Oost west, thuis kantoor best

null Beeld Shutterstock
Beeld Shutterstock

Minder reistijd, betere concentratie (als er tenminste geen kinderen om ons heen rennen) en eindelijk koffie die écht lekker is. Alleen wel jammer dat de energienota een stuk hoger is.

Twee weken thuiswerken. Dat vroeg Mark Rutte in maart 2020 aan de kantoormedewerkers van Nederland. Inmiddels is het anderhalf jaar later en zit communicatiemedewerker Mirthe (40) nog steeds in haar geïmproviseerde thuiskantoor. Ze mist goed kantoormeubilair – “dat mogen we in dit najaar éindelijk lenen” – maar verder bevalt het thuiswerken goed. Sterker nog, ze kwam erachter hoeveel tijd ze dagelijks kwijt was aan reizen: zo’n drie uur. “Als ik na de pandemie weer terug moet naar kantoor denk ik dat ik dat niet meer wil”, zegt ze.

Meer tijd

Minder reistijd wordt vaak genoemd als hét voordeel van thuiswerken. Net als meer vrijheid om zelf de tijd in te delen, meer tijd met het gezin, betere concentratie (mits er geen kleine kinderen rondrennen) en meer tijd om te sporten. Het overgrote deel van de mensen is dan ook tevreden over het thuiswerken, blijkt uit onderzoek van Intermediair en Nationale Vacaturebank onder ruim duizend Nederlanders.

null Beeld

De helft van de ondervraagden verwacht na de pandemie thuis te blijven werken, in elk geval voor een paar dagen per week. Toch is het niet alleen maar halleluja. Werkenden missen hun collega’s. Voor 13 procent van de ondervraagden is eenzaamheid zelfs een reden om snel weer naar kantoor te gaan, blijkt uit het onderzoek.

In de papieren

Nog een nadeel: al dat thuiswerken kán behoorlijk in de papieren lopen. Veel werknemers schaften een bureaustoel aan. Ongeveer 44 procent van de thuiswerkers kocht zelf hardware, zoals een beeldscherm, laptopstandaard of een nieuwe muis, concludeerde onderzoeksbureau Multiscope na een enquête onder ruim 3000 werkenden in loondienst. Naast die eenmalige kosten zijn er terugkerende uitgaven. Ga maar na: in de winter loeit de verwarming de hele dag, in plaats van alleen ’s avonds. In de zomer blaast de ventilator 24/7. Van de vieze kantoorkoffie zijn we verlost, maar nu koopt iedereen zelf zijn koffiebonen, cupjes of pads. Volgens berekeningen van het Nibud kost kantoor aan huis zo’n € 2,- per dag. Dat lijkt een klein bedrag, maar is op jaarbasis al gauw € 440,- extra. Van dat geld kunnen we ook een lang weekend in een luxe hotel slapen, of een week kamperen met het hele gezin.

Onderhandelen: DOE HET

Het jaarlijkse functionerings-gesprek is hét moment om te onderhandelen. “Het is weliswaar crisistijd, maar veel bedrijven hebben het afgelopen jaar ook kosten bespaard”, zegt Sophie van Gool, mede-eigenaar van Salaristijger, een bedrijf dat werknemers helpt bij salarisonderhandelingen. Zit een loonsverhoging er niet in? Onderhandel dan over secundaire arbeidsvoorwaarden. Extra vakantiedagen bijvoorbeeld. Bij een fulltime werkweek (40 uur) is 20 vakantiedagen in Nederland het wettelijke minimum, maar veel werkgevers wijken daarvan af. Werknemers hebben gemiddeld 25,6 vakantiedagen, blijkt uit cijfers van Intermediair. Ook kun je onderhandelen over een telefoon met abonnement, auto van de zaak of budget voor een opleiding. Van Gool merkt dat werknemers in deze tijd ook onderhandelen over de thuiswerkvergoeding en een vergoeding voor oppas voor de kinderen.

null Beeld

Vergoeding

FNV en CNV, de twee grootste vakbonden van Nederland, pleiten daarom voor een thuiswerkvergoeding. Zo kunnen werknemers de kosten van het elektriciteits-, water- en gasverbruik en van koffie en wc-papier dekken. Op dit moment krijgt ongeveer een op de tien werknemers een thuiswerkvergoeding. Werkgevers zijn niet verplicht zo’n vergoeding te betalen aan hun werknemers. Alleen voor ambtenaren is in hun CAO opgenomen dat ze eenmalig een thuiswerkvergoeding krijgen van € 363,- voor de periode van 13 maart 2020 tot 31 december 2021. Mirthes werkgever maakt elke maand € 30,- extra over, maar dat dekt láng niet alle kosten, zegt ze: “Ik durf voor ons oude, slecht geïsoleerde huis niet eens te kijken naar de meterstanden. Ik denk dat we heel veel hebben gestookt de afgelopen maanden. Ik vind het een beetje flauw van mijn werkgever dat de tegemoetkoming zo laag is, omdat het bedrijf juist flink bespaart op de reiskostenvergoeding. Logisch dat ik die niet meer krijg, maar steek dat geld dan op een andere manier in de werknemers.”

Ze is niet de enige werknemer die onte-vreden is over de thuiswerkvergoeding. 42 procent van de thuiswerkers vindt dat hun werkgever te weinig compensatie biedt voor de kosten die ze maken om vanuit huis te werken tijdens de pandemie, blijkt uit het onderzoek van Multiscope. Daarnaast is 21 procent ontevreden over de hulp die wordt geboden bij het inrichten van een goede thuiswerkplek. Verreweg meeste werknemers (85 procent) zijn wel blij dát ze mogen thuiswerken. Dat is niet vanzelfsprekend, want meer dan 70 procent van het totale aantal banen in Nederland is géén kantoorbaan. Deze werknemers kunnen dan ook lang niet altijd thuiswerken. De sectoren met de meeste kantoorbanen: de zakelijke dienstverlening, de zorg en de overheid.

null Beeld
  1. Kan een werkgever je verbieden om thuis te werken?
    Juridisch gezien kan een werknemer niet zomaar eisen dat-ie mag thuiswerken, ook niet tijdens de pandemie, zegt Suzanne Meijers, arbeidsrechtadvocaat en auteur van het boek Geen gedoe met personeel (2020). Natuurlijk kan een werknemer wel vragen of thuiswerken mag, maar een werkgever kan dit verzoek afwijzen zonder goede reden. Er ligt wel een nieuw wetsvoorstel, de Wet werken waar je wil. Hierdoor krijgt een werknemer meer rechten om zelf een werkplek te kiezen. In dat geval zou een werkgever ‘ja’ moeten zeggen op de vraag van de werknemer of-ie thuis mag werken, ténzij sprake is van zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen.
  2. Wat kost thuiswerken de werknemer?
    Het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) heeft becijferd dat dat € 2,- per persoon per dag is. Wie fulltime werkt, heeft € 43,30 per maand minder te besteden door thuiswerken. Op jaarbasis komt het neer op ruim € 440,-. De laptop die de hele dag aan de lader hangt, de lampen die branden, de kachel: het telt allemaal mee. Ook drink je gedurende de dag zo’n zes koppen koffie of thee én verbruik je meer wc-papier. De telefoonkosten en de kosten voor computerapparatuur rekende het Nibud niet mee, omdat de stichting ervan uitgaat dat werkgevers dat betalen.
  3. Wat kan een werknemer eisen voor de thuiswerkplek?
    De werkgever is verantwoordelijk voor een veilige werkplek, ook thuis. “In het begin zaten veel werknemers aan de keukentafel te werken op een klein laptopje. Maar als werknemer mag je verlangen dat je werkgever eraan bijdraagt dat je goed zit, zodat je geen rsi of rugklachten krijgt”, zegt arbeidsrechtadvocaat Suzanne Meijers. Veel werknemers konden beeldschermen en bureaustoelen lenen van hun werkgever, wat voor nu een prima oplossing is. Maar na de pandemie werken werknemers misschien deels thuis en deels op kantoor, dan is het lenen van kantoormeubilair en computers weer onhandig. Zaken als planten, fotolijstjes en airco vallen niet onder de verantwoordelijkheid van werkgevers. Krijg je een thuiswerkvergoeding? “Zet die dan vooral in om de werkplek goed in te richten”, adviseert Meijers. “Het belangrijkst is dat je geen medische klachten krijgt.”
  4. Kun je iets doen als je reiskostenvergoeding wordt ingetrokken?
    Nee, de reiskostenvergoeding is geen loon. Als je niet reist en dus ook geen reiskosten maakt, is de vergoeding niet nodig. Meijers: “Een reiskostenvergoeding is niet hetzelfde als een thuiswerkvergoeding. Werknemers willen de reiskostenvergoeding misschien houden om de kosten van het thuiswerken mee te dekken, maar daar is de vergoeding niet voor bedoeld.”
  5. Hoe overleef ik het thuiswerken?
    Vroeger was thuiswerken leuk, af en toe. Maar nu je helemaal niet meer naar kantoor mag, is het een hele opgave, vindt Japke-D Bouma, auteur van Hoe vind je zelf dat het gaat (2020). “Je wordt eenzaam, mist je collega’s. Je werkt vaak enorm hard omdat je minder wordt afgeleid en als je niet uitkijkt vliegen de kilo’s eraan omdat óveral chocolade is”, zegt ze in haar videocolumn voor Libelle TV. En dan heeft ze het nog niet eens over huilende kinderen en partners die maar blíjven videovergaderen. Haar tip: ga naar buiten, ga wandelen. “Het liefst een paar keer per dag, zonder telefoon en met paraplu.”
  6. Kijk op libelle.tv voor meer tips van Japke-D om het thuiswerken te overleven.

Worsteling

De werkgever van eindredacteur Martine (42) was bereid een oppas te regelen voor haar zoon (11) en dochter (9). Ze overwoog het even, want ze vond thuiswerken én thuisonderwijs geven best een worsteling. “Ik had het gevoel dat ik aan alle kanten tekortschoot”, zegt ze. “Gelukkig kon ik het uiteindelijk organiseren en was extra hulp niet nodig, mede dankzij mijn man die docent is en ook noodgedwongen thuiszat.” Een thuiswerkvergoeding krijgt ze niet, maar dat begrijpt ze wel. “Er gaan flink meer koffiecupjes doorheen nu ik thuiswerk. Ook de vaatwasser draait vaker en dat extra kacheltje dat ik in de winter aanzette op mijn thuiskantoor vreet energie. Aan de andere kant bespaar ik flink op benzinekosten én kleding. Online zie ik echt nog wel prachtige hoge hakken voorbijkomen, maar ja, thuis heb ik die niet nodig. Warme pantoffels zijn goedkoper én comfortabeler. Ik denk dus dat de extra uitgaven en besparingen redelijk in evenwicht zijn.”
Net als Mirthe denkt Martine dat ze niet meer elke werkdag naar kantoor teruggaat als de coronamaatregelen straks zijn afgeschaft. “Ik zie nu ook de voordelen van thuiswerken: de dagelijkse lunchwandelingen op de hei met mijn hond, de kopjes thee met mijn kinderen als ze uit school komen. Van collega’s hoor ik dat ze 50/50 thuis en op kantoor willen werken en eerlijk gezegd lijkt dat mij ook wel wat.” ■

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden