null Beeld

Wat te doen bij een wak? De experts geven praktische tips

Hartstikke leuk, dat ijs op de sloten. Maar voordat je er vol enthousiasme op staat, moet je je toch even goed voorbereiden. Want hoe weet je zeker dat het ijs dik genoeg is? Wat mag je echt niet vergeten voordat je op het ijs stapt? En wat te doen als je in een wak terechtkomt? De experts geven je praktische tips.

Sander Zeilstra, woordvoerder van de Reddingsbrigade, weet waar je op moet letten voordat je het ijs op gaat. Zo is hij altijd huiverig als er sneeuw op het ijs ligt. “Dat zorgt ervoor dat de kwaliteit van het ijs niet optimaal is”, zegt hij. Ook ijs dat onder bruggen ligt of ijs waar riet doorheen groeit, is niet betrouwbaar.

Uiteinde van de sloot

Daarbij weet Sander dat het ijs aan uiteinden van sloten vaak niet van goede kwaliteit is. “Omdat de wind het water die kant op stuwt, vriest het niet goed op”, laat hij weten. “Stap dus nooit aan het uiteinde van een sloot het ijs op, maar altijd ergens in het midden.

Voorselectie

Ook Age Veldboom, voorzitter van ijsclub Lyts Bigjin, uit Eernewoude (Earnewâld), houdt zich bezig met de kwaliteit van het Friese ijs. Hij bevindt zich al drie dagen op de Friese meren, maar heeft van tevoren een controle uitgevoerd. “Voordat ik het ijs op ga, check ik het ijs. Ik heb een prikstok mee en ga nooit alleen. Ook veeg ik het ijs glad en zet ik wakken af met lint of takken", vertelt hij.

Kleur

Daarbij let hij vooral op de kleur van het ijs. “Als het wittig of grijzig is, weet ik dat het ijs is ontstaan voor de laatste sneeuwval. Dat is drie à vier dagen geleden.” Zo weet Age dat het ijs al even ligt en dus dik genoeg is. “Als het ijs zwart is, weet ik dat het is ontstaan na de sneeuwval en er dus pas net ligt.”

Geen nieuwe route

Het is moeilijk om uit te leggen waar je op moet letten als je op het ijs staat. Maar Age heeft één heel praktische tip. “Schaats waar andere mensen ook geschaatst hebben. Dan weet je zeker dat het ijs het houdt.” Een nieuwe route proberen is misschien spannend, maar helemaal niet slim, volgens Age. "Laat dat over aan ijsmeesters of pioniers die daar op berekend zijn."

IJsprikker

Voorzichtig zijn en geen risico nemen is dus een vereiste. Maar ook een goede voorbereiding is belangrijk. Wie tóch in een wak terechtkomt, heeft een aantal attributen nodig om weer uit het water te kunnen komen. “Het is echt heel belangrijk om een ijsprikker en een touw bij je te hebben”, weet Sander Zeilstra. Uit een wak klim je namelijk niet zomaar, het ijs om je heen kan weer breken als je erop probeert te klimmen. En in water van nul graden ben je na enkele seconden al aan het onderkoelen. Met een ijsprikker kun je sneller uit het water komen. “Deze prik je in het ijs naast je en daar kun je je aan omhoog trekken”, vertelt hij. Maar ook een touw is belangrijk. “Na enkele seconden in het koude water verlies je namelijk de motoriek in je handen”, vertelt Sander. “Als je niet meer in staat bent je ergens aan vast te grijpen, kan iemand je met een touw uit het water trekken.”

Zelf maken

Wie geen ijsprikker heeft, kan er zelf makkelijk één maken. Zaag de uiteinden van een bezemsteel af en draai in de uiteindes een schroef. Zaag de kop van de schroef af, zodat je een scherpe punt hebt. Hang deze met een touw om je nek. Het is namelijk handig om de ijsprikkers bij de hand te hebben. “Als je ze in je tas doet, ga je ze nooit te pakken krijgen als je in een wak belandt”, weet Sander. En ja, hij weet ook dat het even een klusje is om deze voorbereidingen te treffen. Maar het is hartstikke belangrijk. “Als je in staat bent je warme kleding en schaatsen van achter uit de kast te pakken, ben je ook in staat deze voorbereidingen te treffen”, zegt hij dan ook. “Je neemt jezelf niet serieus als je dat niet doet. Je bent namelijk nergens als je onvoorbereid in een wak terechtkomt.”

Rollend het wak uit

Ook Age weet dat het risico van een wak op de loer ligt. Hij raadt dan ook aan om altijd met z’n tweeën op pad te gaan. “Zo heb je altijd iemand bij je om je het water uit te helpen”, zegt hij. Daarbij geeft hij nog een handige tip om uit het wak te komen. Wie uit een wak probeert te klimmen, mag namelijk nooit direct op het ijs gaan staan naast het wak. “Dan drukt je gewicht op één plek van het ijs en loop je het risico om weer door het ijs heen te zakken”, zegt hij. Hij raadt dan ook aan om je uit het water te laten trekken door iemand op afstand die een touw voor je vasthoudt (of een sjaal, voor als je echt onvoorbereid op pad bent gegaan). Als je vervolgens op het ijs ligt, moet je liggend, kruipend en rollend weg zien te komen van je plek. “Dan verspreid je je gewicht”, legt hij uit.

Onderkoeling

Lukt het echt niet het wak uit te komen? Dan raadt Sander van de Reddingsbrigade je aan om het ijs af te brokkelen richting de zijkant van het water. Dan kun je je daar in één keer op de kant trekken. Ga vervolgens naar een plek waar je geen wind vangt of warm op in de auto. Onderkoeling ligt namelijk op de loer, zeker als je kleding nat is. Bel vervolgens direct de meldkamer van 112. De medewerkers daar zullen inschatten of je naar huis kunt gaan of toch naar het ziekenhuis moet.

Met een goede voorbereiding is schaatsen hartstikke leuk. Én het is goed voor je figuur. Dat weet ook voormalig schaatser Mark Tuitert. En hij geeft je nog wat extra tips om je bovenbenen en billen te trainen.

De beste berichten van Libelle in je mailbox ontvangen? Meld je dan nu aan voor onze nieuwsbrief!

Interviews: Eva Breda. Beeld: Getty Images.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden