Heleen Beeld Marga de Groot
HeleenBeeld Marga de Groot

PREMIUMHad ik me maar laten vaccineren

Spoedeisende Hulp-arts Heleen (34): “Iedereen verdient zorg, wel of niet gevaccineerd”

‘Als je je niet laat vaccineren, heb je ook geen recht op zorg wanneer je corona krijgt.’ De afgelopen weken gonst dat statement door de media. Als spoedeisende-hulparts ziet Heleen Lameijer (34) dagelijks veel patiënten langskomen, gevaccineerd én ongevaccineerd. Beiden verdienen zorg, vindt zij.

Eva BredaMarga de Groot

“Nu het merendeel van de coronapatiënten op de IC ongevaccineerd blijkt te zijn en de geplande zorg weer uitgesteld dreigt te worden, krijg ik steeds vaker de vraag: ‘Moeten we ongevaccineerden wel voorrang op - of toegang tot - zorg geven?’ In mijn ogen ligt dat genuanceerder dan veel mensen doen voorkomen. Iedereen heeft namelijk recht op zorg. Altijd.

Bang

Vorige week nog kwam een ontzettend zieke vrouw de Spoedeisende Hulp-afdeling binnen. Ze was stikbenauwd, had koorts én ze was ongevaccineerd. De test wees uit waar ze al zo bang voor was: corona. Natuurlijk stuur je zo iemand niet weg. Ze moest aan het zuurstof, en gauw. Wel was het schrijnend om te zien hoe bang ze was. ‘Had ik me maar laten vaccineren’, zei ze alleen maar. Gelukkig liep het goed af en mocht ze na een paar dagen naar huis.

Onverstandige keuze

Het is een mooi voorbeeld van iemand die duidelijk zorg nodig had, ondanks de ‘gezondheidskeuze’ die zij maakte om zich niet te laten vaccineren. Ja, ik vind niet-vaccineren over het algemeen op dit moment in de pandemie een onverstandige keuze. Maar wanneer je ongevaccineerden zorg ontzegt, is het einde zoek. In mijn werk zie ik namelijk veel vaker mensen die zorg nodig hebben en verdienen, ook al hebben ze onverstandige gezondheidskeuzes gemaakt. Áls dit overigens al keuzes zijn. Als iemand ervoor kiest om te roken en vervolgens longkanker krijgt, is het dan ook iemands eigen schuld? Achter iedere roker zit namelijk een verslaving die mede in stand wordt gehouden door marketing van een biljoenenindustrie. Ook is niemand voor de lol morbide obees.

Nepnieuws

Met vaccineren is dat precies hetzelfde. Want waarom heeft iemand zich niet laten vaccineren? Heeft diegene geen toegang gehad tot informatie? Is diegene bedolven onder nepnieuws en complotten en daarin gaan geloven? Of is het wel een afgewogen keuze geweest, waar misschien best wat voor te zeggen viel toen deze werd gemaakt?

Gezondheidskeuzes

Het is niet aan ons als dokters om te oordelen. Wij behandelen mensen ongeacht afkomst, geslacht, sociale status, leefstijl, noem maar op. Dat hebben we ook beloofd in de eed van Hippocrates die iedere arts moet afleggen. Die begint zo: ‘Ik zweer dat ik de geneeskunst zo goed als ik kan zal uitoefenen ten dienste van mijn medemens. Ik zal zorgen voor zieken, gezondheid bevorderen en lijden verlichten. Ik stel het belang van de patiënt voorop en eerbiedig zijn opvattingen’. Het is niet alleen discriminerend, maar ook onmogelijk en onethisch om iemand uit te sluiten van zorg op basis van gezondheidskeuzes.

Noodzaak

Natuurlijk is het vreselijk dat de zorg voor coronapatiënten op vele afdelingen ten koste kan gaan van andere noodzakelijke zorg! Maar acute zorg gaat altijd al boven geplande zorg, want acute zorg kun je niet uitstellen. Iemand die nú stikt heeft nú zorg nodig, of dit nu komt door hartfalen of corona en of iemand nou wel of niet is gevaccineerd. De voorrang die zo iemand krijgt is niet gebaseerd op ziektebeeld, maar op noodzaak tot acuut ingrijpen. Het uitsluiten van acute zorg voor bepaalde groepen mag nooit de oplossing zijn.

Onverstandig

Ondanks dat vind ik niet-vaccineren een onverstandige keuze. Vaccinatie is veilig en effectief, vooral tegen ernstig ziek worden door Covid-19. Het is gewoon het beste wat we op dit moment in handen hebben.

Er zijn mensen die claimen geen vaccin nodig te hebben omdat ze een gezonde leefstijl hebben. Maar een goede leefstijl wil niet per definitie zeggen dat je immuunsysteem zo goed is dat je niet ernstig ziek kunt worden van corona. Ons immuunsysteem is nou eenmaal niet flawless, helaas. Ook niet wanneer het optimaal werkt.

Leefstijl

Natuurlijk zijn er dingen die je zou kunnen doen om je kansen op ernstig ziek worden ietwat te verkleinen. Maar zoiets als je leefstijl verbeteren is zo simpel nog niet. Leefstijl is zoveel meer dan alleen goed eten en niet roken. Waar je bent opgegroeid, je sociaaleconomische status, waar je woont, hoeveel stress je ervaart: het is allemaal van invloed op je gezondheid. Leefstijl is niet zomaar makkelijk te veranderen en al helemaal niet voor iedereen. Wel hoop ik dat het debat over leefstijl nu eindelijk echt geopend is en mensen mijn adviezen ter harte nemen wanneer zij op de SEH komen met een ziektebeeld waar leefstijladviezen bij horen.

Ik spreek me hier vaak over uit op mijn Instagram @makesciencework om aan te geven dat dingen vaak niet zo zwart-wit zijn. Zowel wanneer het gaat om gezondheidskeuzes die iemand maakt, als het ‘kiezen’ wie wel of niet aanspraak mag maken op een intensive care-bed wanneer dat nodig is. Maar mensen reageren daar heftig op. De nuance in de discussie is helemaal weg en dat valt me soms heel zwaar.

Bedreigd

Zo ben ik het afgelopen jaar voor het eerst bedreigd. Op mijn Instagramaccount ontving ik verschillende berichten waarin ik onder andere word doodgewenst en krijg ik ook te maken met online seksuele intimidatie. ‘Hoeveel leraren heb jij moeten pijpen om je diploma te krijgen?’, stuurde iemand me laatst – niet beseffende dat leraren ook vrouwen kunnen zijn. ‘Gelukkig ben je een lekker wijf en kun je altijd nog wat anders doen, want dokter zul je vast niet lang blijven nadat ik je ontmasker’, is ook een voorbeeld. Of: ‘We gaan je aangeven bij het Hof voor het schenden van mensenrechten.’ Ik word daar niet bang van, maar het gaat me niet in de koude kleren zitten. Het raakt me. Dat iemand zo de moeite neemt om gemeen te doen. Het maakt me voorzichtiger. Ik geef minder vaak mijn adres of telefoonnummer ergens op.

Plicht als arts

Ondanks alles vind ik nog altijd dat ik het mooiste beroep van de wereld heb, ook tijdens de pandemie. Acute geneeskunde zit in mijn hart. Het is zo’n grote eer om mensen te mogen helpen in zulke cruciale momenten in hun leven. Om echt iets te kunnen betekenen. Naast die nare berichten, krijg ik namelijk ook duizenden berichten van mensen voor wie mijn informatie iets heeft kunnen bijdragen. Zelfs wanneer we het misschien niet met elkaar eens waren. Dat is waarvoor je uiteindelijk doorgaat. Want ik vind dat mensen informeren zodat ze zélf hun keuzes kunnen maken op basis van betrouwbare informatie, ook mijn plicht is als arts.”

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden