we krijgen een groene kerst

Een kerstboom, maar dan duurzaam

null Beeld Ernie Enkelaar
Beeld Ernie Enkelaar

Elk jaar belanden zo’n 2,5 miljoen kerstbomen na gebruik op straat. Dat kan duurzamer. Adopteer dit jaar eens een boom, of spit zelf een bio-­exemplaar uit de grond.

Monique van der PauwErnie Enkelaar
null Beeld
  • Op Buitengoed De Boomgaard is voor kinderen van alles te beleven, zoals een boom uitspitten, of een speurtocht door het bos.

“Mijn moeder wilde altijd de dikste en grootste boom”, lacht Edy. Ze had het voor het uitzoeken: zij en haar man waren eigenaar van kerstbomenkwekerij en camping Van Zijl in Bunnik. “Nog voordat de kerstbomenverkoop begon, trok mijn moeder met ons het veld in. Mutsen op, laarzen aan en dan maar speuren naar het mooiste exemplaar dat ze vervolgens zelf uit de grond spitte.” Edy’s vader was een van de eerste kwekers in Nederland die mensen het kerstbomenveld op liet gaan om zelf hun favoriete boom uit te spitten of om te zagen. “Hij wilde hen die beleving geven die wij hadden, dat gevoel van opwinding en saamhorigheid.” En zo gaat het nog steeds, maar nu onder leiding van Edy en haar man Michel, die de kwekerij en camping in 2012 overnamen en omdoopten in Buitengoed De Boomgaard.
Zo’n tien dagen voor kerst wordt het entreeplein van het buitengoed omgetoverd in een heus Winterplein. Overal sprankelen lichtjes, uit houten chalets ontsnapt de geur van glühwein en chocolademelk, de receptie is onherkenbaar veranderd in een sfeervolle kerstwinkel. Families kruipen rond het kampvuur en roosteren marshmallows, blij met de boom die ze hebben veroverd. Een biologische boom, gekweekt zonder kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen. “En na de feestdagen kun je ’m terugbrengen”, vertelt Edy. “Wij maken er dan houtsnippers van voor op het recreatieterrein.”

null Beeld

Terug in de aarde

Lokaal en verantwoord gekweekt en van begin tot eind productief zonder nadelige invloed op het milieu: dat is een duurzame kerstboom, vindt ook Erwin Kooijman (48), de biologische kweker achter Adopteer een Kerstboom. “Zo zonde dat al die kerstbomen, tweeënhalf miljoen per jaar, op straat belanden. Of erger, op brandstapels die zorgen voor een enorme CO2- uitstoot. In mindere mate gebeurt dat bij verwerking in de gemeentelijke afvalenergiecentrale, maar waarom de boom niet laten terugbrengen en herplanten?”
Dankzij een speciale kweekwijze ontwikkelen Erwins bomen een compact wortelstelsel dat goed water kan opnemen. Hierdoor worden ze zo sterk, dat herplant in tachtig tot negentig procent van de gevallen succesvol is, en dat zo’n drie tot vijf keer per boom. “Daarna krijgt hij een definitieve plek in ons kerstbomenbos, of we versnipperen ’m tot compost of grondafdekking.”
Behalve op zijn eigen kwekerij zijn Erwins bomen te verkrijgen op uitgiftepunten verspreid door het hele land. Je kunt een boom voor eenmalig gebruik halen (en terugbrengen), maar laat je het unieke nummer van je boom registreren, dan ben je officieel adoptant en kun je meerdere jaren hetzelfde exemplaar mee naar huis nemen.
Een kanttekening bij deze adoptiebomen is wel op zijn plaats, zo berekende Milieu Centraal. Als je méér dan vijfentwintig kilometer moet rijden om je boom op te halen, gaat het milieu-effect verloren. Daarom is het belangrijk dat er meer uitgiftepunten komen die onze bomen verkopen, vertelt Erwin, “want ik heb er hier vijftienduizend voor adoptie op kweek staan!”

null Beeld
  • Edy: “Ik hielp mijn vader altijd al mee, heerlijk, ik was een echt buitenkind. Nu helpen onze kinderen ons.”
null Beeld

Iedereen blij

In ons huidige klimaat is dorstige naaldbomen kweken een uitdaging. Voor Buitengoed De Boomgaard een reden om de kerstbomenkweek de komende jaren af te bouwen, maar Erwin heeft meer geluk: “Wij hebben een eigen bron.” Net als Edy kweekt hij de Servische spar en de fijnspar (Picea abies), maar niet Neerlands topfavoriet, de Nordmann, “die hebben diepe pinwortels en dat maakt ze ongeschikt voor herplant.”
Net als plofkippen schieten ook plofbomen binnen no time de hoogte in. De herplantbare bio-boom vraagt meer tijd en zorg (en is daardoor sterker) en zou daarom duurder moeten zijn, “maar omdat hij meerdere jaren inzetbaar is, kost hij hetzelfde als een normale boom.” Zo snijdt het mes aan meerdere kanten. Wij blij, boom blij, aarde blij. Als dát geen mooie kerst wordt.
buitengoeddeboomgaard.nl en adopteereenkerstboom.nl

null Beeld

Beter boompje

Beter Boompje werkt samen met Adopteer een Kerstboom. Bij hun uitgiftepunten kun je behalve de ­herplaatsbare ­sparren met kluit ook een (niet-herplaatsbare) Nordmann zonder kluit kopen; zij plaatsen hiervoor twee sparrenstekjes terug. beterboompje.nl

null Beeld

4x recycle je kerstboom

  1. Leg de takken als antivriesdeken over je buitenplanten.
  2. Versnipper de boom tot mulch en/of gebruik de houtsnippers op je tuinpad.
  3. Zet de boom los in de tuin en plaats er vogelvoer in.
  4. Sommige dierentuinen en -opvangcentra willen de bomen best gebruiken als speelmateriaal voor de beesten, bijvoorbeeld Aquazoo in Leeuwarden. Ze lopen er niet mee te koop vanwege het risico op te veel aanbod, dus informeer zelf!

    Wil je toch liever van je boom af? Lever hem in bij de gemeente die hem verbrandt of hergebruikt als ­bijvoorbeeld compost.
Michel en Edy Beeld
Michel en Edy

De kerstbomen van Buitengoed

De Boomgaard variëren van maatje tafelmodel tot huizenhoog. De Servische en fijnsparren kunnen zelf uit de grond worden gegraven. De Nordmannen met hun diepe pinwortel worden gezaagd.

Net echt

De op stof geprinte kerstbomen (met échte lichtjes) van Studio Suseela ogen zo realistisch dat ze zomaar een alternatief kunnen zijn voor de echte boom.
tiny-trees.nl

Kunstboom: wel of niet?

Dit zegt Milieu Centraal: een kunstboom heeft een hogere negatieve impact op het klimaat dan een echte boom, maar zijn langere levensduur compenseert dit. Je moet hem dan wel zes tot tien jaar gebruiken.

null Beeld

Vertroetel je boom

  1. Laat de boom acclimatiseren in schuur, garage, gang of bijkeuken.
  2. Zet de boom niet naast de verwarming.
  3. De kluit moet vochtig blijven, dus geef vaak water (gemiddeld een halve tot één liter per dag), dicht bij de stam. Zet de boom op een schotel en check of het water de bodem bereikt.
  4. Gebruik geen engelenhaar of kunstsneeuw als versiering.
Edy en Michel met hun kinderen Mats (13), Puck (12) en Sepp (9).  Beeld
Edy en Michel met hun kinderen Mats (13), Puck (12) en Sepp (9).

Beter-best-bio

Een duurzame boom begint bij een biologisch gekweekte boom. Deze is te herkennen aan het biologische keurmerk: een groen blaadje.

null Beeld
  • De entree van Buitengoed De Boomgaard. In de zomer komen er campinggasten en dagrecreanten. Rond kerst is het een sfeervol Winterplein.

Buurtboom

Een buitenboom is leuk, maar waarom nóg meer bomen kopen als het ook anders kan: zet met de buurt één boom in de straat, versier hem met zijn allen, zing kerstliedjes met de kinderen en hef het glas op een mooie kerst.

De tuin in?

Herplanten in de tuin kan, als de boom er nog goed uitziet én een wortelrijke kluit heeft.

  1. Laat de boom een paar dagen in de garage of schuur wennen aan de koude temperatuur.
  2. Graaf een flinke kuil, vul deels met planthumus of bodemverbeteraar (geen mest!) en giet er zeker twee emmers water in.
  3. Plant de boom (niet bij vorst), zorg ervoor dat hij niet dieper staat dan eerder in de pot.
  4. Houd kluit en naalden vochtig door regelmatig water te geven.
  5. Haal de boom pas na twee jaar weer naar binnen.
null Beeld

Kersthuis

Maak je eigen kerstkrans voor extra sfeer in huis. Er zijn volop workshops te vinden, zoals bij De Struinderij in Scharwoude. keesenmarjabraas.nl

Styling: Esther Jostmeijer, Nienke Karregat (ass.). | M.m.v. keesenmarjabraas.nl, Keith Caroll (@Keithpatrickcaroll)

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden