Seksuele intimidatie Beeld Getty Images/iStockphoto
Seksuele intimidatieBeeld Getty Images/iStockphoto

‘Nouveau’-redactie deelt eigen ervaringen met seksuele intimidatie: “De baas vroeg naar mijn cupmaat”

De wanpraktijken bij The voice maken maar weer eens duidelijk dat seksuele intimidatie en machtsmisbruik diep in onze samenleving geworteld zit. Dat moet veranderen! Daarom deelde de Libelle-redactie persoonlijke ervaringen én delen we nu de verhalen van onze collega’s van Nouveau. “Mijn baas vroeg welke cupmaat ik had.”

Redactie NouveauGetty Images/iStockphoto

Vier maal anoniem, één keer met naam en toenaam. Opdat het grote zwijgen wordt doorbroken.

De zakenpartner

“Al dertig jaar werk ik in de financiële wereld, 90% van mijn collega’s bestaat uit mannen. Dat vind ik prettig, ik hou van hun manier van aanpakken, directheid en kameraadschap. Om hun soms grove grappen moet ik vaak keihard lachen. Sterker nog, ik doe er zelf graag aan mee. Maar het moet wel bij een geintje blijven. Sommige mannen denken dat mijn manier van praten een uitnodiging is tot een stapje verder en gaan daarmee over de schreef. Helaas voor hen zijn ze bij mij daarmee aan het verkeerde adres. Dus toen een zakenpartner, een superaardige vent met wie ik al jaren zaken doe, een keer achter mij kwam staan en vervolgens een keiharde klap op mijn kont gaf, was ik heel duidelijk. Ik draaide me direct om, keek hem boos aan en zei: ‘Dat doe je dus nooit meer. Grapjes maken is leuk, maar je houdt je handen thuis.’ Hij schrok zich een hoedje, bood zijn excuses aan en heeft me nooit meer met een vinger aangeraakt. We zijn nog altijd goede vrienden. Zo kan het dus ook. Als je maar duidelijk bent.”

Gewelddadige relatie

Journalist Sylvia Schaffrath: “‘Je bent verkracht.’ Toen mijn psychiater die woorden tegen me uitsprak en zei dat het misschien wel een goed idee was als ik ze zelf ook eens hardop probeerde te zeggen, zei ik nog steeds niks. Ik staarde voor me uit. Slikte een paar keer. En begon al half verzachtende omstandigheden te mompelen. Maar hij had, en heeft, gelijk.

Vóór dit alles was ik ook zo’n stomme muts die heel hard riep: ‘Dan mep je hem toch terug!’ En had ik het over ‘banden lek steken’ en ‘aan de hele wereld kenbaar maken dat het een grote kl**tzak’ is. Terugkijkend schaam ik me hier meer dan een beetje voor. Ik sprak zó ontzettend voor mijn beurt…

Leuke en knappe vent

Want ik, degene waarvan iedereen zegt ‘die heeft het helemaal voor elkaar’ (gezond, niet lelijk, lieve, leuke én knappe vent, allebei een goede baan, mooi huis, het liefste poezenbeest en gezegend met een paar heel dierbare vriendinnen), ook ik ben misbruikt.

Van 1995 tot 1998 ben ik verkracht en werd ik geslagen. Niet door zomaar iemand, maar door degene waar ik mee samen was. Iedereen liep met hem weg, want hij was ‘o zo behulpzaam en sociaal’. En ik knikte en glimlachte. Echt, er is een begenadigd actrice aan mij verloren gegaan.

Gloeiende wang

Waarom het was weet ik niet eens meer. Wat ik nog wel weet, is dat ik naar de slaapkamer liep en daar op de rand van het bed zat, mijn hand tegen mijn gloeiende wang, tranen brandend in mijn ogen. Verbijsterd. Lamgeslagen. Even later kwam hij naar me toe. Overlopend van spijt, tranen (die van het krokodillensoort, maar dat besefte ik toen nog niet) in zijn ogen en op zijn knieën voor me. Het zou écht nóóit meer gebeuren, en hij hield toch zoveel van mij, en dat moest ik toch weten. Met zijn hoofd in mijn schoot, lag mijn hand ineens op zijn haar en was ik degene die hém troostte. En dat was het begin van een heel gevaarlijke slippery slope.

Buiten veiliger dan thuis

Hardop uitspreken dat iemand je terroriseert, dat doe je niet zomaar. Bovendien, en dat is misschien wel het meest verneukeratieve, verleg je je grenzen zo geleidelijk dat je het, zeker in het begin, niet eens in de gaten hebt. Ik sloot me niet thuis op, ik vroeg niet om hulp. Ik ging juist meer uit en werd nog vrolijker en uitbundiger dan daarvoor. Dat had ook een voordeel, want buiten de deur was veiliger dan binnenshuis.

Ik zei geen ‘nee’, ik zei niet ‘hou op’. Ik zei niks. Deed zelf mijn slipje uit. Ging zelf liggen, benen gespreid. Volgens heel veel geleerden is het dan ‘dus’ geen verkrachting. Ik zou zeggen, denk daar nog maar een keer over na. Als je bang bent om ‘nee’ te zeggen, is het verkrachting. Fysiek én geestelijk. Niet meewerken betekent waarschijnlijk ook nog eens blauwe plekken en pijnlijke ribben.

Ik kan niet meer

Je ontworstelen aan een gewelddadige relatie is niet zo eenvoudig als het lijkt. Bij mij duurde het bijna drie jaar voordat ik kon zeggen: ik kan niet meer. Hij woonde bij mij, dus ik zette nieuwe sloten op de deur. Hij viel me nog weken lastig, maar ondertussen vertelde ik heel voorzichtig heel kleine beetjes aan een heel klein kringetje mensen. Mensen waar hij geen relatie mee had, zodat ik veilig was.

De schuld en schaamte die je met je meedraagt, kan ik niet uitleggen. Want echt, alle vragen die buitenstaanders stellen, heb ik mezelf ook gesteld. Wel duizend keer. Had ik niet dit of dat, had ik niet zus of zo, had ik niet meer van dat, had ik niet minder van dit... Jarenlang. Ik had alleen het vechten opgegeven.

Niet altijd weerbaar

En juist daarom spreek ik me nu uit op dit platform van Nouveau. Want misschien geef ik één vrouw wel dat ene zetje waardoor ze voor zichzelf opkomt, hulp gaat zoeken en misschien zelfs aangifte doet.

We moeten weten dat het ook vrouwen overkomt van wie je denkt: o, die is zo sterk, die laat niet met zich sollen, die laat zich niet in de luren leggen. Ook vrouwen die sterk lijken, waar alles perfect lijkt te zijn, kunnen slachtoffer zijn van seksueel misbruik. We zijn niet altijd sterk, we zijn niet altijd weerbaar. Al helemaal niet wanneer je tot in het diepste van je ‘zijn’ wordt bezeerd. Daarbij maakt het niet uit of je je aanvaller wel of niet (heel goed) kent.

Praat. Met je moeder, zus, vriendin, íemand, wie dan ook. Mail mij, dat mag ook! Maar alsjeblieft, blijf er niet langer mee rondlopen zodat het je (nog verder) kan opvreten vanbinnen...”

Mond houden

“Via een vriend kreeg ik een leuke administratieve baan bij een Amerikaanse multinational. Ik moest de ladingen van binnenkomende vrachtschepen controleren en aanmelden bij de douane. Het was een echte mannenwereld, waar regelmatig schuine grappen gemaakt werden. Ik was niet op mijn mondje gevallen en kon iedereen prima van repliek dienen.

Toen mijn baas zei dat ik ook in het weekend moest gaan werken, had ik aanvankelijk niets door. Op zaterdagavond reed ik naar kantoor en zag bij aankomst alleen zijn auto staan. Hij zat binnen, met zijn benen over elkaar geslagen en zijn voeten op het bureau. Hij begon te praten, vertelde over zijn slechte huwelijk en hoe aantrekkelijk hij me vond. Ik voelde me zeer onveilig en liep naar buiten. Zo, daar ben ik vanaf, dacht ik.

Cupmaat

Maar toen begonnen de insinuerende opmerkingen. Mijn chef vroeg welke cupmaat ik had. Ik vroeg hem op te houden en zei dat ik niet geïnteresseerd was in oude mannen. Op een dag belde er een goede vriend van mij die bij hetzelfde bedrijf werkte. Hij zei dat ze met een groep collega’s bij een leuk restaurant gingen eten en vroeg of ik ook kwam. Dat leek me gezellig en ik ging erheen.

Toen ik aankwam was er niemand, behalve mijn baas. Die had tegen de serveerster gezegd dat ik zijn nieuwe vriendin was. Hij begon over mijn arm te strijken. Toen hij op een gegeven moment naar het toilet moest, ben ik weggerend. Uiteindelijk heb ik een collega in vertrouwen genomen, die helaas mijn verhaal lachend wegwuifde. ‘Ah joh, zo is hij nu eenmaal’, zei ze. En: ‘Je werkt hier in een mannenwereld, dan kun je dat verwachten. Je draagt ook wel heel sexy rokken.’

Woedende baas

Inmiddels had ik een nieuwe vriend, acht jaar ouder dan ik. Hij werkte in de horeca. Toen mijn baas daarachter kwam was hij woedend en zei: ‘Je gaat met me mee vanavond, ik boek een hotelkamer. Je zei dat je niet op oude kerels viel maar nu heb je er toch een. Dus het is afgelopen met je smoesjes.’

Ik belde direct HR. Daar werd me aangeraden de ziektewet in te gaan. Toen ik de maandag erop terugkwam voor een vervolggesprek, kreeg ik te horen dat het allemaal mijn eigen schuld was. En dat ik naar buiten toe mijn mond moest houden. Ik mocht niet vertellen wat er werkelijk was gebeurd, maar ik moest zeggen dat mijn partner ook onregelmatige werktijden had, waardoor we elkaar nauwelijks zagen.

Ze beloofden mij een andere baan. Ik verdiende goed, vond het bedrijf verder prettig en ik had gelukkig ook veel leuke, normale collega’s. Dus deed ik wat ze vroegen en zo belandde ik op de financiële afdeling. Mijn nieuwe baas zei: ‘Is het weer zover?’. Het bleek algemeen bekend dat mijn vorige leidinggevende al jaren seksueel grensoverschrijdend gedrag vertoonde.

Verkrachting

Al snel werd ik gebeld door een meisje dat vroeg of ik met haar wilde lunchen. Ze vertelde dat mijn vorige chef haar ook belaagde en zelfs had verkracht. Ondanks aandringen van de politie, durfde ze geen aangifte te doen. Ze is ergens anders gaan werken en ook ik heb een andere baan gezocht.

Inmiddels heb ik een coördinerende functie in de media en denk ik nog maar zelden aan die nare ervaringen. Het waren heel andere tijden dan nu, waarin bedrijven regels hebben die intieme relaties op de werkvloer verbieden. Al zegt dat klaarblijkelijk nog steeds niets als je ziet wat er nu allemaal gebeurt. Daarom vertel ik mijn verhaal alsnog.”

Zomaar een tong in je mond

“Ik werkte regelmatig als redacteur bij diverse televisieprogramma’s. Seksueel grensoverschrijdend gedrag was geen uitzondering. Een insinuerende opmerking, een ongepaste aanraking, een collega die op een feestje zomaar een tong in je mond stak of aan je bh-bandje zat na wat drank op...

Maar wat me het meest bijstaat, vooral uit de tijd dat ik er nog maar net werkte, is hoe er over vrouwen die in beeld kwamen werd gepraat. Bijvoorbeeld in de montageruimte. Commentaar leveren op de looks van de presentatrices was heel normaal. Of ze was een lekker wijf, ‘die zou ik niet uit m’n bed schoppen’ of ze was een oude taart, of je hoorde ‘nou, daar is de glans wel vanaf’. Ook hoorde ik twee cameramannen over een jonge schrijfster praten: ‘Jezus, wat is die lelijk’.

Ranken naar ‘neukbaarheid’

Inmiddels werk ik niet meer voor de televisie. Mijn laatste klus was een paar jaar geleden. Hoewel het aantal seksistische opmerkingen toen aanzienlijk was afgenomen, gebeurt het nog steeds: een vrouw openlijk ranken naar ‘neukbaarheid’. Dat het misschien niet zo aardig was, ook niet voor de andere vrouwen die in dezelfde ruimte aanwezig waren, kwam niet bij de heren op.

Opmerkelijk ook dat ze zichzelf blijkbaar altijd zagen als God’s gift to women, ook al waren ze zelf helemaal niet knap of jong. Ik heb zo vaak gedacht: nee, jij bent lekker. Ze vonden het vanzelfsprekend: als vrouw bij de tv word je vaak gevangen in de mannenblik. Soms verpakten ze het als compliment, ‘wat een mooie vrouw is dat’.

Ze noemden zichzelf ‘liefhebbers van vrouwelijk schoon’. Alsof het over wijn ging, of een auto. Stuitend was ook die keer dat twee collega’s stonden te praten over de ‘leuke tietjes’ van een oud-collega, hoe klein ze waren, maar toch sexy. Die vrouw was notabene aan borstkanker overleden.

Via het bed van de baas

Er zat altijd iets vernederends in, ook in de complimenten. Dat merkte je ook in de werkcultuur, dat je regelmatig naar beneden werd gehaald als vrouw. Hoewel ik dat indertijd zelf niet eens zo duidelijk zag. Als het om volwassen vrouwen ging, werden vaak woorden als ‘dom’ en ‘meisjes’ gebruikt. En hoe vaak een vrouw er niet van beschuldigd werd dat ze iets door haar grote borsten of via het bed van de baas voor elkaar had gekregen. Of dat ze een bitch was. Of superambitieus, dat was ook nooit positief bedoeld. Ik had een chef die zei: ‘Vrouw is mijn favoriete scheldwoord’, en een ander die me ‘juffrouw’ noemde als in een soort ouderwetse fantasie van een secretaresse uit de jaren vijftig, die ijverig zijn steno uittypte.

Schaapachtig meelachen

Ik heb er grote moeite mee om dit te vertellen, omdat ik vind dat ik er zelf aan meedeed. Vroeger hoorde ik het al: ‘Mannen zijn nou eenmaal zo, laat je decolleté dan ook niet zo zien, denk aan de lieve vrede, doe niet zo ongezellig, zorg dat de sfeer niet ongemakkelijk wordt’.

Je wilt geen zeur zijn, je wilt aardig gevonden worden, je niet laten kennen. Dus ik hield mezelf op de vlakte bij alle opmerkingen. Of erger nog, als ze iets zeiden lachte ik soms schaapachtig mee, en dan was ik blij dat het niet over mij ging en dat ik zelf nog jong was.

Mannenblik overnemen

Later negeerde ik die opmerkingen gewoon, maar echt iets zeggen deed ik ook niet. Ergens, en dat is echt niet leuk om toe te geven, had ik zelf de mannenblik ook voor een deel overgenomen.

Een voorbeeld: ik weet nog dat ik een jaar of tien terug Mary Beard op de BBC een geschiedenisprogramma over de Romeinen zag presenteren. Een vrouwelijke professor van middelbare leeftijd, die make-uploos met lang, grijs haar en wijde kleren haar verhaal hield.

Dat ze dat dúrft, dacht ik toen, om zo onaantrekkelijk in beeld te verschijnen. Toen kwam de MeToo-beweging, die de bewustwording rond vrouwonvriendelijkheid in beeld bracht. Het drong toen pas tot me door hoe geconditioneerd ik eigenlijk was.

Daarom: het is de hoogste tijd dat alle vrouwen samen voor elkaar opstaan.”

Bron: Nouveau

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden