Waarom heb ik toen niets gezegd?

Linde (54): “De piloot drukte een natte zoen op mijn lippen”

Waarom heb ik toen niets gezegd?Beeld Libelle

Grensoverschrijdend gedrag is – helaas – van alle tijden en daarom iets waar we het over moeten blijven hebben. Als les voor daders, als steun voor slachtoffers, en omdat victim blaming écht moet stoppen. In deze wekelijkse rubriek delen lezeressen grensoverschrijdende situaties waarin ze verstijfden en (onterecht) zichzelf iets kwalijk namen. Deze week Linde* (54), die grensoverschrijdend gedrag in de luchtvaart meemaakte.

Eva BredaLibelle

“Bij de deur naar mijn hotelkamer begint het zeuren. ‘Toe nou, Linde’, zegt hij. ‘Jij wil het overduidelijk ook.’ Ik ben wel gewend dat sommige captains in de wereld van de luchtvaart het hoog in hun bol hebben. Ze denken altijd dat ze als 45-plussers met hun functie en air nog makkelijk kunnen scoren bij de jonge meiden, de stewardessen. Hoe zeg je ‘nee’ als je bang bent om aan het begin van je vliegcarrière al je baan te verliezen? Om de hoogste piefen in het vak tegen je te krijgen? ‘Het is niet verstandig’, zeg ik. ‘Je hebt een vrouw thuis zitten.’ Natuurlijk is dat niet de reden dat ik niet met mijn captain naar bed wil, maar ik weet niet wat ik anders moet zeggen.

‘Alleen handwerk dan?’

‘Je bent dronken. Hier krijg je morgen spijt van.’

‘Kom op, Linde. Je hebt me de hele avond zitten opwinden.’

Ik krijg het er warm van. Heb ik dat gedaan? Was ik te amicaal tegen hem tijdens de borrel met collega’s? ‘We krijgen hier problemen mee’, probeer ik nog. ‘Laten we gewoon gaan slapen.’ Ongelooflijk dat ik moet onderhandelen over iets wat ik niet wil. Terwijl ik dat denk, buigt de captain zich naar me toe en ik ril van de natte zoen die hij op mijn lippen drukt.

Grensoverschrijdend gedrag in de luchtvaart

De wereld van de luchtvaart staat bekend om het broeierige sfeertje. Toen ik er als 25-jarige kwam werken, merkte ik direct dat dat beeld deels klopt. Als je met een leuk team werkt, wordt er geknuffeld bij de begroeting en soms zelfs op de mond gekust. De grappen zijn niet van de lucht. Regelmatig wordt er lacherig verwezen naar een kort rokje of strakke outfit.

Het meeste vond ik prima. Maar zodra ik mijn rooster binnenkreeg, checkte ik direct wie de captains waren met wie ik moest vliegen. Bij sommige namen kromp mijn maag ineen. Er waren er een paar die wel heel amicaal waren, die ver van huis in de hotelkamers verder wilden gaan dan de dingen die collega’s met elkaar horen te doen. Met collega-stewardessen besprak ik wel eens met welke captains we liever niet werkten. Iedereen had het erover, maar er veranderde niets. Dit was nou eenmaal ‘de cultuur’.

Mannen in machtsposities

Dat praat natuurlijk niets goed. De captains waren mannen in machtsposities. Mannen die een vinger in de pap hadden bij de functioneringsgesprekken. En dat niet alleen: het waren knappe mannen ook. Aimabele mannen, die je hielpen je jas aan te trekken, die je stoel voor je aanschoven, die grappig waren. Het waren geen vieze types. Het waren mannen van boven de veertig met aanzien. En wij als jonge twintigers keken tegen ze op. Sommigen bezweken wel eens voor de druk en gingen met een captain naar bed. Dat zorgde altijd voor spijt. Een gebruikt gevoel. Uiteindelijk waren wij stewardessen voor sommige captains als voorwerpen. Lustobjecten die leuk waren voor een nachtje in het buitenland.

Onderhandelen over seks

Zelf ben ik nooit met een captain naar bed geweest, maar het gebruikte gevoel ken ik. Als ik denk aan alle keren dat ik voor mijn hotelkamerdeur moest onderhandelen met een captain. Bizar eigenlijk, dat het tot een onderhandeling moest komen. Als iemand met mij naar bed wil en ik niet met hem, dan bestaat er toch geen middenweg om op uit te komen? Het is geen koehandel waarbij de één ja zegt, de ander nee, en de eindbeslissing ergens in het midden ligt. Voor een aantal captains was dat wel zo. Geen seks? Wat dacht je van oraal? Handwerk? Alleen een zoen? Ik had tientallen wanhoopsargumenten in mijn arsenaal om me daar onderuit te praten, omdat mijn initiële ‘nee’ vaak onvoldoende bleek. Uiteindelijk kreeg ik toch vaak iets van een aanraking of een zoen. En dan twijfelde ik ook nog aan mezelf. ‘Het is duidelijk dat je dit wil’, zei die ene captain tegen me. ‘Als je niet de hele avond met me geflirt had, had ik dit nooit geprobeerd.’ Dat vond ik het moeilijkste aan dit grensoverschrijdende gedrag: het grijze gebied tussen mijn zuivere intenties, zijn verwachtingen en mijn schuldgevoel. Had ik echt verkeerde signalen gegeven? Wilde ik tóch iets van hem, waardoor ik hem niet hard durfde af te wijzen? Of kwam het door dat ene familielid dat op mijn twaalfde al mijn grenzen over was gegaan, waardoor ik nu niet beter voor mezelf durfde op te komen? Hoe verweer je je tegen zoiets als je als kind al hebt ervaren dat mensen toch wel gebruik van je maken? Dat jouw ‘niet willen’ er niet toe doet?

Vertrouwenspersoon voor anderen

Inmiddels werk ik al jaren niet meer in de luchtvaart. Ik belandde in de mediawereld en later in de wereld van de sport - waar grensoverschrijdend gedrag ook prominent aanwezig is. Wat hebben we hier nodig? vroeg ik me af. Wat had ík nodig gehad in mijn tijd bij de luchtvaart om hier een einde aan te maken? Ik had een vertrouwenspersoon nodig. Iemand aan wie ik ongefilterd mijn verhaal kon vertellen, zonder bang te zijn mijn baan daarmee om zeep te helpen. Daarom ben ik dat nu zelf geworden. Ik hoor de uiteenlopendste verhalen. Van mensen die een opmerking of arm om hun schouder te veel vinden tot mensen die de grens pas trekken bij seks. Van mensen die boos zijn tot mensen die zich schuldig voelen nadat een ander hun grenzen overging. Als mijn werk als vertrouwenspersoon me iets duidelijk heeft gemaakt, dan is het wel dat grensoverschrijdend gedrag voor iedereen anders is. En dat wat de één opvat als normaal, voor de ander een grens voorbij gaat. Dus wat mijn captain ook verwachtte van ons contact destijds, het maakt mij niet schuldig. Ik zei ‘nee’ en dat is wat telt.”

* Om privacyredenen is de naam van de geïnterviewde gefingeerd.

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden