Vader en dochter Beeld Shutterstock
Vader en dochterBeeld Shutterstock

Stefanie had bijna 20 jaar geen contact met haar vader: “Hij heeft niet op al mijn vragen een antwoord”

De mooiste vaderdagverhalen lees je natuurlijk bij Libelle. Zoals het verhaal van Stefanie (35). Een paar jaar na de scheiding van haar ouders verloor ze het contact met haar vader. Sinds kort is hij weer in haar leven, maar: “Hij heeft niet op al mijn vragen een antwoord.”

Carine StevensShutterstock

“Tussen mijn zestiende en mijn drieëndertigste was mijn vader niet in mijn leven. Ik heb hem één keer gezien toen ik halverwege de twintig was, op een avond in een bioscoopcomplex. Hij stond een meter of tien bij me vandaan, maar zag mij niet omdat hij een filmaffiche aan het bestuderen was. De vrouw met wie hij stond te praten, herkende ik als zijn echtgenote. Ik heb ze nagekeken terwijl ze een zaal binnenliepen, opgelucht dat ze naar een andere film gingen dan ik. Ik dacht: hij is dikker geworden, en grijzer, en hij is dus nog altijd samen met Sabine. Dat was het. Ik heb geen poging gedaan om zijn aandacht te trekken of hem achterna te lopen. Tegen de vriendinnen die bij me waren, heb ik volgens mij niet eens gezegd dat het mijn vader was. In die tijd wilde ik niets met hem te maken hebben.”

Ineens was papa weg

“Mijn ouders gingen uit elkaar toen ik zes jaar oud was. Van de ene dag op de andere. Zo kwam het in ieder geval over op mij en mijn broer, die een jaar ouder is dan ik. Het enige wat ik me herinner, is dat we een nachtje gingen logeren bij onze grootouders. Toen we thuiskwamen, was papa verdwenen, samen met zijn kleren en een deel van zijn spullen. Toen we vroegen waar hij naartoe was en wanneer hij terugkwam, begon mijn moeder te huilen. ‘Die klootzak heeft iemand anders’, riep ze. Ik denk dat mijn broer en ik instinctief aanvoelden dat we het onderwerp ‘papa’ voortaan beter uit de weg konden gaan.”

Miste hij mij niet?

“Ik snapte er niets van en kreeg van niemand uitleg. Uit de gesprekken van de volwassenen maakte ik op dat mijn vader bij een andere vrouw woonde. In bed lag ik soms aan hem te denken en dan moest ik huilen. Papa was altijd mijn god geweest en ik zijn kleine meisje. Als ik terugdenk aan mijn kleutertijd zie ik mezelf wandelen, mijn knuistje in zijn grote hand. Bij hem achter op de fiets, mijn wang tegen zijn rug. Of op schoot terwijl hij me kietelt. Mijn broer trok altijd meer naar onze moeder, ik naar onze vader. Ik vond het dan ook niet eerlijk dat iedereen alleen medelijden had met mijn moeder. Hij had mij toch net zo goed in de steek gelaten? Miste hij me niet? Was hij me misschien vergeten?”

Papa werd een vreemde

“Het duurde maanden voor we hem terugzagen. Misschien omdat mijn moeder ons niet naar hem toe liet gaan, misschien omdat hij te druk bezig was met zijn nieuwe leven, ik weet het niet. Tegen de tijd dat hij ons voor het eerst kwam ophalen, was hij al een beetje een vreemde voor me geworden. Zijn haar zat anders, hij droeg andere kleren, hij rook zelfs anders. Van onze moeder mochten we ook geen papa meer zeggen. ‘Zeg maar Erwin, hij verdient het niet dat jullie hem papa noemen.’ Het zorgde ervoor dat de afstand nog groter werd, dat hij nog meer een vreemde voor me werd.”

Kwaad en verbitterd

“De eerste jaren gingen mijn broer en ik soms nog naar Erwin en Sabine, met wie hij nu samenwoonde. Niet vaak, daarvoor was mijn moeder te kwaad en te verbitterd. Ze maakte er ook geen geheim van dat ze hem wilde laten boeten voor wat hij ons had aangedaan. Soms liet ze mij en mijn broer in de auto stappen en reed met ons weg als onze vader ons zou komen ophalen. Een andere keer zei ze dat we ons moesten klaarmaken omdat hij zou komen. Dan zaten mijn broer en ik een uur op hem te wachten, met onze neus tegen het raam, tot ze zei: ‘Zie je wel, hij is jullie weer vergeten.’”

Loyaliteitsconflict

“Als kind kun je het verhaal van de scheiding van je ouders niet reconstrueren. Destijds geloofde ik mijn moeder, omdat ik me verbonden voelde met haar. We waren allebei in de steek gelaten door hem, allebei kwaad op hem. Ik was loyaal, koos eieren voor mijn geld. Mijn moeder drukte ons ook voortdurend op het hart dat ze van ons hield – zíj wel – en dat we alles waren wat ze had. Een ouder kon er blijkbaar zomaar de brui aan geven, want Erwin was opgestapt zonder zich nog veel om ons te bekommeren, zo redeneerde ik. Ik kon er dus maar beter voor zorgen dat mijn moeder bleef.”

Hij verdween uit mijn leven

“Dat betekende: niet protesteren als zij ons verhinderde om naar onze vader te gaan, niet aandringen of we hem mochten bellen (zelfs niet op zijn verjaardag of Vaderdag), hem niet verdedigen als zij hem zwartmaakte. Ik wist op den duur niet meer wat waar was en welke verhalen een eigen leven waren gaan leiden. De bezoekjes aan Erwin werden steeds zeldzamer en de tussenpozen steeds langer. Het was de kroniek van een aangekondigd afscheid. Ik was een jaar of acht toen hij uit mijn leven verdween.”

Jaloers op vriendinnen

“Ik kan niet zeggen dat ik Erwin erg heb gemist in mijn kindertijd. Natuurlijk dacht ik soms aan hem, en dan vroeg ik me af of hij nog weleens aan mij dacht. Op belangrijke momenten in mijn leven schoot door mijn hoofd: nu zou hij hier ook moeten zijn. En als ik vriendinnetjes met hun vader zag, was ik soms jaloers. Maar daar bleef het bij. Het klinkt cru, maar ik miste niet zozeer Erwin zelf als wel een vaderfiguur in het algemeen. Thuis werd nooit meer over hem gepraat. Als ik nog iets over hem hoorde, was het via tante Mieke, zijn zus. Zij is het enige familielid van vaderskant dat altijd een lijntje met mij heeft gehouden. Met de anderen is het contact verbroken omdat mijn moeder niets meer te maken wilde hebben met haar vroegere schoonfamilie.”

Ontbrekend puzzelstuk

“Toen ik een jaar of zestien was, werd ik overvallen door een enorme nieuwsgierigheid. Ik was op zoek naar mijn identiteit en had het gevoel dat een belangrijk puzzelstuk ontbrak: mijn vader. Ik droomde over hem, keek in winkelstraten rond of ik hem zag, voerde in gedachten hele gesprekken met hem. Dat hij toen zo prominent in mijn hoofd zat, was ook omdat ik als tiener veel overhoop lag met mijn moeder – en nog meer met mezelf. Ik was onzeker, had een laag zelfbeeld. Dat Erwin was weggegaan en niets meer van zich liet horen, maakte het niet beter. Als mijn eigen vader me al niet de moeite waard vond...”

Opnieuw afgewezen

“Tante Mieke heeft me toen met hem in contact gebracht. We hebben elkaar een keer of drie gezien, kort na elkaar. Telkens met Sabine erbij, zijn vrouw, en zonder dat mijn moeder het wist. Ik merkte al snel dat Erwin niet de duivel was uit haar verhalen, maar er was ook geen klik. We praatten over koetjes en kalfjes, hij vroeg hoe het ging op school en welke hobby’s ik had, heel vrijblijvend. Het ging eigenlijk nergens over en over het verleden werd met geen woord gerept. Toen ik op onze vierde afspraak bijna een halfuur te laat kwam omdat ik mijn bus had gemist, was hij al weg. Ik had in die tijd nog geen mobieltje, dus hij kon me niet bereiken. Ik heb hem zelf daarna ook niet meer gebeld. Dat hij niet eens op me had gewacht... Ik voelde me opnieuw afgewezen en in de steek gelaten.”

Spijt

“Ik ging studeren, haalde mijn diploma, ging het huis uit en stortte me in het uitgaansleven. Na een paar los-vaste relaties leerde ik Rik kennen, mijn huidige man. Toen ik me wilde gaan settelen, dook Erwin weer op in mijn gedachten. Wat meespeelde was dat Rik een zoontje had uit zijn vorige relatie. Als ik zag hoe liefdevol hij met Merlijn omging, hoe moeilijk het afscheid altijd was en hoe hij zijn zoon miste als die bij zijn moeder was... Ik dacht toen vaak: hoe heeft Erwin ons kunnen achterlaten? Hij moest nu rond de zestig zijn. Hoe zou hij terugkijken op zijn leven, had hij ergens spijt van? Vond hij het erg dat zijn kinderen vreemden voor hem waren geworden, dat hij nauwelijks wist wat er van ons geworden was?”

Herenigd op begrafenis

“Toen hoorde ik van tante Mieke dat mijn oma overleden was, de moeder van Erwin. Al had ik al jaren geen contact meer met die kant van de familie, ik ging naar de begrafenis. Omdat ik wist dat mijn vader daar ook zou zijn. Hij herkende me meteen toen ik hem condoleerde. ‘Nieke’, fluisterde hij verbaasd, terwijl hij me bleef aankijken en mijn hand niet losliet. In een flits herinnerde ik me dat hij me ook zo noemde toen ik nog klein was. Na de dienst duwde ik een briefje in zijn hand met mijn telefoonnummer en mailadres. ‘Ik zou het fijn vinden om eens iets van je horen’, heb ik gezegd. Nog diezelfde avond zat er een mailtje in mijn mailbox en een paar dagen later hingen we een uur aan de telefoon.”

Zwanger

“Bij onze eerste afspraak – op neutraal terrein, in een koffiezaak – was hij alleen, op mijn verzoek. Ik had foto’s meegenomen om aan de hand daarvan mijn leven te vertellen. Ook foto’s van toen ik nog een kleuter was, waar we samen op stonden. Hij was in tranen, had die foto’s niet meer gezien sinds hij was weggegaan. De laatste foto die ik hem liet zien, was een echo van mijn ongeboren kind. Ik was op dat moment net zwanger. Mijn vader werd opa.”

Opnieuw leren kennen

“Sinds die dag hebben we elkaar niet meer losgelaten. Mijn broer en moeder weten dat Erwin en ik contact hebben en zijn daar niet blij mee. Mijn moeder had het in het begin zelfs over ‘verraad’ en mijn broer was kwaad op me. Intussen zijn ze bijgedraaid, maar ze willen niks over hem horen. De band met Erwin is fijn en warm, hij is ontzettend lief en behulpzaam. Maar we hebben elkaar echt opnieuw moeten leren kennen.”

Feest van herkenning

“In het begin was ik enorm op mijn hoede. Ik dacht: straks verdwijnt hij misschien weer. Die angst is nu weggeëbd, maar het blijft aftasten. We hebben veel gemist, veel in te halen. Het is dubbel: op sommige momenten voel ik vooral afstand, op andere momenten is het een feest van herkenning. Erwin en ik zijn allebei dol op tweedehandsmarktjes en op The Beatles, we hebben dezelfde handen en hetzelfde stugge haar, we hebben allebei last van eczeem. Maar hij heeft er geen idee van hoe ik als puber was, wat mijn lievelingsvakken waren op school en wie mijn eerste vriendje was.”

Praten over vroeger

“Soms praten we over vroeger, maar diep gaan die gesprekken nooit. Hij heeft wel wat dingen verteld, maar die wist of vermoedde ik al. Dat hij verliefd is geworden op Sabine en wilde scheiden van mijn moeder. Dat zij zo kwaad op hem was dat ze ons tegen hem opzette. Dat hij op een gegeven moment was moegestreden en ons heeft losgelaten. Maar als ik dieper wil graven, vang ik bot. Op mijn vraag waarom hij daarna nooit meer contact heeft opgenomen en of hij ons dan nooit heeft gemist, zegt hij dat we het verleden moeten laten rusten.”

Lieve opa

“Ik vind dat moeilijk, maar ik heb me erbij neergelegd dat ik wellicht nooit zal krijgen wat ik zo graag wil: erkenning voor het kind in mij dat toen zo verdrietig en gekwetst was. Mijn vader is geen prater. Maar hij probeert er op zijn manier wel voor me te zijn. Ik hoef maar te kikken over een klusje in huis, of hij staat al op de stoep met zijn gereedschapskist. En wat me veel plezier doet: hij is gek op ons zoontje Bas en trekt ook graag op met Merlijn. Onlangs kwamen hij en Sabine de jongens halen voor een uitstapje naar de dierentuin. Zo fijn. Erwin was er misschien niet genoeg als vader voor mij, maar dat hij nu zo’n lieve opa is, maakt veel goed. Wat ook handig is: ik spreek hem niet meer aan met ‘papa’ of ‘Erwin’, maar met ‘opa’. Hij draagt die naam als een eretitel.”

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je nu aan voor de nieuwsbrief!

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden