null Beeld

Zorgenzoon – deel 37: “Lars is een case, een geval, een nummer”

Lars, die wegens ernstige gedragsproblemen anderhalf jaar in een instelling woonde, is terug in zijn geboortestad Amsterdam. Hij woont bij een groep voor begeleid wonen en zit een paar maanden op het ROC, tot hij daar wordt weggestuurd. Het is coronatijd, maar het lukt Lars niet om thuis te blijven, hij hangt veel op straat. Omdat hij bijna achttien is, komen de hulptroepen opnieuw bij elkaar om te kijken hoe het verder moet.

Er staat een belangrijk overleg gepland op de woongroep van Lars. Met Sabine, onze gezinsmanager van Jeugdzorg, Sherida, de zorgcoördinator van de begeleid-wonen-organisatie en Winfred, de mentor van Lars. Omdat Lars binnenkort achttien wordt, moet hij kiezen: doorgaan met begeleiding door Jeugdzorg of hulp accepteren vanuit de gemeente. Lars zegt dat hij eigenlijk niet veel wil, behalve met rust gelaten worden. Sabine en Sherida proberen Lars bij het gesprek te betrekken. Het gaat moeizaam. Ze zijn beide jong en hebben iets meisjesachtigs. Sherida is zwanger van haar eerste. Sabine heeft geen kinderen voor zover ik weet. Twee jongedames die zich dagelijks bekommeren over het lot van probleemjongeren. Ze zijn aardig. Betrokken. Bedoelen het goed. Maar doordringen tot Lars is een vak apart.

Twee opties

Niets kiezen is geen verstandige keuze, legt Sabine uit. “Wanneer je achttien wordt, zijn er twee opties: of je krijgt geen enkele vorm van hulp vanuit de gemeente - dat betekent geen onderdak, begeleiding of andere voorziening - of je accepteert een woonplek met hulp voor begeleiding naar zelfstandigheid.” Ze spreekt rustig. We kijken allemaal naar Lars. Die zit er onbewogen en stuurs bij. Ook mij kijkt hij niet aan. Uiteindelijk zegt hij dat hij ‘toch wel begeleiding van de gemeente accepteert’.

Een nummer

Sabine, zichtbaar opgelucht dat Lars toch iets gekozen heeft, legt de verdere gang van zaken uit, waarbij allerlei namen vallen van gemeentelijke platforms die de situatie rondom Lars verder moeten beoordelen. Ik snap er geen snars van, behalve dat het om een potje geld en dus verantwoordelijkheid gaat die wordt doorgeschoven. Zolang er geen andere woonopties in zicht zijn, blijft Lars bij de woongroep waar hij sinds december vorig jaar zit. Lars, die voelt dat er ruimte komt op dit gebied, zegt dat hij ‘anders zelf wel iets regelt met een vriend samen’. Dat lijkt me helemaal geen goed idee, dus ik wens dat er snel huisvesting uit de lucht komt vallen voor mijn koekoeksjong. Sabine benadrukt nogmaals dat als Lars niet meewerkt, de aanmelding bij de gemeente vervalt en dit traject niet meer voor hem openstaat. “De gemeente ziet het dan als weigering van hulp door een volwassene en dan sta je er alleen voor”, zegt ze terwijl ze opstaat. Na ruim een uur op hem inpraten is het tijd om afscheid te nemen. De vrouwen bedanken elkaar voor de samenwerking. “Veel geluk en tot een volgende case”, zegt Sabine tegen Sherida. Een case, dat is wat Lars is. Een geval. Een nummer.

Puber puinhoop

Op je achttiende ziet je leven er van de ene op de andere dag heel anders uit dan ervoor. Er wordt volwassen gedrag van je verwacht. Op ieder gebied. Ook als ‘zorgenkind'. Je moet je eigen zorgverzekering regelen en je hebt recht op een onderwijstoelage. Ook in de rechtspraak is de slagboom achter je gevallen. Geen kinderrechter meer die begrip heeft voor een moeilijke jeugd, vanaf nu val je onder het volwassenenstrafrecht. Dus Lars moet geen domme dingen doen. Tegen wie zeg ik dat eigenlijk? In zijn hoofd is het nog net zo’n boze-puber-puinhoop als altijd.

Jongerenadviseur

Gelukkig heeft Lars nog leerplicht. Ik krijg de naam door van een jongerenadviseur van het jongerenpunt Werk & Opleiding. Zij moet ervoor zorgen dat Lars weer een opleiding gaat doen. Ik moet ervan zuchten. Weer een nieuwe naam in het netwerk rondom Lars. Er verstrijken weken zonder dat er iets gebeurt. Ik besluit de gemeentelijke begeleider zelf te bellen en tref een vrouw met een stem als een misthoorn. Jarenlang werkte ze als leerplichtambtenaar, nu helpt ze ontspoorde kinderen zichzelf op de rit te krijgen. Al gauw merk ik dat ze heel weinig weet over Lars en water precies aan de hand is met hem. Wederom verbaas ik me over de slechte communicatie tussen alle instanties. In een half uur tijd probeer ik drie jaar zorgenzoon samen te vatten. Ik wil het goed uitleggen, zorg dat ik geen klaagzang houd, maar toch genoeg benadruk dat het niet echt lekker gaat met Lars en hij serieuze begeleiding nodig heeft. De vrouw besluit hem zelf te bellen en contact met mij te houden. In de weken die volgen, stuurt ze welgeteld twee mails, erna hoor ik nooit meer iets van haar. Ik begrijp van Winfred dat ze Lars uiteindelijk wel gesproken heeft.

Turquoise zee

De zomer staat voor de deur. De lockdownregels zijn versoepeld. Hoewel het wordt afgeraden naar het buitenland te gaan, trek ik de stoute schoenen aan en boek uiteindelijk een weekje Lanzarote voor Bente en mij. Ik moet er even uit, draai te veel rondjes in mijn hoofd. Een vriendin reist met haar zestienjarige dochter een paar dagen eerder af, we treffen elkaar in een appartementencomplex aan een turquoisekleurige zee. Lanzarote klinkt heel chique, maar blijkt een kaal vulkanisch eiland dat haar hoogtijdagen beleefde in de jaren zeventig. Het ligt vlakbij Marokko en iets van dat oosterse sfeertje is overgewaaid naar dit desolate eiland. De grond is terrakleurig en kurkdroog, overal staan gigantische palmen en alle gebouwen zijn spierwit. Zo stel ik me Saoedi-Arabië ook een beetje voor. Het heeft wel wat. Het eiland staat bekend om haar marinepark, waar walvissen en dolfijnen wonen.

Flatje

In een huurautootje tuffen we over het eiland en maken met zijn vieren uitstapjes. We doen een vulkaanexpeditie langs het legendarische vulkaanpark Timanfaya dat door uitbarstingen in vorige eeuwen complete dorpen wegvaagde en een groot deel van het eiland veranderde in een maanlandschap. We bezoeken elke dag een ander strandje, het ene nog idyllischer dan het andere. Hier geen hippe strandtenten, maar families die topless picknicken op het strand met zelf meegebrachte etenswaar. Bente en haar vriendin gaan een dagje duiken, de moeders snorkelen er achteraan. Ook maken we een lange wandeling, terwijl de tieners met hun telefoon op bed liggen. ‘s Avonds koken we zelf en gaan erna kaarten. Net als in de jaren zeventig. Nul glamour of vertier, maar best relaxed. Ook Bente vindt het wel prima, al zegt ze aan het einde dat ze volgend jaar niet meer met mij op vakantie wil. Na een weekje landen we weer in de snoeihete hoofdstad. Lars leeft nog gelukkig. Over drie weken wordt hij achttien jaar. En krijgt van de gemeente een flatje voor zijn verjaardag. Waar hij helemaal alleen komt te wonen. Ik houd mijn hart vast.

Volgende week: Lars vliegt uit

Lars (18) is een jongen met ADHD en licht autisme. Zijn gedragsstoornis brengt hem regelmatig in de problemen. Zijn moeder, Febe van Otterlo, is freelance journalist. Om privacyredenen zijn de namen in deze column gefingeerd. De naam Febe van Otterlo is een pseudoniem.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden