Spreekwoorden onder de loep genomen

Spreekwoorden onder de loep genomen

Laten we de Oud-Hollandse spreekwoorden met z’n allen eens van stal halen. Het wordt tijd om ze eens aan een frisse blik te onderwerpen.

Al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding. Kijk, hier is altijd al duidelijk sprake geweest van een misvatting. Ding kan nooit op een aap slaan, want dat is een dier en dus geen voorwerp. Dus je moet de klemtoon op het woord ‘aap’ leggen. Het lelijke slaat dus op het sieraad, een lelijke ring. Mensen, en goed misschien ook wel apen, worden niet mooier bij het dragen van sieraden op of aan je lichaam. Je lichaam en zeker je twee flonkerende ogen zijn al een sieraad op zich.

Een gegeven paard niet in de bek kijken. Kijk, dit is duidelijk een keer uitgesproken door een paardenhater, want paarden hebben geen bek maar een mond. Blijkbaar wilde iemand kenbaar maken dat het degene niet hoogacht die een geschenk aan hem gaf, dus ik zou deze uitdrukking maar niet in het bijzijn van de gulle gever zeggen. Die gulle gever zou je zomaar ineens een onverwachte trap na kunnen geven.

Als het kalf verdronken is, dempt men de put. Dit is puur tegen de stank dat een dood dier nu eenmaal veroorzaakt. Na een poosje wordt de put gewoon weer geopend en gaat men rustig op de oude voet verder. De mens is nu eenmaal een hardnekkig soort en vergeet snel. Actuele voorbeelden te over.

De appel valt niet ver van de boom. We weten allemaal dat verse appels uit de boom worden geplukt. De rijpe appels vallen dus doelloos op de grond neer en rotten weg, terwijl het frisse talent in een vroegtijdig stadium wordt weggeplukt.

Oost West, thuis best. Kijk, dat is weer typisch zo’n spreekwoord uit de tijd dat alle mensen dachten dat de wereld plat was, want het Noorden en het Zuiden ontbreken. Wonen daar soms geen mensen? Snel dit gat weer dichten. Wat te denken van Zuid Noord, allebei een heerlijk oord.

Een eigen haard is goud waard. Tegenwoordig gaat dit spreekwoord op voor eigen zonnecollectoren en een eigen windmolen, terwijl de uitstoot van een open haard als milieuvervuilend wordt gezien. Tja, tijden veranderen, maar goud is nog steeds evenveel waard.

Wie een kuil graaft voor een ander, valt er zelf in. Lijkt me een mooi uitgangspunt voor een reclamefilmpje van de opticien. Als je zo kippig bent dat je in je eigen gegraven kuilt valt, ben je nodig toe aan een (nieuwe) bril.

Als er een schaap over de dam is, volgen er meer. Dat zou ik bij de voordeur van een abattoir maar niet doen als ik een schaap was. We kennen allemaal de recente tv-beelden van die geit, die zich niet liet vangen en prompt werd geadopteerd door het bedrijf van het terrein waarop hij rondliep. Nooit achter de groep aanlopen, maar je eigen weg kiezen in het leven. Dat is mijn motto!

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden