Marijke en Siebe Beeld Privébeeld Marijke
Marijke en SiebeBeeld Privébeeld Marijke

PREMIUMRubriek

Vluchtelingen opvangen ging bij Marijke (71) niet zoals gepland: “De kinderen renden door de kamer, waren ontzettend druk en kenden geen grenzen”

Vluchtende vrouwen, vrouwen aan de vuurlinie, vrouwen aan de zijlijn, achterblijvende vrouwen: oorlogen hebben impact op álle vrouwen. Aan Libelle vertellen ze openhartig over hun ervaringen. Deze week Marijke (71), die met haar man Siebe (74) Oekraïense vluchtelingen opving. Dat verliep alleen niet zoals gepland.

Eva BredaPrivébeeld Marijke

“Ik wist niets over de drie Oekraïense mensen die voor onbepaalde tijd in ons huis zouden komen wonen toen mijn man Siebe en ik daarmee instemden. Ik wist alleen dat ik iets móést doen om het leed van de Oekraïners te verzachten. In onze grote boerderij hebben we al eens eerder mensen opgevangen. Een bevriend gezin heeft eens tien maanden bij ons gewoond. Drie mensen zouden we toch ook wel redden? Maar toen ging de bel en stapten er tien man mijn huis in. Vreemden die in mijn woonkamer, mijn keuken, mijn laatjes, mijn leven en mijn persoonlijke ruimte zouden zitten. Ik voelde me bij voorbaat al vermoeid. Wat had ik dit onderschat.

Laat ze maar komen

Eén van de beste vrienden van mijn man en mij overleed een paar jaar geleden. Zijn zoon Willem, met wie we nog altijd goed contact hebben, is getrouwd met een Oekraïense. Toen de oorlog uitbrak, plaatste Willem een oproep. Familie en vrienden van zijn vrouw vreesden voor hun leven in Kiev en zochten onderdak. Ik belde hem direct. Aan de andere kant van de lijn hoorde ik Willems vrouw op de achtergrond huilen. De wanhoop was voelbaar door de telefoon. ‘Laat ze maar bij ons komen’, zei ik. ‘Wij zorgen voor ze.’ Ik meende het vanuit de grond van mijn hart. Natuurlijk sta je op zo’n moment voor de medemens klaar. Mijn man en ik hadden in het voorhuis nog een kamer ensuite en een slaapkamer vrij. We zouden alleen de keuken, eetkamer en badkamer hoeven delen.

Alle buren hielpen mee

Er zouden zes mensen naar Nederland komen. Eén oma, twee ouders, drie kinderen. De buren zouden drie mensen opvangen en wij drie. Alle buren kwamen in actie. Er werd een geldpotje opgezet waarvan we boodschappen konden betalen, er werden dineravonden georganiseerd zodat wij niet iedere avond het koken voor onze rekening hoefden te nemen. Het leek erop dat alles zou goedkomen.

Privacy was weg

Maar in plaats van zes, kwamen er tien mensen naar Nederland. Ineens zat mijn woonkamer vol mensen, het leek wel een overval. Het waren stuk voor stuk lieve mensen die veel hadden meegemaakt, het lag niet aan hen. Maar ik schrok me rot. Wat een drukte! Gelukkig konden de drie extra mensen ergens anders slapen, waardoor we alsnog maar drie slapers in ons huis hadden. Daarmee was het probleem echter niet opgelost. Zeven van hen waren familie en overdag wilden zij samen zijn. En dat gebeurde in ons huis! Om 8 uur ’s ochtends stond iedereen al voor de deur om samen te ontbijten. Vanaf dat moment was mijn privacy weg. Er zaten mensen in mijn keuken, mensen aan mijn eettafel en mensen in mijn woonkamer.

Ernstige psychische problemen

Twee van de zoons uit het gezin bleken geadopteerd uit een weeshuis en hadden ernstige psychische problemen. Ze waren onhandelbaar. Ze renden door de kamer, waren ontzettend druk en kenden geen grenzen. Ze trokken mijn laatjes open om daar zelf spullen uit te pakken. Eén van hen had zelfs een oude telefoon van mij gevonden en opgeladen om te gebruiken. ‘Je blijft met je poten van mijn spullen af’, schreeuwde ik in het Nederlands. Hij begreep me dondersgoed. Normaal zou ik nooit zo uitvallen, maar ik liep op mijn tandvlees. Mijn man en ik zijn beiden met pensioen en zijn dus ook de hele dag thuis. Vaak vluchtte ik naar boven om even op mijn slaapkamer te zitten of om even te liggen omdat ik zo vermoeid was van alle prikkels. Maar deze actie ging me te ver.

Leerzaam maar zwaar

Natuurlijk was het niet alleen maar ellende met onze gasten. Het was bijzonder en leerzaam om zo close te zijn met vreemden, we werden onderdeel van hun leven, we maakten de oorlog van relatief dichtbij mee. We hoorden hun verhalen over familieleden die nog in Kiev zaten, we hoorden hoe Russische kennissen niets geloofden van de oorlog, we hoorden ze bellen met het thuisfront. Ik wil mezelf absoluut geen slachtoffer maken, maar het was ook zwaar. Je haalt wel een heel zware, negatieve energie in huis. Er werd veel gezucht en gesteund. Logisch natuurlijk, als je zo veel meemaakt, maar het drukt wel een stempel op je dagen.

Hartproblemen van de stress

Onze zoon die af en toe langs kwam, zag mijn man en mij achteruit gaan. Onze gezichten tekenden van moeheid. We waren op, het was te veel. ‘We moeten hier iets aan doen’, zei hij ons streng. ‘Dit gaat niet langer.’ Hij had gelijk, dat wist ik wel. Maar pas toen ik hartproblemen kreeg van de stress, was de maat vol. Samen met buurtgenoten hebben we gekeken of we ander onderdak voor onze gasten konden vinden. Dat lukte, op een vakantiepark even verderop.

Ze reageerden teleurgesteld

Ik vond het helemaal niet moeilijk om het gezin na vijf weken samenwonen te vertellen dat we een andere locatie voor ze hadden gevonden. Ik wist dat het de enige oplossing was. Ze reageerden teleurgesteld. Bij ons hadden ze het goed naar hun zin. Er stond altijd eten klaar, ze konden de hele dag samen zijn en de hele buurt kwam in actie als de zoons ergens wilden voetballen of als er iemand naar de dokter moest. Maar het ging niet langer, dat snapten zij ook.

Bezint eer ge begint

Ik wil anderen absoluut niet demotiveren om vluchtelingen te helpen. Wat deze mensen meemaken is vreselijk, en hulp is nodig. Maar opvang bieden is een keuze die snel wordt gemaakt. Ook wij handelden uit emotie. Ik denk niet dat je huis openstellen voor vreemden een keuze is die je rationeel kunt maken, dan vind je altijd wel een reden om het niet te doen. Maar ik zou mensen willen aansporen om goed na te denken over hóé ze het gaan aanpakken. Moet het in huis, of kan iemand ook in een camper in de tuin verblijven? In een apart deel van het huis? Of ergens anders? Je krijgt niet alleen vluchtelingen in huis, je krijgt mensen in huis, families met hun eigen verbanden, problemen en verleden. Dat kan goed uitpakken, maar dat kan ook heel ingewikkeld zijn. Je hebt je privacy dan hard nodig.

We laten ze niet vallen

Dat het gezin nu bij ons weg is, betekent niet dat we ze aan hun lot overlaten. Ze hebben het heel goed op de nieuwe locatie. Ze verblijven in een achtpersoons vakantiehuisje in een park, met een naastgelegen reeënboerderij. Mijn man en ik en andere buurtgenoten komen nog wekelijks bij ze langs om ze te helpen. Ik ben op dit moment bijvoorbeeld in contact met de GGD om psychische hulp te vinden voor de zoons. We laten ze echt niet vallen. Dat voelt het gezin ook. Als we langs komen, ontvangen ze ons met open armen. We blijven voor ze klaarstaan zo lang het nodig is en ik hoop voor het gezin dat ze gauw weer naar hun eigen huis mogen.”

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden