Word abonnee

Kies nú voor een abonnement met korting

Abonneer nú met korting

Zoek binnen:

Met dit simpele stappenplan doorbreek je voortaan je gedragspatronen

Premium

Met dit simpele stappenplan doorbreek je voortaan je gedragspatronen

De een eet zich vol als ze slecht in haar vel zit, de ander heeft dan continu kritiek en de derde duwt haar dierbaren op belangrijke momenten van zich af. Zo’n gedragspatroon doorbreken is niet altijd makkelijk, maar het kan wel.

Elk jaar in januari – corona even daargelaten – zitten de sport-scholen stampvol. Een les moet ver van tevoren worden geboekt. Na alle decemberuitspattingen moet het roer om, en dit keer écht. In februari zijn de meeste lessen weer beschikbaar en tegen maart is reserveren niet meer nodig. In zijn boek Waarom veranderen (meestal) mislukt legt psycholoog Martin Appelo uit waarom het doorbreken van patronen zo lastig is. Het is de schuld van ons reptielenbrein, de onderste en oudste laag van onze hersenen. Gedrag dat vaak wordt uitgevoerd slijt diep in, helemaal tot in dit hersendeel. We hoeven er daarna niet meer over na te denken: het gaat vanzelf. Fietsen bijvoorbeeld, maar ook ruziemaken met je partner. Hoewel we precies weten hoe het eindigt, trappen we er de volgende keer evengoed weer in. Net als een zak chips eten tijdens het netflixen of chronisch te laat komen. Gelukkig hebben we ook de neocortex: ons controlecentrum waarmee we denken, plannen en risico’s inschatten. Met dit hersendeel, dat als laatste is gevormd, bedenken we dat we dingen beter willen doen en hoe we dat gaan aanpakken. Maar hoewel de verschillende breinlagen samenwerken, heeft de oudste de meeste macht. Met andere woorden: we kunnen met onze neocortex wel allerlei plannen maken, maar vooral in tijden van stress heeft die hersenlaag niet zo veel in te brengen; het reptielenbrein wint.

Toverformule

Kunnen we het dan beter meteen opgeven? Nee, dat nou ook weer niet. Zo’n vijftien tot twintig procent van de mensen houdt gedragsverandering langer dan een jaar vol. Appelo geeft in zijn boek een formule voor duurzame gedragsverandering: er moet sprake zijn van voldoende innerlijke drang, discipline en interne attributie. Dit laatste betekent dat je in staat bent zelf verantwoordelijkheid te nemen voor het slagen of mislukken van een verandering, in plaats van anderen of omstandigheden de schuld te geven. En je moet jezelf helpen. Een bekend hulpmiddel om zwakke momenten het hoofd te bieden, is bijvoorbeeld de als-dan-redenering. Wil je bijvoorbeeld afvallen en zwicht u elke keer opnieuw voor de gevulde koeken op het station, dan is deze zin handig: ‘Als ik om vier uur vanmiddag trek krijg, dan loop ik de kiosk met gevulde koeken voorbij en pak de appel uit mijn tas.’ Op deze manier kunnen ingesleten gewoontes in het reptielenbrein worden omzeild en is de kans groter dat je nieuw gedrag langer volhoudt.

Verder

lezen?

Dit is een Premium-artikel. In Libelle Premium vind je onze beste artikelen en video’s. Probeer nu 2 weken gratis!

€2,99

per maand

of Inloggen