Marilon van Es (30) uit Apeldoorn kijkt met spijt terug op haar maagverkleining. Beeld Rob Voss
Marilon van Es (30) uit Apeldoorn kijkt met spijt terug op haar maagverkleining.Beeld Rob Voss

PREMIUM

Kilo’s eraf, problemen erbij voor Marilon (30): “Had ik die maagverkleining maar nooit gedaan”

Elk jaar ondergaan 12.000 mensen een maagverkleining, onder wie een groeiend aantal jongvolwassenen. Vaak met spectaculair resultaat. Maar Marilon van Es uit Apeldoorn waarschuwt voor te veel optimisme. Zij kreeg vorig jaar, op haar 29ste, een gastric bypass en heeft nu spijt als haren op haar hoofd. “Had ik het maar nooit gedaan”, vertelt ze aan het AD.

Francisca MullerRob Voss

Nog elke dag wenst Marilon van Es (30) dat ze de tijd terug kon draaien. Terug naar het moment vóór de maagverkleining die ze in augustus 2021 onderging.

Af en toe kijkt ze nog naar het TikTok-filmpje dat ze vol verwachting plaatste op de dag van de operatie. Eindelijk zou ze verlost worden van een flink deel van de 143 kilo die ze dagelijks meesleepte. Eindelijk een moeder zijn die lekker met haar kinderen kan spelen in de speeltuin. “En kijk me nu”, zegt ze. “Ik zit nog steeds op de bank, met een dekentje en een kruik tegen de pijn.”

Sondevoeding

Na jaren tobben met haar gewicht en talloze lijnpogingen – “10 kilo eraf, 20 eraan” – koos ze voor een gastric bypass, een maagomleiding. Met het oog op de lichamelijke klachten en beperkingen die haar gewicht met zich meebracht, maar ook uit angst net als haar vader jong te sterven door een hartaandoening. “Na een intake en allerlei gesprekken met deskundigen was ik snel aan de beurt.”

De kilo’s vlogen eraf, maar ze heeft er extra problemen voor teruggekregen. Sinds de operatie, ruim een jaar geleden, lag ze al vijf keer in het ziekenhuis met complicaties. Darmverklevingen, een darmhernia, buikpijn, misselijkheid. Sondevoeding, omdat ze niets meer binnenhield. “Ja, ik ben nu slank en daar ben ik blij mee. Maar mijn bewegingsvrijheid is nog net zo beperkt, zo niet beperkter dan vóór de operatie.”

Sneller verzadigd

Het aantal maagverkleiningen in Nederland groeide in de afgelopen decennia van een paar honderd per jaar naar nu ruim 12.000 per jaar, uitgevoerd in een aantal gespecialiseerde ziekenhuizen en centra. De meest uitgevoerde operatie is de gastric bypass, waarbij de maag wordt verkleind én rechtstreeks wordt aangesloten op de dunne darm. Door deze operatie ben je veel sneller verzadigd en eet je minder. Ook de opname van de voeding is anders. Dit komt voornamelijk door veranderingen van darmhormonen door de operatie.

Klinkt goed, maar het is geen oplossing waar je zomaar naar kunt grijpen, benadrukken obesitaschirurg Ronald Liem en internist Roel Hoogma, beiden verbonden aan de Nederlandse Obesitas Kliniek. “Het blijft een chirurgische behandeling met voor- en nadelen en risico’s, die geen 100 procent succes garandeert. Toch zien wij de gastric bypass als extreem veilig.”

Complicaties treden volgens de artsen op in 1,5 procent van de gevallen. “Dan praat je over problemen die een direct gevolg zijn van de operatie, zoals nabloedingen, lekkages en darmbeknellingen. Ook treden soms bijwerkingen op zoals het fenomeen ‘dumping’, waarbij voedsel vanuit de verkleinde maag te snel in de dunne darm terechtkomt. Maar het verschilt per persoon of het zich voordoet en in welke mate.”

De meeste risico’s zitten ’m volgens de artsen in het niet kunnen volhouden van de leefregels na de operatie. “Obesitas is een chronische ziekte en de operatie is geen op zichzelf staand kunstje. Obesitas heb je levenslang en daarom moet een operatie hand in hand gaan met een leefstijlverandering. Degenen bij wie het na verloop van tijd minder goed gaat, zijn vaak de mensen die toch de knop niet kunnen omzetten. De eerste twee jaar gaat het prima, maar ze vallen na verloop van tijd weer in hun oude patroon en dan komen de kilo’s er weer aan. Ook moeten mensen levenslang vitaminesupplementen gebruiken en daar komt soms de klad in. Dan stoppen ze vanwege de kosten of kiezen een goedkoper alternatief. Terwijl die supplementen essentieel zijn, omdat het lichaam de vitaminen onvoldoende uit voeding kan halen.”

Heilige graal

Nazorg – tot vijf jaar na de ingreep – is daarom belangrijk, maar ook goede voorlichting vooraf en een uitgebreide screening, stellen Liem en Hoogma. Al zijn daarmee nooit alle risico’s uit te bannen. “Als je na jaren tobben met je gewicht eindelijk de beslissing neemt om het traject in te gaan, dan kan zo’n operatie ook de heilige graal worden. Het kan er zelfs toe leiden dat mensen essentiële informatie achterhouden om ervoor in aanmerking te komen. Onze psychologen en diëtisten doen er alles aan om een compleet beeld te krijgen, maar soms wordt een psychiatrische ziekte of lichamelijke stoornis verzwegen die, als we het zouden weten, een reden kan zijn om de operatie niet te doen.”

Hoger cijfer

Het overgrote deel van de patiënten is echter ook na jaren nog dolblij met de beslissing. Uit een enquête onder ruim 16.000 mensen die tussen 2012 en 2018 een operatie onderging blijkt dat zij hun kwaliteit van leven zowel op lichamelijk als geestelijk vlak een veel hoger cijfer geven. Pijn en lichamelijke beperkingen zijn afgenomen, ze zitten beter in hun vel en functioneren sociaal beter. De helft van de patiënten zit na vijf jaar nog op 20 tot 33 procent gewichtsverlies, een kwart zit erboven en een kwart eronder.

Eric Jonkman uit Raalte verloor de helft van zijn gewicht. “Ik ben nog steeds 100 procent positief.” Beeld Ruben Meijerink
Eric Jonkman uit Raalte verloor de helft van zijn gewicht. “Ik ben nog steeds 100 procent positief.”Beeld Ruben Meijerink

Eric Jonkman (59) herkent zich helemaal in de uitkomsten. Maar liefst 205 kilo schoon aan de haak was de Raaltenaar in 2014. Nu was het voor zijn beroep als kettingzaagartiest – hij maakt grote houtkunstwerken – niet zo erg om wat steviger te zijn, maar het liep de spuigaten uit met zijn gewicht. “Ik was net Flipje uit de Betuwe. Nee, ik was niet trots op mezelf. ’s Avonds plofte ik op een stoel en was ik tot werkelijk niets meer in staat.” Het overgewicht zorgde voor slaapapneu en vissen met zijn zoon zag hij niet meer zitten – pff, een paar honderd meter langs het kanaal lopen was te veel.

Gillende sirenes

Nee, dan nu. Hij is de helft van zijn gewicht kwijt maar heeft dubbel zoveel energie. Dat het vanzelf is gegaan, dat zul je hem niet horen zeggen. Het kostte hem bloed, zweet en tranen. Afvallen is één ding, gezond en fit worden is het tweede. Dus koppelde hij er een fors trainingsprogramma aan vast dat hij wist vol te houden.

Toen hij vorig jaar, zeven jaar na de ingreep, met gillende sirenes naar het ziekenhuis moest, legde hij aanvankelijk dus ook niet de link met de maagverkleining. “Ik kreeg ineens ongelooflijke buikpijn, zo heftig dat ik op de grond in elkaar stortte. Ik dacht dat ik doodging. Het bleek dat ik een bacteriële infectie had gekregen op de plek waar de verbinding tussen mijn maag en darm was gemaakt. Tja, domme pech. Na een week ziekenhuis was ik weer op de been.”

Helaas, een maand later lag hij er wéér. Maar nu was het nog een stuk ernstiger. “Bij alle onderzoeken bij de vorige opname bleek mijn restmaag geraakt te zijn. Dat leidde tot een bloeding die niet opgemerkt werd. Ik heb er weken mee rondgelopen. Het had niet veel langer moeten duren, voor hetzelfde geld was ik dood geweest. Die tweede opname heeft er flink ingehakt, het duurde een tijd voor ik weer in conditie was.”

Ondanks alles is hij nog steeds ‘100 procent positief’ over zijn maagverkleining. “Het heeft mijn leven zo veel beter gemaakt. Dat was me niet op een andere manier gelukt. Ik merk om me heen dat mensen bang zijn voor zo’n ingreep door alle negatieve verhalen erover. Ik denk dat het heel erg meevalt. Maar je moet niet denken dat een maagverkleining al je problemen verhelpt. Bijvoorbeeld: als ik maar slank ben, dan vind ik wel een partner. Zo werkt het niet.”

Maatwerk

Artsen Ronald Liem en Roel Hoogstra zijn ook beducht voor al te hoge verwachtingen. Tegelijk zien ze in de praktijk hoeveel gezondheidswinst een maagverkleining kan geven. Hoopvol is ook dat door wetenschappelijk onderzoek steeds meer inzicht komt in de werking van het menselijk lichaam waar het gaat om voedsel en verzadiging. “We kijken ook steeds meer naar de achterliggende genetica, net zoals we bijvoorbeeld bij borstkanker doen. De hoop is dat we beter kunnen voorspellen hoe obesitasbehandelingen uitpakken en maatwerk kunnen leveren. Dus niet meer iedereen een gastric bypass, maar een combinatie van behandelingen toegespitst op de persoon. Net zoals bij kanker, daar krijgt ook niet iedereen dezelfde behandeling.”

Onderzoekers waarschuwen voor langetermijngevolgen
Een maagverkleining kan leiden tot spectaculair gewichtsverlies en het verdwijnen van aandoeningen als slaapapneu en diabetes, maar er moet meer aandacht komen over de langetermijngevolgen. Daarvoor waarschuwden onderzoekers in 2014 na een aantal casestudies. Zij zagen dat jaren na de operatie complicaties kunnen ontstaan die niet direct meer te linken zijn aan de maagverkleining, maar daar wel degelijk mee te maken kunnen hebben. Bijvoorbeeld maagzweren of slokdarmontstekingen. Ook waarschuwen ze voor alcoholmisbruik, omdat patiënten een eetverslaving soms ‘inruilen’ voor een alcoholverslaving.

Succesverhaal

De Apeldoornse Marilon van Es zit ondertussen met een enorme kater. Ze geeft niemand de schuld en ze is geen tegenstander van maagverkleiningen geworden, maar ze wil wel laten zien dat de medaille ook een andere kant kan hebben.

“Het is niet altijd een succesverhaal. Helaas ben ik niet de enige, in een Facebookgroep van lotgenoten lees ik talloze soortgelijke verhalen. Soms zelfs met overlijden tot gevolg. Ik zou het liefst een hersteloperatie krijgen, maar dat vinden de artsen te riskant. Ik moet het ermee doen en hopen dat ik opknap. Maar ik zou tegen iedereen willen zeggen: kies niet te snel voor een operatie en weet dat het ook mis kan gaan. Soms kun je beter kiezen voor een intensief leefstijltraject. Ik vind dat dat in de basisverzekering thuishoort.”

Eerste gastric bypass voor tiener
Steeds meer jongeren krijgen een maagverkleining. Het aandeel jongvolwassenen (18-25 jaar) steeg de afgelopen tien jaar tijd van 4,8 procent naar 9,1 procent. Tot nu toe werd de ingreep niet bij jongeren onder de 18 uitgevoerd, maar daar is verandering in gekomen.

“We hebben kortgeleden de eerste 17-jarige geopereerd”, zegt chirurg Ronald Liem. “In Nederland waren we altijd huiverig om tieners te opereren, terwijl het in het buitenland al veel gebeurt. Inmiddels is er zoveel wetenschappelijk onderzoek dat we besloten hebben om het voor een zeer selecte groep toch te doen. Want hoe ethisch is het om een tiener met zeer ernstig overgewicht te laten wachten tot zijn 18de, terwijl je weet dat de problemen in de tussenliggende jaren alleen maar toenemen?”

De gastric bypass is alleen mogelijk bij jongeren tussen de 14 en 18 jaar die praktisch volgroeid zijn en alleen als onderdeel van deze studie. Enkele jaren geleden werd het voor tieners al wel mogelijk om een maagband te krijgen, ook in studieverband. Een maagband leidt volgens Liem echter vaak tot problemen op lange termijn waardoor de band weer verwijderd moet worden.

Eric Jonkman op het toppunt van zijn gewicht. Beeld eigen foto
Eric Jonkman op het toppunt van zijn gewicht.Beeld eigen foto
Eric Jonkman op het toppunt van zijn gewicht. Beeld eigen foto
Eric Jonkman op het toppunt van zijn gewicht.Beeld eigen foto
Marilon van Es kort voor de maagverkleining. Beeld eigen foto
Marilon van Es kort voor de maagverkleining.Beeld eigen foto
Marilon van Es kon kort na de maagverkleining geen eten meer binnenhouden en moest noodgedwongen aan de sondevoeding Beeld eigen foto
Marilon van Es kon kort na de maagverkleining geen eten meer binnenhouden en moest noodgedwongen aan de sondevoedingBeeld eigen foto

Bron: AD

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden