Manon na een geslaagde beklimming van de Mont Ventoux in 2017 samen met andere (ex-)cliënten van GGNet. Beeld Guido Bogert
Manon na een geslaagde beklimming van de Mont Ventoux in 2017 samen met andere (ex-)cliënten van GGNet.Beeld Guido Bogert

PREMIUM

Manon (36) koos voor de dood en liet vriendinnen een opdracht na: “Vertel mijn verhaal, al helpt het maar één ander kind”

Bijna drie weken geleden nam de 36-jarige Manon uit Zutphen afscheid van het leven. Ze kreeg euthanasie vanwege ondraaglijk psychisch lijden na een jeugd vol misbruik, mishandeling en verwaarlozing. Ze verliet het leven met opgeheven hoofd, en met een opdracht aan haar vriendinnen: “Vertel mijn verhaal, al helpt het maar één ander kind.” Dus komt er nu een boek, schrijft het AD.

AD - Francisca MullerGuido Bogert

Het appartement van Manon in de Zutphense wijk Noorderhaven staat nog vol met haar spulletjes. Een berg schoenen in de slaapkamer. Foto’s van vakantiebestemmingen aan de muur, planken vol tijdschriften – Runner’s World en Helden – en boeken. Een dienblad met kaarsjes op tafel, een goed gevuld wijnrek. In de wandkast een foto van Manon zelf, omringd met spulletjes die haar dierbaar waren. Een steentje met een tekst erop, droogbloemen.

Aan tafel zitten Dorothée Loorbach uit Enschede, Wanda ten Bloemendal uit Warnsveld en Ellie van Houten uit Surhuisterveen. Drie vriendinnen uit verschillende periodes van Manons leven. Ze gaan de komende tijd aan de slag met het vervullen van haar laatste wens: het verhaal vertellen dat zij zelf niet kon vertellen.

De drie vriendinnen van Manon. Van links naar rechts: Dorothée Loorbach, Ellie van Houten en Wanda ten Bloemendal. Beeld Ronald Hissink
De drie vriendinnen van Manon. Van links naar rechts: Dorothée Loorbach, Ellie van Houten en Wanda ten Bloemendal.Beeld Ronald Hissink

Perfect leven

Zo op het eerste gezicht leek Manon een perfect leven te leiden. Een goede baan als beleidsadviseur bij GGNet in Warnsveld, daarnaast een enorme sportfanaat, dol op hardlopen en voetballen. Na haar studie in Enschede werkte ze zeven jaar bij FC Twente als coördinator van het vrouwenvoetbal. Ook nadat ze naar Zutphen was verhuisd bleef voetballen een passie. Ze was trainer bij Warnsveldse Boys en stond zelf ook nog regelmatig op het veld.

Maar wie haar beter kende wist dat Manon zwaar beschadigd was. Ellie van Houten was haar kamergenoot in haar studietijd in Groningen en Enschede. “Ik wist dat ze een eetstoornis had, ben wel eens mee geweest naar therapie. Ze was altijd aan het vechten.’’

Dorothée kent Manon van een latere studie en ook zij merkte dat ze met trauma’s worstelde. En toen Manon vijf jaar geleden in dienst kwam bij GGNet in Warnsveld vertelde ze al snel dat ze getekend was door het leven, weet collega en vriendin Wanda. “Ze ging er ook – onder pseudoniem – blogs over schrijven op onze website, daarin vertelde ze over haar onveilige jeugd en de gevolgen daarvan.’’

Toch kwam het voor de drie als een grote verrassing dat Manon een euthanasieverzoek had ingediend bij het Expertisecentrum Euthanasie (voorheen: Levenseindekliniek). Wanda: “Ze heeft het hele traject in haar eentje voorbereid, wilde niemand ermee belasten. Maar toen ze vanuit het centrum de opdracht kreeg om erover te praten met haar omgeving, móest ze wel. En dat heeft haar uiteindelijk heel veel gebracht. Ze geloofde dat ze er niet toe deed, dat ze mensen op afstand moest houden. Toen ze eenmaal wist dat ze kon gaan, kon ze ook mensen toelaten in haar leven.”

Bijzonder verzoek van Manon

Dorothée Loorbach kreeg in die laatste levensmaanden een bijzonder verzoek van Manon. “Het was haar droom om een boek te schrijven over haar ervaringen, om daarmee anderen te helpen. Omdat ik schrijfster ben, vroeg ze of ik dat in haar plaats wilde doen, na haar overlijden.’’

“Uren en uren hebben we met elkaar gesproken, ze heeft me alles verteld dat ze eerder niet kón vertellen en ik heb alle gespreksverslagen van vierhonderd therapiesessies gekregen, waarin ze in detail vertelt wat haar is overkomen. Ze is in haar jeugd mishandeld en seksueel misbruikt in haar eigen gezin, in de omgeving waar ze veilig had moeten zijn maar niet was. Ze had geen fundament in haar leven, maar alleen een groot zwart gat.”

De drie vriendinnen in het huis van Manon, die drie weken geleden overleed.  Beeld Ronald Hissink
De drie vriendinnen in het huis van Manon, die drie weken geleden overleed.Beeld Ronald Hissink

De loyaliteit naar de mensen die haar dit aangedaan hebben is altijd gebleven. “Dat is ook het dubbele van kindermishandeling. De mensen die je veiligheid moeten geven, doen je dit aan. Tegelijk zijn het de enige mensen waar je op kunt vertrouwen. Manon deed er alles aan om te voorkomen dat het ontdekt werd.”

De loyaliteit is er zelfs na haar dood, zegt Dorothée. “Een van de mensen is nog in leven. Ze wil niet dat die persoon de gevolgen ondervindt. Daarom hebben we beloofd dat we haar achternaam niet noemen in het boek en er ook geen foto’s van het gezin in opnemen.”

Hoe kun je dit herkennen?

Het levensverhaal van Manon wordt aangevuld met interviews met deskundigen over de thema’s waar de Zutphense mee worstelde. “Hoe kun je kinderen en ouders in onveilige thuissituaties beter bijstaan? Hoe kun je herkennen wat er gaande is? En hoe gaan we om met mensen met uitzichtloos psychisch lijden? Het wordt geen pleidooi voor euthanasie, maar voor Manon was dit de beste en enige uitweg. Ze heeft altijd gezegd dat herstel niet meer mogelijk was, maar dat ze dankzij therapie wel zodanig hersteld is dat ze in staat was om haar eigen pad te kiezen: levensbeëindiging.”

De datum voor de boekpublicatie is er al: 23 augustus 2023. De bestemming voor de eventuele winsten ook: een samenwerking met Stichting Het Vergeten Kind. En de vriendengroep broedt al op een vervolg. “Een theatervoorstelling, lezingen? Het kan alle kanten op. Wij zullen haar stem zijn, zoals we haar beloofd hebben. Nee, dat zien we niet als een last. Eerder als een hele grote eer.”

Op dit crowdfundingsplatform is een inzamelingsactie voor het boek gestart.

2021: 99 keer euthanasie om psychisch lijden

Euthanasie in de psychiatrie ligt nog steeds gevoelig. De cijfers van 2022 zijn nog niet bekend, maar in 2021 verleende het Expertisecentrum Euthanasie 99 keer toestemming voor euthanasie vanwege ondraaglijk en uitzichtloos psychisch lijden, het jaar ervoor 88 maal. Het aantal aanvragen lag echter bijna tien keer zo hoog.

Psychiaters zijn verdeeld over het honoreren van euthanasie bij mensen met psychische problemen. Dit omdat een doodswens onderdeel kan zijn van de ziekte en (dus) bij een goede behandeling ook weer kan verdwijnen. Ook kan praten over de dood de weg naar een behandeling openen. Daarnaast speelt mee dat een psychiatrische ziekte op zichzelf meestal niet dodelijk is.

De wachttijd bij een een hulpvraag van mensen met psychisch lijden is lang: zo’n twee jaar. Dat komt deels doordat de beoordeling vaak meer tijd vergt dan bij mensen met lichamelijk lijden, maar ook door een gebrek aan psychiaters bij het expertisecentrum.

Manon in 2017 nadat ze met een aantal (ex-)cliënten van GGNet de Mont Ventoux had bedwongen. Beeld Guido Bogert
Manon in 2017 nadat ze met een aantal (ex-)cliënten van GGNet de Mont Ventoux had bedwongen.Beeld Guido Bogert

Bron: AD

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden