar voor is.

Littekens

Tot die tijd leer ik iedere dag meer over wat ze doormaakt. Laatst nog scrolde ik langs een Facebook-bericht van een vrouw die de littekens op haar arm goud had gemaakt. Het deed me denken aan de Japanse Kintsugi techniek. Hierbij worden beschadigingen en scheuren in porselein opgevuld met goud, omdat juist deze imperfecties schoonheid en verhalen bevatten.

Mensen reageerden massaal op het bericht: wat stoer! Wat mooi! Ik begreep er niets van. Wat is híer mooi aan? Er is helemaal niets mooi aan mijn dochters situatie. Bij mij triggerden de littekens vooral heel veel verdriet. Toen ik dat reageerde, leidde het tot een mooi gesprek tussen mij en deze vrouw. ‘Ik bagatelliseer het snijden absoluut niet’, vertelde ze me. ‘Maar ik heb mijn littekens zo lang verstopt. Dat wil ik niet meer. Het is een onderdeel van mij. Het is mijn verhaal.’ Ze gaf aan dat het snijden haar juist gaf wat ze in haar donkere periode nodig had om door te gaan. ‘Die littekens zijn de reden dat ik vandaag nog leef.’ Ik barstte in tranen uit toen ze dat zei. Ik begreep het: waarom ze dit deed, waarom mensen dat mooi vonden. Die littekens van mijn dochter zijn haar oorlogswond, haar verhaal. Het is wat haar leven, haar leven maakt. En het is dan ook aan haar om dat op te lossen op haar eigen tempo en op haar manier. Tot die tijd ben ik er voor haar. Tot de littekens geheeld, vervaagd en misschien zelfs goudkleurig zijn. De zichtbare én de onzichtbare.”

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden