Shirley van den Berg (35) uit Apeldoorn heeft als gastouder een goed inkomen, maar moet door de stijgende kosten toch alle zeilen bijzetten. Beeld Maarten Sprangh
Shirley van den Berg (35) uit Apeldoorn heeft als gastouder een goed inkomen, maar moet door de stijgende kosten toch alle zeilen bijzetten.Beeld Maarten Sprangh

PREMIUM

Shirley (35) verdient € 3500 bruto maar zit toch in de knel door de stijgende kosten: “Ik kan mijn kinderen niet alles geven”

Na de lage inkomens komt ook Jan Modaal in de knel. Stijgende energiekosten, hoge brandstofprijzen en duurdere boodschappen duwen het huishoudboekje richting de rode cijfers. Shirley van den Berg (35) uit Apeldoorn heeft een goed inkomen, maar moet nu toch scherp op haar uitgaven letten.

Jaap SellesMaarten Sprangh

Een heel of een half brood. Niet kaas én worst als beleg, maar een van beide in het mandje. Of toch die pot jam waar Shirley en haar drie kinderen langer mee kunnen doen. Het zijn scherpe keuzes waarmee de alleenstaande Apeldoornse te maken heeft sinds de kosten voor het levensonderhoud flink zijn gestegen. “Als gastouder verdien ik goed, zo’n 3.500 euro bruto per maand. Maar maandelijks 500 tot 700 euro sparen is er niet meer bij.”

Puzzel leggen

Zoals Shirley moeten heel veel Nederlanders scherp op hun uitgaven letten. “Een op de drie huishoudens moet het uitgavenpatroon aanpassen”, zegt Arjan Vliegenthart, directeur van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud). De helft behoort tot de middenklasse. Dat zijn grofweg huishoudens met een verzamelinkomen tot 60.000 euro en vallen buiten de compensatieregelingen. “Een groep die redelijk stressvrij door het leven ging, ruimte heeft in het budget en bij tegenslag niet direct in de schulden komt.”

Toch knelt inmiddels óók bij deze groep het huishoudboekje. Door de gevolgen van de oorlog in Oekraïne en de bijbehorende inflatie van ruim 10 procent, blijft amper tot geen marge over in de portemonnee. “Ze beseffen dat de hoge kosten niet tijdelijk zijn. Als het zo doorgaat is over een tijdje de spaarrekening leeg en lukt het nog steeds niet. Plots moeten zij keuzes maken om iedere maand de financiële puzzel te kunnen leggen”, aldus Vliegenthart.

Dubbel tarief

Waarmee hebben deze huishoudens te maken? Shirley legt uit welke impact de prijsstijgingen hebben op haar maandbudget. “In mijn huurhuis is het binnen net zo warm als buiten. In de winter maak ik gebruik van warmtekachels, omdat elektriciteit goedkoper is dan gas. In de zomer houdt een airco de temperatuur draaglijk. Hoewel ik ook door andere maatregelen minder verbruik, is mijn maandtarief gestegen van 160 naar 400 euro.”

Dan de brandstofkosten. Shirley rijdt een personenbusje, waarmee ze twee van haar kinderen naar het speciaal onderwijs buiten Apeldoorn brengt en haalt. Wekelijks tanken kost haar nu maandelijks zo’n 100 euro extra. Past ze het boodschappen doen voor zowel haar gezin als de gastkinderen niet aan, dan zegt Shirley 50 euro per week meer kwijt te zijn.

Streamingdiensten en nepwimpers

In Voorst woont Stephanie de Vries. Als budgetcoach helpt zij inwoners uit de regio’s Apeldoorn, Deventer en Zutphen aan een financieel gezonde huishouding. Mensen uit de middenklasse kloppen vaker bij haar aan. Wat haar opvalt: “Huishoudens die best goed verdienen, maar het lastig vinden om hun luxe leventje aan de kant te zetten door de hogere energieprijzen.”

Als eerste zet zij de vaste uitgaven op een rij, want die worden steevast onderschat: “Zeven abonnementen op streamingdiensten, zijn er zoveel nodig? Waarom een abonnement op de sportschool, als je buiten gratis kunt hardlopen? Is de maandelijkse behandeling bij de pedicure of voor nepwimpers bij de schoonheidssalon noodzakelijk, of is het voor de buitenwereld?”

Ze vervolgt: “Een goedkoop telefoonabonnement van 20 euro per maand, waarvan de limiet structureel overschreden wordt? Dan kun je beter een duurder abonnement afsluiten dat maandelijks toch goedkoper blijkt. Ook zijn veel mensen oververzekerd of hebben een dure tweede auto. Meestal kan ik tussen de 300 en 500 euro per maand bezuinigen, dat is veel geld.”

Stephanie de Vries uit Voorst is budgetcoach. Beeld Stephanie de Vries
Stephanie de Vries uit Voorst is budgetcoach.Beeld Stephanie de Vries

Systematisch besparen

“Wij vinden het moeilijk om onze levensstijl aan te passen”, zegt Vliegenthart van het Nibud. “De gang naar beneden voel je veel sneller in de portemonnee en dat kan pijn doen. Bijvoorbeeld als de buren op wintersport gaan en jij kan dat niet. In de omgang met geld zijn wij veel emotioneler dan we denken. Hoe rijk wij onszelf voelen, hangt ontzettend af van de sociale omgeving.”

Aanpassen is een kwestie van doorzetten, benadrukt Paul Schenderling. Hij is econoom en volgt met zijn vrouw het ‘leven van genoeg’-principe. “Onze economie is zo ingericht dat veel producten sneller stuk gaan dan strikt noodzakelijk is en dat consumenten voor vervanging veel meer geld uitgeven dan nodig is. Sinds vijf jaar kijken wij of we systematisch kunnen besparen door producten te kopen met een langere levensduur.”

Zijn bevindingen: “Na vijf jaar zijn we over de hele linie ruim 10 procent goedkoper uit. Dan gaat het om elektrische apparaten, huishoudelijke spullen, kleding en vloerbedekking. Bij aankoop ben je duurder uit, maar de levensduur is twee tot drie keer zo lang. Het vergt uitzoekwerk, maar binnen een paar jaar betaalt het zich blijkbaar uit. Ook in ecologisch opzicht.”

Pauls tips: “Begin geleidelijk en koop pas als je iets nieuws nodig hebt. Zet niet direct het hele huishouden op de kop. Probeer je in 80 procent van de aankopen aan het goede voornemen te houden. Helemaal consequent zijn is moeilijk, en als het een keer niet lukt geef je er sneller de brui aan.”

Paul Schenderling is econoom en werkt bij organisatieadviesbureau Berenschot. Beeld Jaap Schuurman
Paul Schenderling is econoom en werkt bij organisatieadviesbureau Berenschot.Beeld Jaap Schuurman

Creatieve oplossingen

Haar levensstijl aanpassen is een tegenvaller, maar geen onmogelijke opgave, benadrukt Shirley: “Tot enkele jaren geleden zat ik in de schuldsanering. Ik weet hoe het is om ieder dubbeltje om te draaien en tien keer na te denken waaraan je geld uitgeeft. Maar ik mis het wel om een winkel in te gaan en mijn kinderen extra te verwennen, zonder me zorgen te maken of ik het kan betalen. Het voelt alsof ik terug bij af ben.”

“Een toetje en een zak chips zie ik als een luxe die niet per se hoeft”, vervolgt ze. “De twee pubers lopen een folderwijk voor hun telefoonabonnement. Zij beseffen heel goed in welke situatie we zitten en denken mee, maar voor mij voelt het als beperkt ouderschap. Ik kan mijn kinderen niet geven wat ik ze wil geven, terwijl de oorzaak buiten mijn macht ligt.”

Tegelijkertijd maakt het haar creatief. “Het loont om met enige regelmaat naar Duitsland te rijden. Ik kan er goedkoper tanken en het is voordeliger om er grote hoeveelheden vleeswaren, frisdrank en grootverpakkingen luiers te kopen. In Nederland kun je, bijvoorbeeld met afwasmiddel, goedkoper uit zijn bij ‘duurdere’ supermarkten als je prijs met inhoud vergelijkt. Dat heb ik geleerd in de schuldhulpverlening...”

Schijn bedriegt, merkt Shirley van den Berg uit Apeldoorn. Zij is bij bepaalde producten goedkoper uit bij een supermarkt met een duur imago. “Heb ik geleerd in de schuldhulpverlening…” Beeld Maarten Sprangh
Schijn bedriegt, merkt Shirley van den Berg uit Apeldoorn. Zij is bij bepaalde producten goedkoper uit bij een supermarkt met een duur imago. “Heb ik geleerd in de schuldhulpverlening…”Beeld Maarten Sprangh

Twee tips van de budgetcoach

Houd naast de vaste lasten ook de fluctuerende uitgaven in bedwang, adviseert budgetcoach De Vries. “Door het pinnen is er minder controle over de uitgaven. Bepaal een weekbudget, pin dat bedrag en betaal overal contant. Schrijf de boodschappen op een lijstje, zodat je alleen koopt wat nodig is. Besef dat kleding die je in de uitverkoop koopt, maar nauwelijks draagt, nog steeds te duur is.”

De budgetcoach gaat nog een stap verder: “Bepaal een bedrag dat je maandelijks wilt sparen en boek dat geld direct over. Was dat 500 euro, maar heb je moeite met rondkomen? Verlaag het naar 300 euro, maar haal daarna niets van de spaarrekening af. Voor veel mensen maakt het niet uit wat ze verdienen; het geld dat overblijft, moet op aan een luxer leven.”

Maak het overzichtelijk

Eigenlijk hoeven middeninkomens niet in de knel te komen, stelt Nibud-directeur Vliegenhart. “Uitzonderingen daargelaten. Het maakt wel degelijk uit of je kinderen hebt of alleenstaand bent, een goed of slecht geïsoleerde woning hebt of hoge uitgaven voor medische kosten. Hoe langer deze situatie aanhoudt, hoe groter de groep wordt die in de problemen komt. Denk aan huishoudens die ook een relatief hoge hypotheek hebben.”

Wat is de gouden tip van budgetcoach De Vries uit Voorst? “Ga rustig zitten en schrijf op wat je inkomsten, vaste lasten en pintransacties zijn. Overleg welke uitgaven noodzakelijk zijn of niet. Zonder dat overzicht kun je de financiën niet op orde brengen. Lukt het niet? Vraag dan om hulp. Daar rust een taboe op, maar doe je niets, dan beland je in de schuldhulpverlening of kom je onder bewindvoering. Dan ben je verder van huis.”

Arjan Vliegenthart is directeur-bestuurder van het Nibud. Beeld Nibud
Arjan Vliegenthart is directeur-bestuurder van het Nibud.Beeld Nibud

Bron: AD

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden