Romy Schneider als Kaiserin Sissi in de films uit de jaren 50, met Karlheinz Böhm als Frans Josef. Beeld Corbis via Getty Images
Romy Schneider als Kaiserin Sissi in de films uit de jaren 50, met Karlheinz Böhm als Frans Josef.Beeld Corbis via Getty Images

Dit wist je niet van keizerin Sisi: “Ze had depressies en was bezeten van haar gewicht”

Het romantische beeld dat veel mensen van keizerin Sisi hebben, is in werkelijkheid minder rooskleurig. Koningshuiskenner Patric Aalders beschrijft in zijn boek Sisi. Sprookje en werkelijkheid hoe de Oostenrijkse keizerin echt was: depressief en kil, met een obsessie voor haar gewicht en desinteresse voor het hof en haar middelste twee kinderen.

Suzanna TimmerCorbis via Getty Images

Patric Aalders was al op zeer jonge leeftijd geïnteresseerd in de geschiedenis van de Oranjes. Hij las er alles over wat hij maar kon vinden en vond het ook interessant om de dwarsverbanden met andere koningshuizen te ontdekken. Zo dook hij in het boeiende leven van keizerin Sisi en werd hij co-auteur van het boek Sisi. Sprookje en werkelijkheid.

De titel zegt het al: veel over Elisabeth Amalie Eugenie in Beieren (München, 24 december 1837 – Genève, 10 september 1898), zoals Sisi voluit heette, wordt geromantiseerd. De populaire series op de NPO en Netflix, maar vooral de zoetsappige reeks uit de jaren vijftig geven lang niet alles prijs van wie Sisi echt was.

Van de moderne series over Sisi moet je houden, want het is seks en geweld wat de klok slaat. Niet het iconische beeld dat actrice Romy Schneider van de keizerin neerzette in de drie Sissi-films.

Depressief en kil

Veel kijkers zweren juist bij de klassieke Sissi-reeks uit de jaren vijftig, maar ook in die films werden feiten veranderd, zoals de band van de keizerin met haar vader. “In de films was het een lieve man die met haar begaan was, maar in werkelijkheid was hij bijna nooit thuis, ging vreemd en had diverse buitenechtelijke kinderen. En aan die kinderen gaf hij de voorkeur.”

In de Sissi-films is ook te zien hoe keizer Frans Jozef aan het vissen is, zijn hengel naar achteren uitslaat en de voorbijrijdende koets waarin Sisi zit raakt. “Zo zou hij haar letterlijk aan de haak hebben geslagen. Maar dat is helemaal niet waar.”

Dan nu het echte verhaal. “Sisi heeft zich in de jaren op de troon vaak onttrokken aan haar openbare rollen. De laatste jaren was zij bijna niet in het paleis in Wenen”, vertelt Patric. Vaak wordt gezegd dat dit vanwege haar gezondheid was. In werkelijkheid was Sisi een vrij depressieve, kille persoonlijkheid. Kringen rondom de keizerin keurden het af dat ze het hofleven links liet liggen.

Sisi was als jonge vrouw een echte schoonheid. Beeld Walburg Pers
Sisi was als jonge vrouw een echte schoonheid.Beeld Walburg Pers

Gouden kooi

Dat veranderde toen men na de dood van Sisi ging inzien dat haar verhaal goed te verkopen was, legt Patric uit. “Een schuchtere vrouw die op heel jonge leeftijd keizerin werd en zich als vrijheidslievende persoon heel moeilijk ondergeschikt kon maken aan de strenge regels van het hof. De keizerin die zich tot een wonderschone en zelfbewuste vrouw ontwikkelde, uit een gouden kooi ontsnapte en haar eigen onafhankelijke leven begon, maar desondanks ongelukkig was op een tragische manier.”

Volgens Patric was Sisi op jonge leeftijd heel mooi en werd ze veel geportretteerd en gefotografeerd. “Later wilde ze dat niet meer. Daarom hebben mensen nog steeds alleen het beeld van de jonge, mooie vrouw in hun hoofd, gecombineerd met het verhaal dat ze ongelukkig was in het Weense paleis.”

De royaltykenner sprak voor het boek ook de achterkleinzoon van Sisi, Michael, die hem vertelde hoe de films uit de jaren vijftig ontstonden. “De Tweede Wereldoorlog was net afgelopen en de makers wilden de kijkers een feelgood-gevoel geven.”

Sisi was bezeten van haar gewicht

Sisi was zeker in de laatste jaren van haar leven depressief. Ze liet de opvoeding van haar middelste twee kinderen over aan haar schoonmoeder en ging zelf op reis. Ook noemde ze een van haar kleinkinderen ‘zeldzaam lelijk’. De kijker denkt echter dat ze het vreselijk vond om haar kinderen te moeten achterlaten.

Wat voor persoon was ze dan echt? “Psychologie stond toen nog in de kinderschoenen. Het is jammer dat we met de kennis van nu niet kunnen teruggrijpen op die periode. Het is dus lastig om haar echte karakter goed te beschrijven. We kunnen wel concluderen dat ze niet altijd aangenaam was voor iedereen in haar omgeving.”

De schrijver zegt dat Sisi ook ‘bezeten’ was van haar gewicht. “Sisi was 1,72m lang en woog tussen de 45 en 47 kilo. Beweging was voor haar heel belangrijk. Ze ging dagelijks grote stukken wandelen en daarvoor ging ze vroeg haar bed uit. Haar hofdames moesten met haar mee, maar ze liep in zo’n hoog tempo dat niemand haar kon bijhouden. Daardoor zag ze in de loop van de tijd veel hofdames komen en gaan.”

De obsessie voor bewegen staat in schril contrast met het feit dat ze rookte en gek was op gebakjes. “Haar tanden waren behoorlijk verkleurd.”

Sisi regelde een vriendin voor haar man. Beeld Walburg Pers
Sisi regelde een vriendin voor haar man.Beeld Walburg Pers

Zelfmoord zoon

Opzienbarend vond Patric ook dat Sisi een vriendin voor haar man regelde, om zo zelf van het hof weg te kunnen. “Hij ging graag naar het theater om haar te zien. Zij was een actrice, van wie hij zeer onder de indruk was.”

Nadat haar zoon Rudolf zelfmoord pleegde, droeg Sisi de laatste negen jaar van haar leven uitsluitend zwarte kleding. Patric beschrijft in zijn boek de laatste periode van de keizerin. “Die maand was ze heel rusteloos en gedeprimeerd. Ze ging op reis door Duitsland en Zwitserland, waar ze uiteindelijk is vermoord.”

Was er dan niets waarvan Sisi blij werd? “Ze schreef tot op het laatst gedichten. Omdat ze daarin mensen bespotte, mochten deze pas later openbaar worden gemaakt. Zo wist ze zeker dat de betrokkenen die gedichten niet meer zouden lezen terwijl ze in leven was.”

In een ervan beschrijft ze Zwitserland als gevaarlijk. Er liepen in die tijd veel anarchisten rond die aanslagen pleegden op hooggeplaatste personen en ze wilden vermoorden. Een van hen wilde in Genève een heel belangrijke persoon ombrengen, maar die kwam niet opdagen. Toen las hij in de krant dat Sisi in de stad was. Hij koos haar uit als slachtoffer. Zo kwam er een einde aan een dramatisch leven.

Na de dood van haar zoon Rudolf, droeg Sisi enkel nog zwart. Beeld Walburg Pers
Na de dood van haar zoon Rudolf, droeg Sisi enkel nog zwart.Beeld Walburg Pers

Nieuwe Sisi-film in de maak

Na alle geromantiseerde series en films lijkt er nu een meer realistische kijk op Sisi in de bioscoop te komen. Patric helpt de zussen Lotte en Karlijn Milder met research om hun film tot stand te brengen. “Dat doen ze vanuit een originele invalshoek. De keizerin had een kapster, Fanny. Die was jarenlang aan het hof omdat alleen zij het mooie kapsel van Sisi kon creëren. Zij heeft dus ook alles wat binnenskamers écht gebeurde meegemaakt.”

Meer lezen? Het boek Sisi. Sprookje en werkelijkheid is hieronder te koop.

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden