Waarom heb ik toen niets gezegd?  Beeld Libelle
Waarom heb ik toen niets gezegd?Beeld Libelle

PREMIUMWaarom heb ik toen niets gezegd?

Renata (56): “De pastoor drukte zijn lippen op de mijne en stak zijn tong uit”

Grensoverschrijdend gedrag is - helaas - van alle tijden en daarom iets waar we het over moeten blijven hebben. Als les voor daders, als steun voor slachtoffers. Omdat victim blaming écht moet stoppen. In de wekelijkse rubriek ‘Waarom heb ik toen niets gezegd?’ delen lezeressen grensoverschrijdende situaties waarin ze verstijfden. Deze week Renata (56), die van kinds af aan leerde over haar grenzen te laten lopen.

Eva BredaLibelle

“Meneer Pastoor is er weer. Nadat mijn vader bevriend met hem is geraakt in de kerk komt hij elke vrijdagavond een glaasje whisky drinken. Na de borrel zegt meneer Pastoor ons gedag bij de deur. Ik ben pas 5 jaar, maar moet de pastoor altijd een hand geven en drie zoenen. Hij geeft me een kus links, een kus rechts, en weer een kus links. Maar zoals altijd haalt hij mijn wang niet bij de derde kus en belanden zijn lippen op de mijne. Deze keer voel ik zelfs zijn tong tegen mijn mond. Gadverdamme.

Als meneer Pastoor weg is vertel ik het aan mijn moeder. ‘Ik vind het vies, ik wil het niet’, zeg ik tegen haar. ‘Renata, de pastoor bedoelt er niets mee’, zegt mijn moeder me. ‘Hij mag zelf geen vrouw hebben. Het is een goede vriend van je vader. Laat het maar.’”

Op schoot zitten

“Dit soort dingen gebeurden vaker. Een andere vriend van mijn vader las graag bij ons voor. Ik herinner me hoe ik als zevenjarig meisje op zijn schoot moest zitten en hoe zijn hand vaak per ongeluk onder mijn rokje verdween. Hij ging nooit verder dan dat, maar toch vond ik het vervelend. Toen ik het tegen mijn moeder zei, kreeg ik weer te horen: ‘Laat het maar. Het is een vriend van je vader. Zoek er maar niets achter.’”

Het eerste zaadje geplant

“Nu, 50 jaar later, zie ik dat toen het eerste zaadje werd geplant. Het zaadje van over mijn grenzen laten lopen. Het zaadje van: zeg maar niets. Het zaadje dat de rest van mijn leven voor grensoverschrijdende situaties zou zorgen.

Toen ik achttien was, had een vriend van mijn broer eens een slaapplek nodig in de stad waar ik woonde. Ik liet hem in mijn studentenkamer op de grond slapen, maar toen hem dat niet aanstond en hij besloot bij mij in bed te liggen, wist ik niet hoe ik hem tegenhield. Ook niet toen hij op me kroop en zijn gang ging met me. Ik wilde het niet. Ik had er geen zin in. Ik vond hem vies, met zijn grijze onderbroek met een gat erin. Maar, dacht ik weer, ik laat het maar gewoon gebeuren. Achteraf durfde ik met niemand te delen hoe vies ik me voelde. Ík had hem toch uitgenodigd in mijn kamer?”

De lieve vrede bewaren

“In mijn leven maakte ik vijf van dit soort situaties mee. Onbewust krijg je een laag zelfbeeld. Ideeën als: ik ben niet de moeite waard om respectvol behandeld te worden. Toen ik trouwde cijferde ik mezelf dan ook altijd nog steeds weg. Niet bewust, maar ik wist simpelweg niet hoe ik voor mijn eigen grenzen en geluk moest staan. ‘Welke kleur wil je de muur verven?’ ‘Kies jij maar.’ Ik heb samen met mijn ex een bedrijf gestart dat mijn interesse niet had. Ook op seksueel vlak maakte ik soms uitstapjes die niets voor mij waren. Alles om de lieve vrede te bewaren.

Toch heeft het nog lang geduurd tot ik echt doorhad waarom ik nooit voor mezelf kon kiezen. Pas dit jaar toen er in de media commotie ontstond rondom grensoverschrijdend gedrag ging ik daarover nadenken. Dit soort verhalen heb ik ook, realiseerde ik me. Van kinds af aan, zelfs. Ik besloot erover in gesprek te gaan met mijn moeder. Ze is 84 jaar, warrig, maar liet toch terloops vallen dat ook zij als kind wel eens dingen moest doen tegen haar zin. Ook zij bleek de tong van de pastoor tegen haar lippen te hebben gekregen. Daar werd niet over gepraat in die tijd. Zij is net als ik slachtoffer van ideeën die generatie op generatie zijn doorgegeven: namelijk dat je je mond moet houden als iemand over je grenzen gaat. Zo lang, tot je niet meer weet waar je grenzen liggen. Dat is moeilijk voor vrouwen, maar volgens mij ook voor mannen. Want hoe weet je als man waar de grenzen van een vrouw liggen als jouw gedrag jarenlang met tegenzin maar in stilte getolereerd werd?”

Leren mijn grenzen aan te geven

“Op dit moment is een groot grijs gebied ontstaan van wat wel en niet kan. Ik zou het zonde vinden als dat betekent dat we nooit meer kunnen flirten. Of dat een wildvreemde niet meer troostend een arm om je heen kan slaan als je van de fiets valt. Dat een docent nooit meer een kind een knuffel kan geven. Ik zou het jammer vinden als we afstand creëren in de maatschappij en straks niets meer kan. Ik snap dat veel vrouwen hard in de aanval gaan nadat er zo veel jaar over hun grenzen heen is gegaan. Maar ik hoop dat dat stabiliseert. Ik zie het dan ook als mijn plicht om als vrouw te leren mijn grenzen aan te geven, zodat we samen met mannen dat grijze gebied definiëren.

Ik heb nog een lange weg te gaan, want nog steeds vind ik het moeilijk om grenzen aan te geven of te staan voor wat ik wil. Zelfs als het om zoiets simpels gaat als wat ik vandaag wil eten. Maar ik ben vastbesloten te leren. Zo wil ik in gesprek gaan met mijn zus. Zij is zes jaar ouder dan ik en heeft vroeger nog meer narigheid meegemaakt met mannen in mijn vaders omgeving. Dat moet besproken worden.

Mijn moeder neem ik niets kwalijk. Ze kon niet anders, wist niet beter. Maar juist daarom vind ik dat ik hier iets aan moet veranderen, voor de generaties die nog komen gaan.”

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden