PREMIUMEen tuin vol fleurigheid

Déze plant bloeit prachtig in de winter

null Beeld Gap Photos
Beeld Gap Photos

Wil je kleur in de wintertuin, dan is de helleborus je vriend. Deze sterke, onderhoudsarme plant bloeit in deze donkere dagen in de mooiste kleuren.

Rachel LancashireGap Photos

Helleborussen zijn sterke, langlevende vaste planten waarvan je zonder al te veel onderhoud tientallen jaren plezier kunt hebben. Ze zijn vaak wintergroen, meestal winterhard en geliefd om hun elegant knikke­bollende bloemen. De kleuren ­variëren van vrolijk groen tot stemmig oudroze, van fris wit tot bijna zwart. Maar hun ­populairste party trick: ze bloeien midden in de winter of in het vroege voorjaar, wanneer er in de rest van de tuin nog nauwelijks iets te beleven valt.

Winterzonnetje

De helleborus behoort tot de ranonkel­familie, het is dus een heel verre achterneef van de boterbloem en de anemoon. Het geslacht bestaat uit vijftien tot twintig soorten die oorspronkelijk uit Europa en Azië komen, vooral uit de Balkan en het Middellandse Zeegebied. Vaak worden ­helleborussen verkocht als schaduwplanten, maar dat klopt niet helemaal. De meeste soorten vinden een zacht winterzonnetje juist lekker. In de natuur komen ze voor aan bosranden, dus in de tuin staan ze ook graag in de halfschaduw onder heesters of bomen.

null Beeld

Geen omkijken naar

De plant houdt van vochthoudende en ­humusrijke grond en heeft het liefst een plek die niet te nat én niet te droog is. Het enige wat echt voorkomen moet worden, is langdurig natte voeten. Zorg dus dat een teveel aan water goed weg kan door een flink gat te graven – helleborussen hebben lange wortels – en lekker veel organisch materiaal door de tuinaarde te mengen. Plant ze niet te diep en help ze op weg met een beetje kalk. Houd er ook rekening mee dat helleborussen er niet van houden om verplaatst of gedeeld te worden. Het kan ook vaak een jaar of wat kan duren voordat de plant besluit (weer) te gaan bloeien. Daarom is het de moeite waard om goed te overwegen waar je ze neerzet in de tuin. Liefst in één keer goed. Maar als ze eenmaal gesetteld zijn, heb je er weinig omkijken naar. In het late voorjaar, na de bloei, vinden ze een laag mulch fijn. Doe dit in het najaar nog een keer om ze een goede start te geven voordat ze weer gaan bloeien.

Verrassing

Als je wil dat de plant zich concentreert op de bloemen van volgend jaar, is het slim om uitgebloeide bloemen af te knippen. Helleborussen zaaien zichzelf makkelijk uit en kruisen er lustig op los, dus als je de zaadhoofdjes laat zitten kun je flink wat zaailingen verwachten. Zulke nakomelingen zijn onvoorspelbaar van kleur, wat leuk is als je van verrassingen houdt. Je moet wel even geduld hebben want het duurt een jaar of drie voordat ze gaan bloeien.

  • Pas op, giftig
    De naam helleborus komt van het Griekse ‘helein’ (doden) en ‘borus’ (eten). De plant is giftig voor zoogdieren, dus ook voor mensen.
  • Hongerige hommels
    Er zijn nog niet veel bestuivers actief ­wanneer de helleborus in bloei staat, maar wel een paar. De ­bloemen zitten vol nectar waaraan met name net ­wakker geworden hommels zich graag tegoed doen.
  • Beste plek in de tuin
    In de halfschaduw onder heesters of bomen
  • Geen kroon, maar kelk
    De gekleurde blaadjes van de helleborus zijn geen kroon- maar kelkblaadjes. Ze hebben ook kroonbladeren, maar dat zijn kleine frummeltjes die half verscholen zitten achter de meeldraden. De gekleurde kelkbladeren blijven lang aan de plant zitten en verkleuren vaak na verloop van tijd, waardoor helleborussen lang decoratief zijn.

Waar te koop?

Sommige soorten bloeien al voor de kerst, maar de meeste helleborussen doen dit vanaf februari. Dat is dus het moment om te kijken welke het best in jouw tuin past. Deze kwekers hebben veel keus:
• Kwekerij Bastin in Hulsberg organiseert Helleborusdagen op 25 en 26 februari
• Kwekerij De Morgen, Obdam
• Kwekerij De Stekkentuin, Espel
• Kwekerij De Hessenhof, Ede

null Beeld
null Beeld

Helleborus niger (kerstroos)

bloeit vroeg, vaak al rond Kerstmis. De bloem is wit, verkleurend naar roze. Deze soort groeit langzaam maar leeft lang en verwildert gewillig. Vindt een beetje zon fijn. Winterhard.
Hoogte: 20-30 cm
Bloeitijd: november-april

null Beeld

Helleborus argutifolius (Corsicaanse kerstroos)

heeft grote trossen knikkende, licht groengele bloemen en getand blad. Vormt na enkele jaren grote pollen met lange stelen (die soms steun nodig hebben). Winterhard tot ongeveer -15 ºC. Helleborus lividus lijkt hierop, maar is iets kleiner en minder winterhard.
Hoogte: 30-60 cm
Bloeitijd: december-mei

null Beeld

Helleborus foetidus (stinkend nieskruid)

heeft hangende pluimen op stelen en kleine bloemen, groen en komvormig met een rode rand. Kan in diepe schaduw. Winterhard.
Hoogte: 50-60 cm
Bloeitijd: januari-maart

null Beeld

Helleborus orientalis (lenteroos of oosters nieskruid)

is een opgaande, wintergroene plant met purperrode bloemen en handvormige bladeren. Sterke en makkelijke soort, ­geschikt voor ons klimaat. Winterhard.
Hoogte: 30-40 cm
Bloeitijd: februari-april

null Beeld

Omdat ze zich zo makkelijk (laten) kruisen, bestaan er veel ondersoorten en hybriden van de Helleborus orientalis. Uit deze kruisingen komen vaak verrassende nakomelingen voort met effen of meerkleurige bloemen, subtiel of heftig gespikkeld, met of zonder randje (‘picotee’), dubbel-, enkel- of gevuldbloemig. Deze zie je het meest in de verkoop, waar ze vaak worden aangeduid als Helleborus x hybridus. Ze worden echter ook vaak – niet helemaal correct – verkocht onder de naam Helleborus orientalis.

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden