Mensen die noodgedwongen buiten slapen bij Ter Apel Beeld Getty Images
Mensen die noodgedwongen buiten slapen bij Ter ApelBeeld Getty Images

PREMIUM

Roos (27) biedt noodhulp in Ter Apel: “Het is onverteerbaar dat Nederland niet het licht aan het einde van de tunnel is”

Roos Ykema (27) is bestuursvoorzitter van noodhulporganisatie MiGreat die nu vrijwilligerswerk doet bij asielzoekerscentrum (AZC) Ter Apel. Door gebrek aan opvangplekken sliepen de afgelopen weken honderden asielzoekers noodgedwongen buiten. Ondanks dat velen nu een tijdelijke slaapplek hebben, is het probleem in Ter Apel nog niet opgelost. Ykema vertelt wat zij de afgelopen dagen heeft gezien in Ter Apel en waarom noodhulp en actie nog steeds nodig is.

Eva BredaGetty Images

“Al twee maanden lang circuleren nare beelden uit Ter Apel over het internet. Beelden van mensen die na een vlucht uit hun thuisland in de gangen van het asielzoekerscentrum op stoeltjes moesten slapen, omdat er geen bedden beschikbaar waren. Hoe naar het ook was om dat te zien, mijn collega’s van MiGreat en ik voelden nog niet de urgentie om noodhulp te verlenen bij Ter Apel. Wij leveren normaal gesproken alleen noodhulp in het buitenland, op plekken waar écht schrijnende omstandigheden zijn. In Bosnië, bijvoorbeeld, waar mensen bij de Kroatische grens moeten overnachten in de kou, zonder eten, met wonden die zij opliepen door de gewelddadige grenspolitie. Dáár waren we altijd het hardst nodig. Maar de beelden uit Ter Apel werden steeds erger. Ook hier waren ineens mensen die buiten moesten slapen. Zonder tent, zonder matras en zonder dekens, wachtend op een plekje in het AZC. Daarom hebben we toch besloten om met MiGreat ook in Ter Apel noodhulp te verlenen. Het is voor het eerst dat dat we in Nederland nodig zijn.”

Migratie als mensenrecht

“Idealiter is dit soort noodhulp helemaal niet meer nodig, nergens ter wereld. Dat is waar MiGreat voor strijdt: wij komen op voor migratie als mensenrecht. Het is toch bizar dat we binnen de EU zo veel geld en tijd kwijt zijn aan anti-migratiemaatregelen, aan hekken met het scherpste prikkeldraad, aan de Turkije-deal, in plaats van het menselijker maken van asielprocedures. Mensen hebben altijd gemigreerd en blijven dat ook altijd doen, om allerlei redenen. Als ik verhuis naar een ander land, vindt niemand dat erg. Maar als iemand uit Afrika naar Nederland migreert, wordt dat moeilijk gemaakt. Laten we proberen de omstandigheden waaronder mensen migreren, menselijk te houden. Dat proberen we vanuit MiGreat te doen door te demonstreren, campagne te voeren en door noodhulp te bieden op plekken waar de omstandigheden voor mensen op de vlucht echt onhoudbaar worden.”

Ter Apel

“Dat in een land als Nederland de omstandigheden zo slecht zijn, is boosmakend. De afgelopen weken moesten honderden mensen buiten slapen in Ter Apel omdat er niet genoeg plek was in het AZC. Dat komt deels doordat het beleid is geweest om veel AZC’s hun deuren te laten sluiten en te bezuinigen op asielzoekersopvang en immigratiedienstverlening. Dat de doorstroom vanuit AZC’s naar de woningmarkt spaak loopt, speelt ook mee. Gelukkig was het vorige week best wel warm, maar de nachten werden steeds kouder voor de vluchtelingen die in Ter Apel moesten wachten op een plekje. Met MiGreat zorgden we als eerste ervoor dat deze mensen fatsoenlijk te eten kregen. Voor onze komst kregen zij namelijk alleen maar casinobrood met kaas en ‘s avonds patat. Ze hadden iets voedzaams nodig. Syrische vrijwilligers van MiGreat kookten heerlijke Syrische rijstmaaltijden voor de wachtenden buiten. ‘Het is voor het eerst in weken dat ik iets lekkers eet’, zei een jongeman tegen me.

Mensen delen een maaltijd terwijl zij wachten op een plekje in het AZC Beeld Getty Images
Mensen delen een maaltijd terwijl zij wachten op een plekje in het AZCBeeld Getty Images

De nachten, die nu steeds kouder worden, moeten ook aangenamer worden voor de mensen die buiten slapen. Steeds meer mensen slapen nu binnen in tijdelijke opvangplekken, maar er slapen ook nog steeds mensen buiten. Ik zie ze hier soms rillend van de kou zitten. Daarom zamelen we nu dekens in om uit te delen.

Toch is het diep triest om te kijken naar de situatie van sommige mensen hier. Zo trof ik afgelopen week twee Syrische mannen, die over een hek moesten klimmen bij de Bulgaarse grens. Hun benen lagen helemaal open van het prikkeldraad en konden niet verzorgd worden omdat er geen medische hulp op locatie was. Het idee dat zij ‘s avonds met die onverzorgde wonden onder wat kleding of oude lakens moesten liggen, vind ik nog steeds onverteerbaar.

Mensen die noodgedwongen buiten slapen bij Ter Apel Beeld Getty Images
Mensen die noodgedwongen buiten slapen bij Ter ApelBeeld Getty Images

Er zijn buiten geen douches waar mensen gebruik van kunnen maken. Er zijn wat kraantjes met koud drinkwater waar sommigen zich proberen op te frissen als het daar warm genoeg voor is. Het is gelukkig nog niet koud genoeg om onderkoeld te raken, maar verkoudheden zijn in deze omstandigheden ook geen pretje. Gelukkig is Artsen zonder Grenzen nu dagelijks aanwezig om medische zorg te bieden.”

Een man wast zich bij de kraan in Ter Apel Beeld Getty Images
Een man wast zich bij de kraan in Ter ApelBeeld Getty Images

Uitzichtloosheid

“Deze omstandigheden zijn natuurlijk niet goed voor de mens. Je hebt de plaatjes gezien van hoe de wc’s eraan toe zijn. Ze staan er net zo bij als op festivals. Maar het is vooral de uitzichtloosheid die deze situatie voor veel mensen moeilijk maakt. Want een asielprocedure kan pas gestart worden als iemand geregistreerd is in een asielzoekerscentrum. De mensen buiten hadden dus nog geen enkel perspectief op een asielaanvraag. De afgelopen twee nachten zijn veel mensen geëvacueerd naar crisisopvangcentra waar zij tijdelijk konden verblijven. Zo’n centrum is soms niets meer dan een zaal met stapelbedden. Dat mensen daar verblijven is dubbel. Het zorgde ervoor dat veel minder mensen de afgelopen twee nachten buiten sliepen, maar in tijdelijke opvangcentra kunnen mensen ook geen asiel aanvragen en ligt hun procedure nog langer stil dan wanneer ze voor de hekken in Ter Apel wachten. Al wachten mensen daar vaak dagen of urenlang op een snippertje informatie. Op sommige dagen gaat de rij bij de ingang van het AZC in Ter Apel redelijk snel en kunnen mensen naar binnen. Op andere dagen lijkt er geen vooruitgang in te zitten. Vrouwen en kinderen krijgen voorrang als het gaat om toelating tot het AZC. Dat betekent voor sommigen, vooral voor mannen, dat zij weken buiten moeten wachten zonder te weten hoe lang dat nog gaat duren.

Als iemand eindelijk in een AZC terecht kan en de asielprocedure start, duurt het nog maanden of zelfs jaren voordat dit rond is. Tijdens het wachten op asiel mag een vluchteling niets doen. Niet studeren, niet werken, geen bijdrage leveren aan de maatschappij. Terwijl ze dat juist zo graag willen en het een fijne afleiding kan zijn van de traumatische vlucht die zij achter de rug hebben. In Nederland vinden we het belangrijk om onszelf te ontwikkelen, maar het lijkt wel alsof we vergeten dat asielzoekers dat ook willen.

Mensen die noodgedwongen buiten slapen bij Ter Apel Beeld Getty Images
Mensen die noodgedwongen buiten slapen bij Ter ApelBeeld Getty Images

‘Weet jij hoe lang het nog duurt?’, vragen mensen geregeld aan me. Maar ik kan daar niks over zeggen. Het enige wat ik kan doen is samen met andere vrijwilligers het wachten aangenamer maken. Maar het frustreert me dat er zo weinig gebeurt. Ik snap dat migratiebeleid ingewikkeld is en dat er in de politiek veel mensen dwarsliggen. Maar dat de overheid niet eens dekens uit deelt om de schade te beperken, vind ik onacceptabel. In plaats daarvan besluit het kabinet om het asielbeleid nog meer te verharden. Mensen moeten in plaats van zes maanden op een asielprocedure nu vijftien maanden wachten en de mogelijkheden voor gezinshereniging zijn nog moeilijker gemaakt. Opvang moet nóg soberder. Ik weet niet hoe! Het is al zo sober. Daarom roept MiGreat met de nieuwe campagne Wij Maken Plek mensen op om te helpen bij onze missie om migratie menselijker te maken. We vragen om specifieke spullen in te zamelen en donderdag in te leveren op een specifieke locatie - op dit moment vragen we om yogamatten en slaapzakken. Ook vragen we mensen om zich in te zetten als vrijwilliger maar vooral om te demonstreren en brieven naar politici te sturen. Want hoewel wij het leed van de wachtenden kunnen verzachten, geven wij nieuwkomers in Nederland niet wat zij echt nodig hebben: opvang en een soepele asielprocedure. Om echt iets te veranderen, moet de politiek aangesproken worden. En daar kan iedereen bij helpen.

Veerkracht en saamhorigheid

“Gelukkig zijn de mensen die hier wachten veerkrachtig. Gek genoeg is de sfeer goed. Er heerst saamhorigheid, mensen helpen elkaar, de kinderen spelen met elkaar en er wordt gelachen. Deze mensen hebben lange vluchten achter de rug, zijn tegengehouden aan grenzen, maakten geweld mee, liepen wonden op, zijn racistisch behandeld, konden soms amper eten en toch houden ze zich sterk. Ik gun het ze dat Nederland het licht aan het einde van de tunnel is. Dat dat niet zo is, vind ik onverteerbaar.”

Er heerst saamhorigheid onder de wachtenden Beeld Getty Images
Er heerst saamhorigheid onder de wachtendenBeeld Getty Images

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden