PREMIUMWandel je zen

Bijzondere Japanse tuinen in Europa

null Beeld

Het belangrijkste kenmerk van de Japanse tuin is rust en stilte, alleen het geluid van stromend water is er te horen. Om hiervan te mogen genieten is ver reizen helemaal niet nodig.

Yasmine Esser
null Beeld

Landgoed Clingendael

Den Haag, Nederland

Tijdens een reis door Japan was Marguerite Mary Baronesse van Brienen (1871-1939) enorm onder de indruk van de tuinkunst aldaar. Zozeer zelfs dat ze bij terugkomst een Japanse tuin liet aanleggen op landgoed Clingendael waar zij woonde. Ze liet hiervoor planten en ornamenten, zoals lantaarns, een waterval, beelden en bruggetjes, uit Japan verschepen. Die zijn nu meer dan honderd jaar later nog steeds te zien. Omdat de tuin inmiddels oud en kwetsbaar is, staat de poort maar acht weken per jaar open voor publiek. Een paar weken in het voorjaar, als de azalea’s, rododendrons en sierkersen bloeien, en een paar weken in de herfst, als de Japanse esdoorns langzaam hun rode en gouden tinten krijgen. Wie goed oplet, ziet overal tekenen van de Japanse levensfilosofie, zoals verschillende afbeeldingen van Boeddha.

null Beeld
null Beeld

Japanischer Garten Leverkusen

Duitsland

Door de ligging op een eiland, midden in het Carl Duisbergpark, lijkt de Japanse tuin een geheime plek met sprookjesachtige sfeer. Misschien dat bruidsparen hier daarom zo graag foto’s laten nemen. Luister goed: het geluid van klaterend water is constant te horen. In elk jaargetijde, 24 uur per dag, stroomt het water van watervallen de vijvers in. Naast grassen, papyrusstruiken, Japanse goudesdoorn en chrysanten, zijn er ook indrukwekkende sequoia’s te bewonderen. Het lijkt alsof hier altijd wel iets bloeit. Al is de tuin in het voorjaar écht op z’n mooist, als de sierkersen in bloei staan. Hoogtepunt van de tuin: het theehuis met Boeddhabeelden, geisha’s en waterspuwende draken.

null Beeld

Holland Park

London, Groot-Brittannië

In het Londense Holland Park zijn maar liefst twee Japanse tuinen te vinden. De bekendste is Kyoto Garden, in 1992 geschonken door de gelijknamige Japanse stad. Wandel langs de kleurrijke bloesembomen en rotswatervallen. Er leven zelfs pauwen! Fukushima Memorial Garden werd in 2012 geopend in hetzelfde Londense park. Ook deze tuin is een cadeau van de vrijgevige Japanners, als dank voor de hulp van de Britten bij de kernramp in 2011. Beide tuinen zijn een serene ontsnappingsplek op loopafstand van het drukke High Street Kensington, met vele winkels en restaurants. En wie er dan toch is: loop ook een rondje door de Dutch Garden. De tuin met hyacinten en tulpen is een kleurrijk spektakel.

null Beeld
null Beeld

Tuin van reflectie

Düsseldorf, Duitsland

In Japantown, ook wel Little Tokyo, in Düsseldorf, wonen meer dan tienduizend Japanners en zijn talloze Japanse winkels en restaurants te vinden. De wijk ontstond vlak na de Tweede Wereldoorlog toen Japanse bedrijven hier een Europees hoofdkantoor openden. Als dank voor deze gastvrijheid legden de Japanse inwoners in 1975 een botanische tuin aan. De naam, Tuin van Reflectie, verwijst naar de Rijn. Die stroomt er dwars doorheen. Nog geen genoeg van de Japanse sfeer? Bezoek dan ook het EK House of Japanese Culture, aan de overkant van de rivier. Daar is een tweede Japanse tuin, een studiecentrum en boeddhistische tempel. Ook zijn er geregeld evenementen, zoals festivals en theeceremonies. Wie zich wil onderdompelen in de Japanse cultuur kan hier workshops ikebana, oftewel Japans bloemschikken, volgen.

De tuin als filosofie
De Japanse tuin is niet bedoeld om in te liggen of zonnen, maar om te wandelen, te ontspannen en het leven te overdenken. Volgens de Japanners moet alles in de tuin met elkaar in balans zijn, waardoor het rustgevende effect ontstaat. Er zijn daarom flink wat regels. Zo zijn Japanse tuinen niet symmetrisch en zijn er geen rechte lijnen. Ook is het belangrijk dat de tuin niet in een keer te overzien is. De drie elementen die in elke Japanse tuin terugkeren: water, steen en groen. Steen staat voor rust en het onvergankelijke, groen voor de natuur en water staat voor leven. Dat moet altijd van het oosten naar het westen stromen, omdat het de dagelijkse cyclus van de zon symboliseert. Maar het staat ook voor de kringloop van het leven: van geboorte tot dood.

Hoog en laag, kleur op kleur
Japanse tuinen zijn vooral niet te druk. Je moet er immers ontspannen van worden. Geen felgekleurde bloemenzeeën zoals in de Keukenhof dus. Maar wel planten en bloemen die qua kleur goed bij elkaar passen. Denk aan roodtinten, zoals de Japanse esdoorn, rood siergras gecombineerd met oranje, geel en groen. Ook wordt er gespeeld met hoog en laag. Zo zie je veel mosgrond, maar ook het hogere Ginko Biloba, bamboe en varens.

null Beeld
  1. JAPANSE TUIN
    Hasselt, België
    Wie door de torii, traditionele Japanse poort, stapt, wandelt meteen een oase van rust in. Van de drukke ringweg van Hasselt is niets meer te horen. Alleen het kabbelende bergriviertje, het geluid van een waterval en in de verte de vredesbel verbreken de serene stilte. De torii is een symbool uit het shintoïsme en staat in Japan symbool voor de overgang van het gewone naar het heilige. In Hasselt markeert de poort de transitie naar het bijzondere van de Japanse cultuur. Bij de aanleg van de tuin werd zo veel mogelijk rekening gehouden met de oorspronkelijk beplanting en bomen, wat karakteristiek is voor het respect dat Japanners voor de natuur hebben. Struin op je gemak rond, voer de koikarpers en geniet van een picknick in de zon. Vergeet niet een bezoek te brengen aan het theehuis Jyushoan voor een traditioneel theeritueel. Trek genoeg tijd uit voor een bezoek, want de Japanse tuin in Hasselt is 2,5 hectare en is daarmee de grootste Japanse tuin in Europa.
  2. HORTUS OVERZEE
    Den Helder, Nederland
    De botanische tuin Hortus Overzee ligt op een paar minuten lopen van het treinstation van Den Helder. Het is een rustpunt midden in het stadse rumoer. De tuin ontstond doordat mariniers planten mee naar huis namen van hun overzeese reizen. In 2000 is in het botanische park een Japanse tuin aangelegd, door architecten uit de Japanse stad Kyoto. Bijzonder: zij combineerden de Japanse invloeden met basaltblokken uit Den Helder en Hollandse schelpenpaadjes. In de vijver leven schildpadden en koikarpers. De ideale plek voor een pauze.
null Beeld

Monte Palace Tropical Garden

Madeira, Portugal

Het ene moment wandel je over rode houten bruggetjes en waan je je in Japan. Het volgende moment sta je bij een tentoonstelling over Zimbabwaans vakmanschap. Eigenaar José Manuel Rodrigues Berardo, een Portugese ondernemer en investeerder, wilde namelijk een wereldse tuin, met een mix van stijlen. Verspreid over het landgoed – zeventigduizend vierkante meter verdeeld over verschillende verdiepingen – zijn elementen uit het Verre Oosten te vinden. Denk aan Oost-Aziatische koikarpers en marmeren fu-honden. Op een paneel van 166 geglazuurde aardewerken tegels is de geschiedenis van de relatie tussen Portugal en Japan door de eeuwen heen afgebeeld. Omdat Monte Palace Tropical Garden op een heuveltop ligt, boven de baai van Funchal, heb je een spectaculair uitzicht op de valleien rondom de stad en het azuurblauwe water.

null Beeld
null Beeld

Parc Oriental de Maulévrier

Cholet Frankrijk

Watervallen, beekjes en rustige meertjes; water is overal in het park van Maulévrier. De houten, Japanse bruggetjes over die waterpartijen, zijn niet alleen schattig, ze verwijzen ook naar de Japanse geschiedenis. Sinds de Edo-periode, van de zestiende tot negentiende eeuw, heeft water namelijk een belangrijke plaats in de Japanse cultuur. Ook de vele beelden, pagodes, tempels en stenen lantaarns, op het land of drijvend op het water, verwijzen naar Japan tradities. Er bloeien driehonderd plantensoorten, waarvan hondertachtig uit het Verre Oosten. De bomen zijn volgens Japanse techniek gesnoeid. Niwaki heet dat en de bomen lijken erdoor te bestaan uit wolkjes groen. Wat een sprookje!

Fotografie: AWL Images, Ernie Enkelaar, Getty Images, Imageselect, Japanse Tuin Stad Hasselt, M.Seebacher/www.polia-feng-shui.de

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden