Oorlog door de ogen van vrouwen Beeld Libelle
Oorlog door de ogen van vrouwenBeeld Libelle

PREMIUM

Victoria (28) besloot terug te keren naar Oekraïne: “De dreiging went”

Vluchtende vrouwen, vrouwen aan de vuurlinie, vrouwen aan de zijlijn, achterblijvende vrouwen: oorlogen hebben impact op álle vrouwen. Aan Libelle vertellen ze openhartig over hun ervaringen. Deze week Victoria (28), die laatst vertelde hoe ze vanuit Oekraïne naar Nederland vluchtte, maar nu heeft besloten om terug te keren naar haar man en leven.

Eva BredaLibelle

“De wapens vliegen hier over het huis heen. Alleen al aan het geluid kan ik horen of het een raket of een bom is. Een paar dagen geleden ging de sirene af hier in Ternopil, terwijl ik mijn zoontje naar de opvang bracht. Dat gebeurt als een bom of raket nadert. Je weet nooit of hij ons dan ook zal raken, maar mijn maag draait zich altijd om als ik dat loeiende geluid hoor. Gelukkig was er een schuilkelder op de opvang waar we konden zitten. Urenlang, wachtend of de bom ons zou raken of passeren. Het werd gelukkig het laatste.

Toen ik een paar weken geleden nog in Nederland woonde als vluchteling was ik veiliger. Maar ik heb hoop. Ik heb hoop dat de raketbommen over ons heen blijven vliegen, zonder ons te raken. En dat het niet lang meer duurt voordat ze niet meer worden afgevuurd.”

Met één tas naar Nederland

“Mijn man en ik woonden voorheen in Marioepol, samen met onze zoon en hond. Op 24 januari 2015 richtten rebellen een bloedbad aan, door een raketaanval waar tientallen mensen door overleden. Sindsdien vochtten Rusland en Oekraïne aan het front, enkele kilometers verderop. Hoe heftig de raketaanval ook was, sinds die dag vielen de bommen nooit meer op ons. Het geknal in de verte werd haast een vertrouwd geluid waar niemand meer van opkeek.

Tot in maart dit jaar Russische troepen daadwerkelijk ons land ín kwamen en een raketbom in de achtertuin ontplofte. Ineens was het weer menens. Met slechts één vluchttas maakten mijn zoontje en ik een helse vlucht naar Nederland. Ik liet mijn man beloven niet te vechten aan het front. Ik kon hem niet verliezen.”

Zorgeloos en veilig

“Bij ons Nederlandse gastgezin was het fijn. We konden mee-eten, ik hielp met koken. Ik kon zelfs op afstand mijn werk als illustrator en animatie-tekenaar gewoon voortzetten! Maar in mijn hoofd was ik alleen maar bij mijn land, bij het nieuws over de bombardementen, bij mijn man die met gevaar voor eigen leven het leger bevoorraadde met medicijnen en goederen.

Victoria in Nederland met haar zoon. Beeld Privébeeld Victoria.
Victoria in Nederland met haar zoon.Beeld Privébeeld Victoria.

Ik voelde me zo nutteloos. In Nederland ging het leven door. De mensen hadden geen idee van wat een oorlog inhield. Gelukkig maar! Ze stonden zorgeloos op, gingen naar hun werk, en zetten ’s avonds het nieuws nog even op om toch op de hoogte te blijven. Dan hoorde ik weer over een nieuw bloedbad in Marioepol. Ik zag de straten waar ik altijd liep in puin. Lijken op de stoep. En ik zat daar maar, niets te doen, veilig, in een land ver weg.”

Terug naar Oekraïne

“Daarbij miste ik mijn man zo erg. Voorheen huilde ik al als hij twee weken naar het buitenland moest voor een werkconferentie. Ineens zaten we twee máánden zonder elkaar en spraken we elkaar alleen af en toe aan de telefoon. Ik maakte me zorgen of hij veilig was, maar toch nam hij steeds weer ongedeerd de telefoon op. Hij was inmiddels in Ternopil, in het westen van Oekraïne, ver van de Russische grens, waar de huizen nog intact waren. Steeds vaker gingen onze gesprekken over hoe het zou zijn om elkaar weer te zien. Zou ik naar Oekraïne komen? Ik wilde niets liever. Maar zie maar eens een appartement te huren in het ‘veilige’ deel van Oekraïne in deze tijden. Toen mijn man dat via via voor elkaar kreeg, hoefde ik geen seconde na te denken. Drie weken geleden vloog ik met mijn zoon terug naar Oekraïne.”

Twee verschillende verhalen

“Gek genoeg was het niet eng om terug te keren, vooral onwennig. Waar mijn man en ik altijd één verhaal leefden, hadden we nu twee maanden in een andere werkelijkheid geleefd. Het is alsof je een hele lange film hebt gezien en het plot aan een ander moet uitleggen. Ik ben hem in tranen om de hals gevlogen en daarna hebben we alleen maar gepraat. We plannen veel dates met z’n tweeën om bij te praten. Omdat ik wil horen wat hij heeft meegemaakt, maar ook omdat het voelt alsof de tijd die we hebben beperkt is. We weten allebei dat dit geluk zomaar weer voorbij kan zijn.”

Sluimerende dreiging

“Heel soms voelt het alsof er niets aan de hand is. Veel vrienden uit Marioepol zijn ook gevlucht naar Ternopil en als vanouds gaan we uit in het centrum of kijken we een filmpje bij elkaar op de bank. Maar daarachter sluimert dreiging. Op televisie hoorden we hoe een stad op nog geen 70 kilometer afstand gebombardeerd werd. Rusland propageert dat ze een Amerikaanse legerbasis opbliezen. Wij weten wel beter. Doodgewone woonflats worden tot op de grond afgebrand. Onschuldige mensen liggen in het ziekenhuis, zitten zonder ramen, zonder eten. Het maakt me niet eens bang meer. De dreiging went. Maar het maakt me woest.

Laatst stuurde ik een berichtje aan een kennis die nog in Marioepol woont. ‘Zijn jullie oké?’ De Russen blijken daar inmiddels grote televisieschermen te hebben binnengereden, waarop ze propageren dat de stad verwoest is door de Oekraïense overheid. ‘Rusland gaat het voor jullie opbouwen’, klinkt het. Voor een heel klein beetje eten of water, moeten de inwoners keihard werken. ‘Waarom komen jullie niet naar Ternopil?’, vroeg ik deze kennis. ‘Het westen is helemaal overgenomen door de NATO’, reageerde hij. ‘We zijn daar niet meer vrij.’ Ik zit er middenin en heb nog geen NATO-troepen gezien. Het is pure chantage om mensen in Marioepol te laten blijven. In ons land is het boek 1984 van George Orwell werkelijkheid geworden.”

Steentje bijdragen

“Hoe gek het ook klinkt, ik ben blij dat ik hier ben terwijl deze vreselijke situatie zich afspeelt. Ik kan in ieder geval iets dóén hier. Ik ben dan misschien niet in staat om te vechten aan het front. Maar op mijn manier draag ik mijn steentje bij. Dankzij een Noorse investeerder kon ik mijn eenmanszaak als illustrator omzetten naar een bedrijf en verschaf ik nu werk aan mensen uit hard getroffen Oekraïense gebieden. Ik leer ze illustreren en samen werken we aan een filmproject over de oorlog.

Mijn zorgen probeer ik zoveel mogelijk weg te drukken voor mijn zoontje. Maar soms zijn er dagen dat ik mezelf amper mijn bed uit krijg door een drukkend, depressief gevoel. Op andere dagen ben ik schrikkerig en spring ik op als een auto in de straat zijn motor aanzet. Ik weet dat er een dag komt dat ik dingen moet gaan verwerken. Maar Oekraïne kan pas helen als dit achter de rug is.”

Toekomst

“In het begin was Oekraïne bang, wisten we niet waar de bommen gingen vallen en hoe ver de Russen zouden komen. Maar steeds meer gevluchte Oekraïners komen terug omdat we hier toch een toekomst zien. Rusland redt het niet en Oekraïne blijft een geweldig land om te wonen. Dat de EU ons als kandidaatslid heeft bestempeld, bewijst dat we niet de enigen zijn die het zien. We gaan het redden. Tot die tijd blijf ik in mijn land. En hoop ik dat andere landen mogen blijven leven zoals nu: onwetend wat het inhoudt om in oorlog te leven.”

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden