Spoofing Beeld Getty Images
SpoofingBeeld Getty Images

Viola’s hoogbejaarde vader werd opgelicht: “De ‘medewerker van de bank’ kwam erg overtuigend over”

Middenin de nacht heeft Viola haar huilende vader (81) aan de lijn. Een groot deel van zijn spaargeld, waarvoor hij ruim veertig jaar maandelijks een bedrag opzij legde, is verdwenen. “Ik begrijp er niets van. Pa is nog prima bij de les, hij zou nóóit zijn pincode aan iemand geven.”

“Mijn wekker wijst 02:34 uur aan, de huistelefoon wekt me. Wie belt er in vredesnaam midden in de nacht? Tot mijn schrik hangt pa (81) aan de lijn. ‘Ik heb een grote fout gemaakt’, zegt hij geëmotioneerd. Ik ben klaarwakker.

Gebeld door de bank

Zijn stem klinkt onvast en als ik vraag wat er precies aan de hand is, begint hij te huilen. Mijn hart schiet in mijn keel. Ik heb mijn vader maar twee keer in mijn leven zien huilen. Op mijn vraag of er iets is met zijn gezondheid, reageert hij gelukkig met ‘nee’. Ik slaak een zucht van opluchting, maar voor wat voor een gemaakte ‘fout’ zou hij mij midden in de nacht moeten bellen?

Mijn vader, die nog zelfstandig woont en veel nog zelf kan en doet – ook zijn bankzaken – is die avond rond half negen gebeld door een man die zei van de fraudeafdeling van zijn bank. ‘Er zijn onregelmatigheden op uw rekening geconstateerd en uw rekening is niet meer bruikbaar. Waarschijnlijk is uw rekening leeggeroofd’, zo wist deze ‘medewerker’ mijn vader te vertellen.

Geloofwaardig verhaal

De medewerker weet mijn vader ervan te overtuigen dat oplichters het op zijn spaargeld hebben gemunt. Zijn kostbare spaargeld dat hij wilde omzetten in herinneringen: reizen is zijn lust en zijn leven. Zijn kostbare spaargeld, dat deels ook zijn oudedagsreserve is. Zijn kostbare spaargeld, waarvoor hij ruim veertig jaar maandelijks een bedrag opzij legde. Zijn kostbare ‘veiligheid’. Het huilen staat hem direct nader dan het lachen. De medewerker stelt hem echter gerust. ‘Wij helpen u direct om uw geld terug te krijgen.’

De man komt kennelijk heel geloofwaardig over. Doorgaans is mijn vader eerder argwanend, maar in dit verhaal gaat hij compléét mee. De ‘medewerker’ spreekt keurig Nederlands, blijkt mijn vaders adres te weten en geeft mijn vader alvast een (ellenlange) activeringscode voor zijn nieuwe bankpas. Of hij die goed wil noteren? Daarna volgt nog een tweede (nog langere) code, voor het geval de eerste niet direct zou werken: ‘Ook even noteren, meneer’. Zijn oude bankpas zou nu onbruikbaar zijn, zo vertelt de keurige stem aan de lijn.

Gewetenloze criminelen

Pa is totaal overstuur. Hij onderbreekt ons nachtelijke telefoongesprek steeds met de woorden ‘dat ik zo stom ben geweest’. Woede, frustratie en angst wisselen elkaar af. Hij kan zichzelf wel voor zijn kop slaan. ‘Die man zei dat hij me pas kon helpen als ik mijn pincode zou doorgeven’, zegt hij. ‘En heb je dat ook gedaan?’, vraag ik hem. Als hij dit beaamt, schiet hij weer vol: ‘Hoe kan ik nou zo dóm zijn?’ Ik probeer te troosten. Maar innerlijk zucht ik... die criminelen moesten eens weten hoeveel leed ze veroorzaken. Zou het ze wat uitmaken? Waarschijnlijk niet.

Man aan de deur

Mijn vader krijgt opdracht om zijn ‘onbruikbare’ bankpas in een enveloppe te doen, samen met de e.identifier waarmee hij altijd internetbankiert. De enveloppe met inhoud wordt nog diezelfde avond opgehaald door ‘een collega’. Bij die woorden schrik ik weer. Is dit soort figuren werkelijk zo brutaal om zelfs aan de deur te komen?

Rond 22:00 uur, mijn vader wordt nog steeds telefonisch aan de praat gehouden door ‘medewerker 1’, verschijnt inderdaad ‘medewerker 2’ aan de deur. De man is, volgens mij vaders beschrijving, net zo groot als hijzelf, donker van huidskleur en donker gekleed. Geruststellend: hij draagt een pasje met banklogo om zijn nek en, tot mijn vaders verbazing, een mondkapje. Terwijl de mondkapjesregel net weer was afgeschaft! Mijn vader laat hem binnen – hij is blij dat hij ‘geholpen’ wordt. ‘Dat mondkapje mag wel af hoor, ik ben ingeënt’, zegt mijn vader nog. Na het overhandigen van de envelop met inhoud, neemt ‘medewerker 2’ snel afscheid.

Kan de slaap niet vatten

Ondertussen val ik van de ene verbazing in de andere. Mijn vader is mentaal nog prima bij de les, hij weet heel goed dat hij zijn pincode NOOIT aan iemand moet geven. Zelfs ik, zijn eigen dochter, weet ’m niet. En hij weet dat hij zijn bankpas - gescheiden van zijn pincode – altijd veilig moet bewaren. Dat bankmedewerkers niet uit zichzelf opbellen. En zeker niet aan de deur komen, hij weet het prima! En dan geeft hij zomaar... Ik ben sprakeloos. Maar juist op deze beveiliging en op angst en argwaan hebben deze figuren handig ingespeeld.

Rond 23:00 uur gaat mijn vader naar bed. Inslapen lukt niet. Rond middernacht begint er iets te dagen. Klopt het allemaal wel? Uit bed toetst hij het nummer in waarmee hij werd gebeld. Er wordt direct opgenomen door een medewerker van zijn bank. Inderdaad, de ‘echte’ fraudeafdeling. ‘Meneer, u bent waarschijnlijk het slachtoffer geworden van spoofing...’ De dame van de klantenservice blokkeert direct zijn pas en rekening. Zij mag niets zeggen over eventuele verdachte activiteiten op mijn vaders rekening. Het advies luidt: morgen direct aangifte doen bij de politie en met identiteitsbewijs naar het dichtstbijzijnde kantoor om de hoogte van de schade te vernemen.

Van slapen komt het die nacht natuurlijk niet meer.

De schadepost

De volgende dag blijkt aangifte doen bij de politie nog helemaal niet aan de orde. We weten tenslotte nog helemaal niet hoeveel er weg is. Omdat mijn vader zijn bankpas en e. identifier heeft afgegeven, kan hij via internetbankieren niet meer bij zijn eigen rekeningen komen. Een afspraak maken is gemakkelijker gezegd dan gedaan. We hangen letterlijk uren in de wacht.

Er zit niets anders op dan wachten tot mijn vaders nieuwe bankpas en pincode binnen zijn. Die komen afzonderlijk van elkaar per post, gelukkig al binnen een paar dagen. Als we eenmaal kunnen kijken op de rekening, blijkt 13.000 euro te zijn overgemaakt naar de privérekening. Waarna 4 x 2.000 euro van deze privérekening is gepind bij een lokale pinautomaat. De schade is dus 8.000 euro.

Dubbel opgelicht

De frustratie is mijn vader aan te zien. Hij ziet grauw van de slapeloze nachten. Dat er bijna geen bankfilialen meer zijn, ook die in zijn woonplaats is onlangs gesloten, maakt hem boos. ‘Ik wil gewoon een méns spreken’, zegt hij een paar keer. ‘Vroeger kenden de baliemedewerkers mij bij naam en toenaam, ik voelde me echt klant bij mijn bank. Nu lijk ik zelf wel een verdachte...’

Het komt nog boven op de frustratie slachtoffer te zijn geworden van oplichting. Zijn spaargeld, wat voor hem staat voor ‘veiligheid’, is voor een deel foetsie. Krijgt hij dat ooit terug? Ik voel zijn onrust dagelijks en probeer hem zoveel mogelijk bij te staan. We bellen veel. En ik begeleid hem uiteraard naar de politie om aangifte te doen. De vrouwelijke rechercheur is begripvol en zegt dat dit soort oplichting ‘spoofing’ wordt genoemd en wekelijks meerdere keren voorkomt. Ze hebben er bijna een dagtaak aan. Wij ook. De uitgeprinte aangifte leveren we in bij de bank, men maakt een dossier aan.

Na een aantal weken krijgt mijn vader bericht. Ondanks afspraken die een aantal banken heeft gemaakt met demissionair minister Wopke Hoekstra om spoofing-schade onder bepaalde voorwaarden te vergoeden, is het in mijn vaders geval toch ‘eigen schuld dikke bult’. Ik voel met hem mee. Ja, hij is slachtoffer van een bende gewiekste oplichters. Maar dat banken nagenoeg alle filialen sluiten waardoor ook ouderen – vaak digibeet – zijn aangewezen op apps, computers en codes, voelt op z’n zachtst gezegd onsympathiek. In pa z’n woorden: ‘Ik voel me dubbel opgelicht...’

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden