Janneke Beeld Getty Images/EyeEm
JannekeBeeld Getty Images/EyeEm

Janneke & het hospice: “Vijf keer per dag word ik herinnerd aan mijn eigen sterfelijkheid”

Janneke Siebelink

Janneke Siebelink (47) kookt een dag in de week als vrijwilliger in een hospice. Voor Libelle schrijft ze over de bewoners van het hospice, die veelal in hun laatste levensfase verkeren. En leert ze: in de nabijheid van de dood, is het leven groots.

null Beeld

In het sprookjesachtige, kleine koninkrijk Bhutan, een land ver weg in de Himalaya tussen China en India, gelooft men dat je een gelukkiger mens bent wanneer je vijf keer per dag aan de dood denkt. Om je daar een beetje bij te helpen, is er een app: WeCroak. Op willekeurige momenten ontvang je een bericht met een quote over de dood van een filosoof of een poëet. Vijf keer per dag word je aan je eigen sterfelijkheid herinnerd.

De dood als reminder om te leven

In eerste instantie denk je waarschijnlijk: waarom zou ik dat willen, vijf keer per dag denken aan de dood? Maar de filosofie achter de app is zo gek nog niet: door je regelmatig te realiseren dat dit leven eindigend is, kun je alledaagse beslommeringen beter relativeren. Want hoe erg is het nu helemaal, een koude douche in de ochtend omdat het water niet warm wordt, een pakketje dat weer op het verkeerde adres is bezorgd, de was die niet ín de wasmachine wordt gedaan maar ervóór wordt gelegd, een gebroken glas, een kapotte panty, in de langste rij bij kassa’s staan, de vraag krijgen of je moe bent, terwijl je als een baby hebt geslapen en vindt dat je er best prettig uitziet vandaag? In het licht van dat ene grote thema waar niemand aan kan ontsnappen, zijn dit triviale zaken. ‘Besteed je tijd aan dingen die wel belangrijk zijn. Je familie, geliefden, vrienden.’ Dát is de werkelijke boodschap.

Haring met uitjes en zuur

Ik vertel Mevrouw T. (89) over de app, terwijl ik knoflook, peper en ui snijd.

“Wat is een app?” En ik denk: zalige onwetendheid.

“Een app betekent applicatie, toepassing. Bankieren, geld overmaken bijvoorbeeld? Doet u dat via uw telefoon?”

“Ik bel met mijn telefoon.”

“Ja, u belt met uw telefoon. Logisch.” En ik denk: hoe is het mogelijk dat er in korte tijd zo veel is veranderd? We doen alles met onze telefoon. Alles.

“Je kunt tegenwoordig aan je telefoon vragen om je dagelijks te herinneren aan het feit dat je doodgaat. Dat doet die app.” Ik pak mijn telefoon en laat haar de meldingen zien die ik krijg.

Ze kijkt me vragend aan. “Waarom zou je dat willen, kind?”

Ik vertel haar de achterliggende gedachte van WeCroak – vernoemd naar het werkwoord croaking, dat sterven betekent.

“Maar het is toch veel leuker om aan positieve dingen te denken?”, zegt mevrouw T. “Om herinnerd te worden aan de aangename momenten en dingen in het leven? Een zoen, een taartje, de zon, een haring met uitjes en zuur. Al is dat laatste voor sommigen misschien niet zo plezierig om aan denken. Waarom denken aan de dood? Vijf keer per dag nog wel!”

Ik kijk in ogen die al 89 jaar de wereld in kijken, sinds 1932. Ze zag de Tweede Wereldoorlog, de wederopbouw, de Watersnoodramp. Ze zag de eerste afstandsbediening, de Lazy Bones, aangesloten met een draadje aan de televisie. Haarlak, theezakjes. Verzuiling, polarisatie, populisme, rock-’n-roll, postorderbedrijven, pocketboeken, de eerste mens op de maan, Barack Obama, stofzuiger, strijkijzer, wasmachine, afhaalchinees, pizza en spaghetti, feminisme, fabelfabrieken en elektrische fietsen.

Mooiste tijd

Terug in de keuken vul ik pasteitjes met een mengsel van zoete aardappel, crème fraîche, erwtjes, knoflook en komijn. Ik denk ondertussen aan al die decennia met al die verschillende levens en meningen en talloze gebeurtenissen die zij aan zich voorbij heeft zien trekken.

“Mevrouw T.?” Ze kijkt op van haar puzzel in de krant.

“Ja, kind?”

“Wat was de mooiste tijd van alle tijden die u heeft meegemaakt?”

Haar gezicht breekt open.

“Waar denkt u aan?” Als vanzelf glimlach ik mee. Ze is op een plek waar ik ook wil zijn.

“Daar heb je niks te maken”, zegt ze met de blik en een blos van een 18-jarige en gaat weer verder met haar puzzel.

Levende app

Mijn telefoon licht op. WeCroack trakteert me op een nieuw citaat: ‘Hoe wilt u de dood begrijpen? U begrijpt het leven nog niet eens.’ Aldus Confucius. Ik schuif de pasteitjes in de oven. Dek de tafel om mevrouw T. heen. Zonder op te kijken pakt ze mijn arm en zegt: “Wat heb je aan citaten van dode mensen?”

Ik schuif de papieren placemat onder haar krant, het servet met bestek in het midden van de tafel zodat ze er geen last van heeft.

Terug in de keuken pak ik mijn telefoon en delete de app.

Liever denk ik aan mevrouw T. vijf keer per dag. In Bhutan geloven ze dat donder het brullen van draken is. En dat is ook niet waar.

In het kader van privacy blijven de namen van de personen ongenoemd.

Janneke Siebelink (47) werkte ruim zeven jaar bij bol.com waar ze een online platform oprichtte om lezers te inspireren. Ze organiseerde en presenteerde tal van lezingen en events voor ouderen en jongeren. Nu werkt ze voor verschillende opdrachtgevers binnen het boekenvak en legt ze de laatste hand aan haar debuutroman Soms sneeuwt het in april, die in maart 2022 bij Ambo Anthos verschijnt. En ze schrijft voor Libelle over haar ervaringen in het hospice, die je hier kunt lezen.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden