null Beeld Libelle
Beeld Libelle

Zorgenzoon 55: “Dat hij in de problemen zit, is me wel duidelijk”

Wegens gedragsproblemen wordt Lars op zijn vijftiende uit huis geplaatst en belandt in een instelling. Hij loopt er een paar keer weg, uiteindelijk definitief en keert terug naar zijn geboortestad Amsterdam. Aanvankelijk woont hij in een woongroep voor begeleid wonen, maar als hij achttien wordt, krijgt hij een eigen flatje toegewezen. Met camerabewaking. Tijd om op eigen benen te leren staan, vindt Jeugdzorg. Wanneer hij gearresteerd wordt wegens verboden wapenbezit, wordt hij naar een studio buiten de stad overgeplaatst. Dat vindt hij veel te ver weg van school en van zijn moeder en zusje, dus hij besluit definitief weer thuis te komen wonen.

Lars woont dan wel bij mij in huis, maar doet niet aan huisregels. Hij komt en gaat wanneer het hem zint. De dag is de nacht en omgekeerd. Als hij onder invloed tegen het ochtendgloren thuiskomt, gaat hij eerst boterhammen smeren. En bellen. Met wie in godsnaam? Er wordt nog opgenomen ook. Hij irriteert me mateloos. Het valt me steeds zwaarder om hem te bereiken. Als ik vraag of het zachter kan, krijg ik een snauw. “Hou je kop!” Uiteindelijk verstommen de geluiden boven op zijn kamer. Als ik ga kijken, is hij in slaap gevallen, met zijn telefoon nog in zijn hand. Het witte rolgordijn laat de zonnestralen door. Ze beschijnen zijn moegestreden puberhoofd.

Autisme

En toch, als hij zo ligt de slapen, zijn mooie gespierde borstkas zachtjes op en neer deinend met het ritme van zijn ademhaling, ontroert hij me. Ik kijk naar zijn gesloten ogen. De lange zwarte wimpers sluiten netjes over elkaar. Ik zie weer het kind van vroeger. Druk. Vrolijk. Blij. En soms angstig. “Lars gedraagt zich soms wel vreemd,” zei juf Lot van de kleuterschool vroeger. “Als alle kinderen hun tafeltje moeten opruimen, kruipt Lars eronder om zich te verstoppen.” Vele jaren later begrijp ik dat dat hoort bij autisme. Als het te druk wordt, krijgen autistische kinderen het benauwd, worden ze bang. Ze hebben behoefte aan structuur. Orde en regelmaat. Van tevoren aankondigen wat er gaat gebeuren, is belangrijk. Ik ken geen kind dat zo angstig was om te laat te komen als Lars. Dat hij zich inmiddels aan geen enkele regel houdt en zelf overal te laat komt, deert hem niet. Het gevolg van iemand die de regie over zijn leven is verloren. Al denkt hij zelf dat hij precies weet wat hij doet. “Ik ben niet gek ma,” zegt hij altijd als ik hem waarschuw op te passen voor alles wat hem verleidt, maar niet door de beugel kan.

Dat hij in de problemen zit, is me wel duidelijk. De proces verbalen blijven maar op de mat ploffen. Al vindt hij zelf dat hij het onder controle heeft. “Sukkels zijn het, die politieagenten. Ze denken dat ze de macht hebben. Maar ze stellen niets voor. Ze doen maar wat.”

Rad voor ogen

Ondertussen gaat mijn gewone leven door. Ik werk, doe boodschappen, kook en hoop dat er een kind thuis is dat mee wil eten. Steeds vaker zit ik in mijn eentje. Kijk het journaal op mijn laptop. En voel me enorm alleenstaand. “Hoe is het met de liefde?” vragen mensen mij wel eens. Ik moet er niet aan denken. Alle energie heb ik nodig om mezelf overeind te houden. Te zorgen dat het leven doordraait. Zo goed en zo kwaad als het gaat. Dat Bente naar school gaat, niet weer blijft zitten. Ging het maanden goed, de laatste tijd spijbelt ze weer. Zie ik haar cijfers zakken. “Als ik blijf zitten, ga ik van school,” verkondigt ze regelmatig. “Kom op joh, even doorzetten nog,” vermaan ik haar. Eén voortijdig schoolverlater in huis is wel genoeg. Al is Lars er zelf heilig van overtuigd dat het allemaal wel goed komt met zijn schoolcarrière. “Ik ga hbo doen,” zegt hij stellig als iemand hem naar zijn plannen vraagt.” Hij weet wat hij moet zeggen om anderen een rad voor ogen te draaien. En daarmee zichzelf. En hij gelooft het ook nog.

Oma

Elke week tuf ik naar mijn moeder van 88. Ze is broos en fragiel en soms wat warrig. Haar huis is een beetje aan het verstoffen en zij erbij. Ik doe elke week boodschappen met haar. Dat is haar favoriete uitje. In de Albert Heijn heeft ze het idee dat ze weer even meedoet met de gewone wereld. Haar mondkapje trekt ze hoog in haar gezicht op, tot net onder haar ogen. Ze ziet eruit als een gewonde vogel. Met een kromgegroeide rug duwt ze het karretje door de winkel. Omdat ze wiebelig loopt, schiet het ding alle kanten op. Vaak houd ik de kar aan het uiteinde vast om nog enigszins koers te houden.

Heel af en toe gaat Lars of Bente mee. Dat zijn de leukste bezoeken; oma ziet haar kleinkinderen niet zo vaak dus ze is blij als er een nieuwe gesprekspartner is aan wie ze haar dagelijkse belevenissen voor de tigste keer kan vertellen. Interessant om te zien hoe beleefd Bente en Lars dan zijn; zie je nou wel, ze kunnen het wel, denk ik dan. Echt gezellig zijn de autoritten niet; Lars gaat altijd slapen onderweg en Bente zet haar koptelefoon op. Zo leggen we stilzwijgend de 160 kilometer af. Ik ben er toch blij mee, met deze ritjes. De aanwezigheid van mijn kinderen is geruststellend. Ze zijn er, dat is genoeg.

Scooterrijbewijs

Het eindexamen nadert voor Lars. Ik kan de toetsdata zien in het scherm van mijn laptop, die hij regelmatig gebruikt voor zijn schoolopdrachten. Ze naderen met rasse schreden. Maar Lars heeft wel wat anders aan zijn hoofd dan zijn schoolboeken. Hij zwiert liever over straat. “Het komt goed ma, ik ga heus nog leren.” En weg is hij weer. Ook over de theorie voor zijn scooterrijbewijs zal hij zich nog buigen. Een avond voordat het zover is, duikt hij in zijn oefenboek. Voor even ziet hij er serieus uit. De volgende ochtend vroeg zet ik hem af bij de plek waar het examen wordt afgenomen. Verdacht snel is hij weer terug. “Kutzooi, twee fouten te veel,” zegt hij als hij instapt. Ik zeg niets en start de motor.

Volgende week: Ontmoeting met een topcrimineel

Over Zorgenzoon:
Lars (18) is een jongen met ADHD en licht autisme. Zijn gedragsstoornis brengt hem regelmatig in de problemen. Zijn moeder, Febe van Otterlo, is freelance journalist. Om privacyredenen zijn de namen in deze column gefingeerd. De naam Febe van Otterlo is een pseudoniem.

Meer over

Op alle verhalen van Libelle rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven. Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@libelle.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden