tuin

tropen polder

null Beeld  Ernie Enkelaar
Beeld Ernie Enkelaar

Palmen, bananenplanten, siergember, orchideeën: Michel de Zwart kweekt ze gewoon op de kleigrond van Andijk. En ze zijn nog vorstbestendig ook.

De kwekerij van Michel de Zwart is een tropische verrassing in een oer-Hollands landschap. Het terrein is omringd door velden vol tulpen, bloemkool en broccoli. Is de stevige, slecht waterdoorlatende West-Friese klei niet totaal ongeschikt voor het kweken van tropische planten? “Dat zou je denken,” zegt Michel glimlachend, “maar mijn kwekerij is het bewijs dat je overal een klein Bali of Ibiza kunt aanleggen.” Op het terrein waan je je inderdaad in een andere wereld. Dit is geen standaardkwekerij met rijen planten en bomen, alfabetisch gerangschikt. Het lijkt eerder op een Spaanse tuin met al die olijfbomen, palmen en siergember. Als de zon doorbreekt, is het vakantiegevoel compleet. Michel: “Ik probeer hier te laten zien wat er in een Hollandse tuin mogelijk is, en dat is meer dan de meeste mensen denken. In combinatie met felgekleurde zomerbloeiers oogt het heel tropisch. Ik krijg zelf meteen een vakantiegevoel als ik het erf op loop. Het is altijd een groene oase: zon of regen, zomer of winter. Elk seizoen staat er wel iets te bloeien in deze groene jungle. Weleens sneeuw op een palmblad gezien? Dat is magisch.”

Vakantiegevoel

Een kweker met zo’n passie voor planten heeft die vast met de paplepel binnengekregen. Dit geldt niet voor Michel Zwart. Hij groeide weliswaar op in Grootebroek, tussen de tuinderijen, en speelde even met de gedachte om hovenier te worden. Maar het idee dat hij dan Hollandse tuinen zou moeten aanleggen, leek hem een gruwel. Daarom koos hij voor het vak loodgieter en keukenmonteur en droomde van Costa Rica en Indonesië, plekken waar hij ooit naartoe zou willen verhuizen. “Dat idee was ontstaan door mijn grootouders”, vertelt Michel. “Mijn opa werkte bij de KLM en heeft met zijn gezin in Singapore gewoond. Daardoor wilde ik graag naar de tropen, waar je elke dag een vakantiegevoel hebt. Dat plan ging niet door, ik kreeg mijn vrouw niet mee. Daarom heb ik de tropen maar naar onze tuin in Lutjebroek gehaald.”

Tips van Michel

Geloof niet klakkeloos wat er op het plantenetiket staat, het is volgens Michel vaak onzin. Doe liever navraag bij kleinere kwekerijen waar ze veel ervaring hebben met tropische planten.
Let op de dikte aan de basis van een stam. Is de plant van onderen dun en van boven dik, dan is hij in een warme streek opgegroeid. Dit maakt hem kwetsbaarder voor het Nederlandse weer.

null Beeld

Stekjes gezocht

In de avonduren en vrije weekends maakte Michel van zijn achtertuin een tropisch paradijs. De kerstbomen in de grote achtertuin, een liefhebberij van de vorige eigenaar, moesten wijken voor een bananenplant en bamboe. “Dat waren mijn eerste exotische planten. De echte ontdekkingstocht moest toen nog beginnen.” Omdat tropische planten prijzig zijn, ging Michel op zoek naar liefhebbers die stekjes of zaden konden missen. “Er ging in het begin veel mis, planten gingen dood, maar we leerden snel bij en werden steeds fanatieker. Zo groeide de collectie en onze kennis.” Het was het begin van een mooie hobby die twintig jaar duurde. De omslag kwam een paar jaar geleden, toen Michel thuiszat met een burn-out. “Wat wil ik nu eigenlijk, wat vind ik leuk? Met die vragen zat ik. Ik ben een buitenmens en ben graag onder de mensen. Toen kwamen de planten weer naar boven, die zijn al zo lang mijn passie. De beslissing was snel genomen. Ik ben de polder in gereden en belde overal aan waar ik een mooie plek zag, met een kas, een schuur en een stuk land. We zitten midden in een tuindersgebied, zo heb ik deze locatie in Andijk gevonden.”

200 palmen

Met hun laatste spaargeld ging het echtpaar aan de slag. Dat de kwekerij pas drie jaar bestaat, is nauwelijks voor te stellen. Er staan alleen al tweehonderd palmen te pronken, geflankeerd door siergember, olifantsoor, olijfbomen en rijstpapierplanten. De felle kleuren die zo bij de tropen horen, komen van de vele eenjarigen die Michel ook in het assortiment heeft. Zijn uit de hand gelopen hobby is zo succesvol dat Plantenkwekerij De Zwart in korte tijd naam heeft gemaakt. Van Stadskanaal tot Roosendaal, van België tot Engeland, alle liefhebbers van een vakantiegevoel-tuin weten de kwekerij te vinden. “Ik ben zelfs benaderd door Ouwehands Dierenpark in Rhenen voor hun tropische kas. Hoe cool is dat?”

Zelfs op 2m2

“Voor een tropische sfeer heb je geen grote tuin nodig”, zegt Michel. Zijn tips om zelfs op twee vierkante meter een jungletuin te maken: koop een palm (Trachycarpus, Chamaerops), bananenplant (Musa basjoo), bamboe (niet-woekerende) en een vingerplant (Fatsia japonica) en zet er wat kleurrijke bloeiende planten tussen. Is er meer ruimte, herhaal dit setje dan elders in de tuin. Cocktail erbij en klaar!

Warm aanbevolen kwekerijen

DE GROENE PRINS
Steenwijkerwold

“Hans Prins heeft veel kennis en een groot assortiment exotische planten.”
degroeneprins.nl

PERKGROEN
Beesd

“Johan van der Perk is een specialist in bamboe, exoten en siergrassen.”
perkgroen.nl

BAMBOEKWEKERIJ KIMMEI
Valkenswaard

“Hier ga ik graag naartoe voor de enorme collectie bamboe.”
kimmei.com

BORYANA
Oldeberkoop

“Een mooie bamboekwekerij met bamboetuin.”
bamboeplanten.nl

TUINGOED FOLTZ
Meeden

“Hier hebben ze allerlei bijzondere vaste planten, maar ook een mooie collectie jungleplanten.”
tuingoedfoltz.nl

null Beeld

Door weer en wind

Hoe overleven tropische planten Hollands (winter)weer?

KOU

De verzorging van zijn exoten is niet ingewikkeld, zegt Michel. “Omdat ik ze zelf opkweek uit zaad zijn ze beter gewend aan het Nederlandse weer dan geïmporteerde planten. Bovendien gebruik ik zaden en planten uit gebieden waar het ’s winters ook koud kan zijn, zoals China, het Himalayagebied, Spanje, Italië en Frankrijk. Niemand wordt vrolijk het bouwen van plastic tenten over al de planten, dat doe ik al tien jaar niet meer. Als het gaat vriezen stort er weleens een banaan in, die planten bestaan voor tachtig tot negentig procent uit water. Maar de bananenplanten die ik verkoop komen in zo’n geval rond juni altijd weer op.”

● REGEN

“Waar je wel voor moet zorgen, is dat de planten niet te nat staan. Vooral in de herfst en de winter is dat funest. De grond moet goed afwateren.”

● WIND

“Vorst in combinatie met oostenwind is verraderlijk voor alle tuinplanten, dan kunnen ze uitdrogen. Een schutting of haag op het oosten is belangrijk om de wind te breken.”

● ZON

“Veel (sub)tropische planten houden van zon, dus een tuin op het zuidwesten is ideaal. Op het noorden wordt het lastiger, maar er zijn soorten palmen, bananenplanten en bamboe die het ook daar prima doen. Op het oosten kan de wind een probleem zijn, maar als je de plek afschermt lukt het wel. Het gaat erom dat er een microklimaat ontstaat. De meeste achtertuinen zijn behoorlijk beschut.”

null Beeld

Bodem als basis

Een tropische of mediterrane sfeer creëren kan volgens Michel in elke tuin. Zet de planten bij voorkeur niet in een pot, dat maakt ze kwetsbaar voor vorst en uitdroging. Bovendien moeten ze dan regelmatig van voeding worden voorzien. In de volle grond is altijd beter en levert veel minder werk op. Wat heeft de bodem nodig om hem geschikt te maken voor tropische planten?

Zand of bosgrond kun je verbeteren met bladaarde en compost.

Veen heeft een hoge waterstand waar de planten niet van houden. De oplossing: verhoog delen van de tuin (40-50 cm is voldoende). Liever een strakke tuin? Dan is een open bak van 1-1,20 meter breed en circa 50 centimeter diep een goed alternatief. Maak deze bijvoorbeeld van cortenstaal of stapelblokken.

Klei is zwaar en houdt regenwater lang vast. Dat is goed voor veel gewassen, maar niet voor tropische en mediterrane planten. Verbeter de grond met grofzand zodat regenwater sneller wordt afgevoerd. Ophogen is ook hier een goed plan.

Plantenkwekerij
De Zwart, Haling 5, Andijk
plantenkwekerijdezwart.nl

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden