PREMIUMWaarom heb ik toen niets gezegd?

Shanna (38): “‘Weet je vader al dat je vriend zwart is?’, vroeg de buurman”

Racisme Beeld Libelle
RacismeBeeld Libelle

Soms is een situatie zo bizar, ongewenst of ongemakkelijk, dat je met je mond vol tanden staat en niet weet hoe je moet reageren. Iedere week vertelt een lezeres in ‘Waarom heb ik toen niets gezegd?’ over zo’n voorval. Deze week Shanna (38) die sinds haar relatie met een zwarte man racistische opmerkingen krijgt.

Eva BredaLibelle

Shanna: “Voor het eerst sinds lange tijd kwam de buurman weer eens op de koffie. ‘Volgens mij heb jij een vriend’, begon hij het gesprek. ‘Ja!’, riep ik enthousiast. Ik stak een relaas af over wat een lieve man hij is, waarna de buurman vroeg: ‘Weet je vader al dat hij zwart is?’ Ik was zo overrompeld dat ik stilviel. Waarom zou mijn vader dát moeten weten? Is zijn huidskleur relevanter dan zijn innerlijk? In mijn hoofd duizelde het van de vragen, maar ik stond met mijn mond vol tanden.

Extreem tolerant

We denken altijd dat Nederland extreem tolerant is. Maar dat we onrecht zelf niet meemaken, betekent niet dat het er niet is. Ik was me daar altijd wel van bewust, maar werd er zelf amper mee geconfronteerd. Tot ik David ontmoette bij de danslessen voor Kizomba, de Angolese Tango. Ik viel voor zijn soepele moves, maar vooral voor zijn positieve energie, zijn sprankelende ogen en zijn hoffelijkheid. De deur voor me openhouden, dat soort dingen. Hij is heel verzorgend.

Toen ik na een paar weken aan mijn vader vertelde over mijn vriend, was hij niet verbaasd. ‘Ik had het al door’, zei hij. ‘Je straalt al weken.’ Voor hem was dat genoeg om te weten dat David de juiste man voor me is. Zijn huidskleur was nooit een onderwerp van gesprek.

‘Een zwarte man bij de voordeur’

Het verbaast me dat ik, sinds mijn relatie met David, van andere mensen wél suggestieve vragen en opmerkingen krijg. Diezelfde buurman vertelde me namelijk ook dat hij ‘een zwarte man bij mijn voordeur zag rommelen en toen tóch maar de boel in de gaten hield.’ Uhm, hallo, dat was mijn vriend met de voordeursleutel. Misschien bedoelt hij er niets racistisch mee en was hij ook oplettend geweest als het een wit persoon was geweest, maar het voelt toch vreemd. Net als mijn overbuurmeisje, die laatst enthousiast naar me riep: ‘Nou Shan, jíj, met een zwarte man! Wie had dat gedacht?’ Het irriteert me. Als ik met een blonde vent was thuisgekomen, weet ik bijna zeker dat het geen gespreksonderwerp zou zijn.

Ik sla dicht

Wat me ook irriteert, is dat ik op zo’n moment dichtsla. Ik ben echt niet op mijn mondje gevallen. In mijn verhuisbedrijf krijgen sommige medewerkers ook wel eens met racisme te maken en daar maak ik altijd korte metten mee. Maar na al deze opmerkingen bleef ik stil. Ik wil niemand meteen beschuldigen van racisme, maar ik had wel willen doorvragen: ‘Waarom vraag je dit? Wat bedoel je hiermee?’ Zo kom ik erachter of het vervelend bedoeld is en ontdekt de tegenpartij dat zo’n opmerking nergens op slaat.

‘Wat spreek je goed Nederlands’

Toch vind ik het lastig me over dit probleem uit te spreken. De zwarte gemeenschap zegt al jaren terecht hoe kwetsend dit soort opmerkingen zijn, maar krijgt weinig respons. Het voelt niet als mijn plek om dit probleem ‘op te eisen’. Toch doe ik het, omdat ik hoop dat de boodschap ooit eens aankomt. Ik ervaar nu zelf voor het eerst een fractie van wat mijn vriend dagelijks te verduren heeft. Laatst nog, tijdens een zakelijk telefoontje, had een klant David op LinkedIn opgezocht. ‘Oh, jij bent best donker. Je had een Indiër kunnen zijn!’, hoorde ik hem door de telefoon zeggen. En soms krijgt mijn vriend complimenten over hoe goed zijn Nederlands is. Hij is nota bene geboren in Utrecht! Ik kook van binnen als ik zoiets hoor. Mijn vriend blijft kalm en beleefd. ‘Ik ben het wel gewend, Shanna’, zegt hij dan. Ik heb plaatsvervangend verdriet voor hem, dat hij dit soort dingen bijna als normaal is gaan ervaren. Daarom hoop ik dat doorvragen op dubieuze opmerkingen mensen op den duur laat inzien hoe verdelend sommige ogenschijnlijk onschuldige teksten eigenlijk kunnen werken. Want ik gun mijn vriend dat hij precies zo behandeld wordt als ik en dat zijn huidskleur of achtergrond daaraan niets veranderen.”

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden