PREMIUMMargaretha (51) liep naar Santiago de Compostela

“Mijn ernstig zieke moeder vond dat ik moest gaan”

null Beeld  Petronellanitta
Beeld Petronellanitta

Margaretha Broersma (51) ging voor een laatste keer langs bij haar ernstig zieke moeder, zei iedereen gedag en begon aan een pelgrimstocht van 2600 kilometer. De reis veranderde haar leven. “De tocht was bepalend voor mijn zelfbeeld.”

Liesbeth Smit Petronellanitta

“Ik heb altijd van wandelen gehouden. Ik deed mee aan de Nijmeegse Vierdaagse en liep ooit met een vriendin het Pieterpad. Aan het eind van dat pad staat een bord waarop nieuwe wandelroutes worden aangegeven. Een daarvan is die naar het Spaanse pelgrimsoord Santiago de Compostela. Ik weet nog dat ik naar dat bord keek en dacht: dát wil ik ooit nog een keer gaan doen. Een pelgrimstocht, alleen. Die droom hebben veel mensen, dat weet ik, maar lang niet iedereen doet het.

Toen ik mijn vijftigste verjaardag zag naderen, besloot ik het mezelf als cadeau te geven. Ik zit in een voetbalteam en ben sportief, maar ik ben het wandelen toch gaan trainen. Ik wilde mijn schoenen goed inlopen én eraan wennen om met een flinke rugzak op te lopen, want die draag je tijdens de tocht elke dag met je mee. Voor mijn verjaardag in november 2020 vroeg ik alleen maar wandelspullen. Mijn vriend en zoons stonden meteen achter mijn besluit om te gaan lopen, van hen kreeg ik een rugzak die ik ‘Moppie’ noemde. Van vrienden kreeg ik cadeautjes als een microvezel handdoek en sokken van merinowol, op mijn werk als gebiedssecretaris bij de gemeente maakte ik overuren om genoeg vakantiedagen op te bouwen. In een Excel-bestand plande ik intussen mijn route. Wat ik toen nog niet wist, is dat je een pelgrimstocht zoals naar Santiago de Compostela helemaal niet kúnt plannen. Dat pad ontvouwt zich aan je, op de manier die je op dat moment nodig hebt. Dat gebeurde ook bij mij. Het was de mooiste, beste en meest fantastische ervaring van mijn leven.

null Beeld

Jacobsmomenten

Op 3 juli 2021 was het zover: vanuit de voordeur van ons huis in Utrecht begon ik met lopen. Ik werd uitgezwaaid door mijn vriend, mijn zoons, collega’s en vriendinnen, sommigen daarvan liepen de eerste dagen in Nederland een deel van de route met me mee. Vlak voordat ik ging lopen, had ik afscheid genomen van mijn moeder, zij was op leeftijd, leed al langere tijd aan borstkanker en zou waarschijnlijk gaan overlijden. Toch besloot ik mijn tocht te beginnen, daar stond zij ook achter. Na tien dagen, ik liep in België, belde een van mijn broers dat het zover was. Ik ben meteen teruggegaan naar Nederland, waar ik bij haar sterven was. Met mijn vader en broers heb ik haar begrafenis geregeld en bijgewoond, maar meteen daarna heb ik mijn pelgrimage weer opgepakt op het punt waar ik was gebleven. Natuurlijk was ik verdrietig. Maar haar overlijden had geen invloed op mijn tocht en heeft mijn ervaring ook niet beïnvloed. Misschien was ik er ergens al op voorbereid.

Eenmaal terug op mijn pad hebben mijn broers nog een dag met me meegelopen, waarna zij naar huis gingen. Vanaf dat moment was ik echt alleen, voelde ik. Alsof deze korte ‘onderbreking’ ergens ook nodig was om de grote, persoonlijke betekenis van mijn wandeltocht opnieuw aan mij duidelijk te maken. Ik ben helemaal niet zweverig aangelegd, maar dat soort ‘Jacobsmomentjes’ maakte ik mijn hele wandeltocht door mee. Ze zaten in de natuur, in de hulp of de verhalen van al die verschillende mensen die ik soms ‘toevallig’ tegenkwam onderweg of waarmee ik in gesprek raakte in een van de vele herbergen waar ik sliep. En hoewel ik ook weleens urenlang door de stromende regen liep en soms stress had over of ik wel een logeeradres zou vinden voor de avond, heb ik de hele tocht geen moment getwijfeld of wat ik deed wel goed voor me was. Het nieuws, beslommeringen, werk: het deed er niet meer toe, als ik maar liep en in het moment bleef.

null Beeld

Leren pelgrimeren

Daar kun je de verschillende stadia van pelgrims ook aan herkennen, trouwens. Als ze net zijn begonnen vragen ze je tijdens ontmoetingen nog wat voor werk je doet, of waar je woont. Maar na verloop van tijd veranderen die gesprekken in: wat heb je vandaag in de natuur gezien? Of: heb je ergens koffie gedronken en hoe gaat het met je voeten? Op internet had ik van tevoren verhalen gelezen van wandelaars die het pad om spirituele of religieuze redenen liepen, of om een belangrijke periode in hun leven mee te markeren. Maar toen ik eraan begon vond ik mijn leven prima in orde, ik liep het meer als sportieve prestatie. Pelgrimeren moet je leren, wordt gezegd, en daar kwam ik ook achter. Want tijdens het lopen ontdekte ik wat ik écht belangrijk vind in het leven, en hoe ik in elkaar zit.

Soms liep ik twaalf kilometer op een dag, andere keren vijfentwintig en één keer zelfs achtenveertig kilometer, dat hing af van waar op de route ik was. Als ik echt te moe was nam ik een rustdag, maar daarvan heb ik er van de honderdtien dagen dat ik liep maar acht gehad. Al lopend merkte ik dat ik een enorme vechtlust in me draag en altijd vertrouw in een goede afloop. Al ontdekte ik ook dat ik beter voor mezelf en mijn behoeftes moet leren opkomen, en daar eerlijker over mag communiceren met de mensen van wie ik houd. Heel bijzonder vond ik dat, want ik had van tevoren nooit verwacht dat deze tocht zo bepalend voor mijn zelfbeeld zou worden.

null Beeld

Geluk en tranen

Bang ben ik nooit geweest. In Utrecht kan ik ook ’s avonds van mijn fiets getrokken worden door iemand met verkeerde bedoelingen. Daarnaast had ik een telefoon bij me, en het pelgrimspad dat ik liep is een bekende en deels drukke route. Natuurlijk had ik soms pijn aan mijn voeten, maar ik was goed voorbereid en wist hoe ik met mijn sokken en wandelschoenen om moest gaan. En verder was het gewoon: lópen, elke dag opnieuw. Al heb ik ook veel gehuild tijdens mijn tocht, want mijn emoties gingen helemaal open. Na een steile bergklim in Frankrijk was dat van geluk bij het prachtige uitzicht. Maar toen ik na een lange dag moe, verhit, zweterig en hongerig bij een particuliere slaapplek aankwam en de Franse bewoners me zonder reden nors lieten weten dat ik niet kon blijven, huilde ik van wanhoop. Toch was elke dag van deze tocht een tien; ik heb me nog nooit zo gelukkig gevoeld als tijdens deze pelgrimage.

Hoewel ik in Frankrijk veel alleen liep, voelde ik me nooit eenzaam, en onderweg in Spanje heb ik vriendschappen voor het leven gesloten met pelgrims uit de hele wereld. In de laatste dagen, toen ik steeds dichter bij Santiago de Compostela kwam, vond ik het zo erg dat het bijna voorbij was dat ik het onderwerp ging mijden. Daarom besloot ik mijn tocht met een week te verlengen door naar Muxia en Finisterre door te lopen. Samen met een andere pelgrim liep ik uiteindelijk die laatste plaats binnen, ook daar barstte ik weer in tranen uit. Want ik had het uitgesteld, maar nu was het definitief tijd om naar huis te gaan. Dat had ook een heel mooie kant, want natuurlijk had ik mijn zoons en vriend gemist en keek ik ernaar uit om ze weer te zien. Maar als het praktisch had gekund, was ik langer doorgelopen. Al was het maar om dat gevoel van vrijheid, vertrouwen en geluk nog wat langer bij me te kunnen houden.

null Beeld

Levensveranderend

Er wordt gezegd dat de echte pelgrimstocht pas begint als je weer thuis bent, dat heb ik ook gemerkt. Want hoewel ik mezelf eenmaal thuis nog wat vrije dagen gunde, moest ik eind vorig jaar toch weer aan het werk. En dat viel vies tegen. Als ik ’s ochtends alleen maar naar mijn kantoorbeeldscherm keek werd ik al ongelukkig en boos. Ik begreep niet wat ik ooit zo prettig aan mijn baan had gevonden en wilde alleen nog maar terug, vrij zijn, verder lopen. Na een paar maanden aanmodderen bezocht ik de huisarts, omdat ik vreesde dat ik een lichte depressie had. Dat was niet zo, bleek na wat gesprekken met de praktijkassistent. Wel leerde ik onder ogen zien dat ik niet zomaar terug kon naar hoe mijn leven ooit was voor ik ging pelgrimeren. En dat alles dus anders moest.

Daarom heb ik mijn leidinggevende onlangs gevraagd of ik anderhalf jaar met onbetaald verlof mag. Als dat niet mogelijk is, neem ik ontslag. Want ik wil veel meer met mijn pelgrimservaring gaan doen. Omdat ik het zo prachtig vond, maar vooral omdat ik iedereen die ervaring heel erg gun. Dit voorjaar heb ik met een paar vriendinnen in twee weken de Camino Portugues gewandeld naar Santiago de Compostela, ik was benieuwd hoe het was om anderen mee te nemen. Dat was een succes, ik merkte dat ik het leuk vind om anderen kennis te laten maken met pelgrimeren. Ik had dus nooit gedacht dat ik nog eens een eigen pelgrimswebsite zou maken, laat staan dat ik er een zelfstandige onderneming in zou starten, maar dat heb ik toch gedaan.

Ik denk dat ik ben veranderd, ook thuis ben ik veel duidelijker geworden over mijn gevoelens en spreek ik mezelf eerder uit als iets me dwarszit. Dat heb ik allemaal aan mijn wandeltocht te danken, het was het beste cadeau dat ik mezelf ooit heb kunnen geven. Ik heb mijn droom waargemaakt en daar ben ik trots op, ik vind die voettocht van 2600 kilometer écht een prestatie. Maar nog veel mooier is het dat ik daardoor een zelfstandige, onafhankelijke, energieke, positieve, avontuurlijke en doorzettende pelgrim ben geworden. En dat wil ik ook blijven. Nu ik dat weet, kan ik de hele wereld aan.”

PS

Op Margaretha’s website staan routes en tips om te (leren) pelgrimeren. Ook worden daar groepstochten onder haar begeleiding aangeboden. Pelgrimeren kost ongeveer € 45 per dag aan eten, drinken en een slaapplek, maar dat is ruim gerekend.
gosantiago.nl, polarsteps.com/MargarethaBroersma

Styling: Maartje Bodt, Alana Lievens | Haar en make-up: Wilma Scholte | M.m.v. Arket (jurk), Zara (sandalen)

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden